Otvorite glavni meni

Amfilohije (svetovno Risto Radović; Donja Morača kod Kolašina, 7. januar 1938) mitropolit je crnogorsko-primorski. Bio je episkop banatski od 1985. do 1991.

Amfilohije (Radović)
Velibor Džomić & Amfilohije Radović crop.jpg
Osnovni podaci
Pomjesna crkvaSrpska pravoslavna crkva
EparhijaMitropolija crnogorsko-primorska
Arhijerejski činmitropolit
Titulaarhiepiskop cetinjski, mitropolit crnogorsko-primorski, zetsko-brdski i skenderijski i egzarh sveštenog trona pećkog
SjedišteCetinje
Godine službeod 1991.
PrethodnikDanilo Dajković
Prethodna eparhijaEparhija banatska
Godine službe19851991.
PrethodnikSava Vuković
NasljednikAtanasije Jevtić
Lični podaci
Svetovno imeRisto Radović
Datum rođenja7. januar 1938.
Mjesto rođenjaDonja Morača
Kraljevina Jugoslavija

Njegova počasna i liturgijska titula glasi: arhiepiskop cetinjski, mitropolit crnogorsko-primorski, zetsko-brdski i skenderijski i egzarh sveštenog trona pećkog.

BiografijaUredi

 
Freska sa likom mitropolita Amfilohija Radovića, Hram Hristovog vaskrsenja, Podgorica
 
Njegovo visokopreosveštenstvo Arhiepiskop cetinjski, Mitropolit crnogorsko-primorski, zetsko-brdski i skenderijski i egzarh sveštenog trona pećkog Amfilohije, služi Liturgiju kod crkve svete Petke, Sutomore, 2019. godine

Rođen kao Risto Radović, sin Ćira i Mileve Radović, na Božić 7. januara 1938. godine u Barama Radovića u Donjoj Morači. Završio je Bogosloviju Svetog Save u Beogradu. Na Bogoslovskom fakultetu SPC u Beogradu diplomirao je 1962. godine. Pored teoloških nauka, na Filozofskom fakultetu u Beogradu, studirao je klasičnu filologiju. Postdiplomske studije nastavlja u Bernu i Rimu. Odatle prelazi u Atinu, u kojoj, za vreme sedmogodišnjeg boravka, pored svakodnevne parohijske službe, doktorira, a tezu, koju piše na grčkom jeziku, o Svetom Grigoriju Palami, brani uz najvišu ocenu. Potom, godinu dana provodi na Svetoj gori, a onda je pozvan da predaje na Ruskom pravoslavnom institutu „Sveti Sergije“ u Parizu od 1974. do 1976, gde uz ostalih pet jezika koje je savladao, usavršava i francuski jezik.

Zamonašio se 1967. u Grčkoj, gde je potom 21. jula 1968. postao jeromonah.[1]

Po povratku u Beograd je izabran za dekana Bogoslovskog fakulteta i vanrednog profesora, da bi krajem 1985. rukopoložen je za episkopa banatskog sa sedištem u Vršcu, odakle je uoči Božića 1991. godine došao na Cetinje kada biva ustoličen za mitropolita crnogorsko-primorsko-skenderijsko-brdsko-zetskog i egzarha pećkog trona, preuzevši titulu kojom se prije mitropolita Amfilohija služio vladika Vasilije. Ustoličen je u teško vreme. Nakon duge komunističke vlasti mnoge crkve su bile zapuštene, a broj sveštenika je umanjen, a čitave generacije su bile pod dejstvom komunističke ideologije.[2] Amfilohije je podstakao obnovu crkvi i manastira i povećao broj sveštenika.[traži se izvor] Pokrenuo je 1992. glasilo Crnogorsko-primorske mitropolije „Svetigora“, a pokrenuo je i široku izdavačku aktivnost.[2] Tokom 1998. pokrenuo je i Radio Svetigora.

Predavao je na Bogoslovskom fakultetu Univerziteta u Beogradu od 1980. do 2005, kada se povukao zbog mnoštva obaveza. Pored teologije i filozofije, bavi se esejistikom i prevodilaštvom. Podstakao je obnovu i podizanje velikog broja crkava i manastira.[2] Godine 1996. vladika Amfilohije je uredio zbornik Jagnje Božije i zvijer iz bezdana,[3] u kome se izlaže pravoslavna filozofija rata. Po prvi put u istoriji njegove mitropolije, godine 1993. mitropoliju su posetila dva najistaknutija patrijarha, carigradski i ruski.[2] Te iste godine po prvi put je Sveti arhijerejski sabor Srpske pravoslavne crkve održan u Mitropoliji crnogorsko-primorskoj.[2]

Nakon hospitalizacije patrijarha Pavla dana 13. novembra 2007. godine, Sveti arhijerejski sabor Srpske pravoslavne crkve je odlučio da privremeno prenese dužnosti patrijarha srpskog na Sveti arhijerejski sinod Srpske pravoslavne crkve na čelu sa mitropolitom Amfilohijem, kao zamjenikom patrijarha. Nakon smrti patrijarha Pavla, 15. novembra 2009, na vanrednoj sjednici Svetog arhijerejskog sinoda izabran je za mjestobljustitelja patrijaraškog trona.

Odlukom Svetog arhijerejskog sinoda od 21. maja 2010, imenovan je za administratora Eparhije raško-prizrenske, a prestao je to biti 26. decembra 2010. godine nakon uvođenja episkopa lipljanskog gospodina Teodosija u tron episkopa raško-prizrenskih.[4] Na redovnom majskom zasjedanju Svetog arhijerejskog sabora održanom u periodu od 17. do 26. maja, mitropolit Amfilohije je imenovan za administratora novoosnovane Eparhije buenosajreske.[5][6][7]

Mitropolit Amfilohije je drugi po rangu među episkopima u hijerarhiji SPC, odmah nakon patrijarha srpskog. Februara 2012. dobio je počasni doktorat Instituta Svetog Sergija u Parizu.[8]

Politički i teološki stavoviUredi

Nepriznate Crnogorske pravoslavne crkveUredi

U Crnoj Gori se početkom 1990-ih javlja pokret za obnovom autokefalnosti nekadašnje crnogorske mitropolije u formi nepriznate i nekanonske Crnogorske pravoslavne crkve, čije pripadnike predstavnici SPC nazivaju „antisrpskim grupacijama“.[2] Odnosi između crnogorskog mitropolita Amfilohija i vlasti Crne Gore su bivali sve hladniji zbog njihovog opredeljenja za odvajanje Crne Gore od Srbije. Mitropolit Amfilohije veoma oštro kritikuje formiranje Crnogorske pravoslavne crkve, koju naziva, „zloćudnom izraslinom“, „nekrofilskom“, „bezbožničkom“. U leto 2005. godine mitropolit Amfilohije je organizovao akciju kojom je na vrh planine Rumije helikopterom podgoričkog garnizona postavljena metalna crkva.[9] U govoru koji je održao nakon najave vlasti Crne Gore da će crkvu ukloniti, rekao je između ostalog i: „Ko sruši taj hram, Bog ga srušio – i njega i njegovo potomstvo, i časni krst mu sudio.“ U pismu crnogorskom premijeru Igoru Lukšiću, napisao je da će ako budu rušene crkve, biti rušene i džamije i da će doći do krvoprolića.[10][11] U podgoričkom sudu za prekršaje je vlast Mila Đukanovića pokrenula protiv mitropolita sudski postupak zbog govora mržnje.[12] Počevši od 2018. godine, na području Crne gore djeluje još jedna Crnogorska pravoslavna crkva (2018), nastala odvajanjem dijela vjernika od takođe nekanonske Crnogorske pravoslavne crkve (1993).

LGBT pitanjaUredi

Mitropolit Amfilohije je poznat po svom protivljenju održavanju Parade ponosa,[13] koje su LGBT organizacije okarakterisale kao govor mržnje i opravdavanje nasilja nad gej populacijom.[14] Izjavio je da Beograd nikada nije bio sramniji nego onda kada je održana prva uspešna parada, kada je na ulice izašlo 6.000 policajaca da vrši nasilje i pozatvara decu koja su tamo ustala.[15] Amfilohije je bio i protiv održavanja iste manifestacije u Podgorici, rekavši da su sva takva okupljanja nasilje nad savešću ogromne većine ljudi.[15]

Odnos prema SrbijiUredi

Mitropolit Amfilohije je više puta u javnosti iskazao stav o potrebi očuvanja Kosova i Metohije u sastavu Srbije. Takođe, otvoreno se zalaže za zajednicu Srbije i Crne Gore. Te svoje stavove je u jednom od obraćanja u manastiru Morača izrazio rečima „Kosovo je žila kucavica Crne Gore i Srbije, ne samo Srbije”.[16]

Mitropolit Amfilohije o Franji AsiškomUredi

Mitropolit crnogorsko-primorski Amfilohije Radović ima pozitivan stav o Franji Asiškom. Zbog toga je imao sukob sa nekim monasima koji su napustili njegovu mitropoliju. U svojoj besedi izgovorenoj 29. oktobra 2016. na Vučjem dolu je rekao [17]:

„Nije Crna Gora ona koja prodaje svoju dušu za male pare... progoneći milione ljudi iz Sirije radi nafte, radi svojih interesa. To nije Evropa Franje Asiškog, to nije Evropa De Gola, to nije Evropa Adenauera, to nije Evropa Vilija Branta...”

BibliografijaUredi

Dela:

  • „Tajna Svete Trojice po učenju Grigorija Palame“, studija na grčkom, 1973. (Doktorska disertacija);
  • „Smisao liturgije“, studija na grčkom, 1974,
  • „Tumačenje Starog zaveta kroz vekove“, Beograd, 1979. g.;
  • „Sinaiti i njihov značaj u Srbiji XIV vijeka“, studija, 1981;
  • „Filokalijski pokret XVIII i početkom XIX vijeka“, studija na grčkom, 1982;
  • „Osnove pravoslavnog vaspitanja“, studije 1983;
  • „Duhovni smisao hrama Svetog Save“, Beograd 1987,
  • „Prepodobni Rafailo Banatski“, Vršac, 1988;
  • „Vraćanje duše u čistotu“, besjede, razgovori, pogledi, Podgorica, 1992,
  • „Svetosavsko prosvetno predanje i prosvećenost Dositeja Obradovića“, Vrnjačka Banja. 1994;
  • „Istorijski presjek tumačenja Starog zavjeta“, Nikšić, 1995.
  • „Zbirka pjesama U Jagnjetu je spas“, 1996;

Prevodi:

  • Episkop Nikolaj: „Kasijana“, roman, sa srpskog na grčki 1973.
  • Justin Popović: „Žitije Svetog Simeona i Save“, sa srpskog na grčki 1974;
  • Starac Arsenije Kapadokijski, sa grčkog na srpski,
  • Mitropolit Jovan Zizjulas, Od maske do ličnosti, 1993;
  • „Premudrosti Solomonove“ , 1995;
  • „Azbučni Otačnik“, objavljeno u djelovima u časopisima Jevanđeljski Neimar, i Svetigora;
  • Sv. Grigorije Palama, neke besjede objavljene u časopisu Banatski vesnik, brojne studije, besjede i eseje u Svetigori i drugim listovima.
  • „Knjiga Premudrosti Isusa Sina Sirahova” (2007), i brojna druga dela i članci, besede.

Vidi jošUredi

ReferenceUredi

  1. ^ Pola veka svešteničke službe mitropolita Amfilohija (SPC, 21. jul 2018)
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 „Mitropolit crnogorsko-primorski AMFILOHIJE (Radović)”. www.spcportal.org. Arhivirano iz originala na datum 18. 01. 2012. 
  3. ^ Jagnje Božije i Zvijer iz bezdana, Filosofija rata, zbornik sa Drugog bogoslovsko-filosofskog simpozijuma
  4. ^ Амфилохий, митрополит Черногорский и Приморский, Зетско-Брдский и Скендерийский (Радович Ристо) (na jeziku: ruski)
  5. ^ „Mitropolit crnogorsko-primorski Amfilohije u Argentini”. Spc.rs. Pristupljeno 29. 12. 2011. 
  6. ^ „Mitropolit Amfilohije učestvovao na Drugom saboru pravoslavnih kanonskih episkopa u Južnoj Americi”. Spc.rs. Pristupljeno 29. 12. 2011. 
  7. ^ „Mitropolit Amfilohije u Eparhiji buenosajreskoj”. Spc.rs. Pristupljeno 29. 12. 2011. 
  8. ^ Mitropolitu Amfilohiju počasni doktorat (honoris causa) Instituta Svetog Sergija u Parizu (SPC, 9. februar 2012)
  9. ^ „Ratnik u mantiji”. Vreme.com. Pristupljeno 29. 12. 2011. 
  10. ^ „Amfilohije proklinje! | Mondo”. Pristupljeno 27. 03. 2012. 
  11. ^ „Amfilohije će odgovarati zbog poziva na krvoproliće”. Pristupljeno 27. 03. 2012. 
  12. ^ „Počinje suđenje Amfilohiju | Region | Novosti.rs”. Pristupljeno 27. 03. 2012. 
  13. ^ „B92 - Vesti - Amfilohije: Rađajte se i množite”. Pristupljeno 27. 03. 2012. 
  14. ^ „Amfilohije da se izvini zbog govora mržnje”. B92.net. 05. 3. 2011. 
  15. 15,0 15,1 „Amfilohije: Gej parada je nasilje | Mondo”. Pristupljeno 28. 03. 2012. 
  16. ^ Mitropolit Amfilohije: Kosovo je žila kucavica Crne Gore i Srbije, ne samo Srbije 8. januara 2018.
  17. ^ Radović, Amfilohije (2016). Svetigora, br. 259, Vučiji do - mjesto pobjede pravde i istine Božije (PDF). Cetinje: Svetigora. Arhivirano iz originala (PDF) na datum 30. 06. 2017. Pristupljeno 20. 05. 2018. 

LiteraturaUredi

Spoljašnje vezeUredi