Ana Anđelina Komnina Dukina
Ana Anđelina Komnina Dukina (grčki: Ἄννα Ἀγγελίνα Κομνηνή Δούκαινα) bila je srpska kraljica, supruga Radoslava Nemanjića (1228–1234).[1][2]
Ana Anđelina Komnina Dukina | |
---|---|
Lični podaci | |
Puno ime | Ana Anđelina Komnina Dukina |
Datum smrti | 1234. |
Porodica | |
Supružnik | Radoslav Nemanjić |
Roditelji | Teodor Anđel Duka Komnin Marija Petralifena |
Dinastija | Komnin, Duka, Nemanjić |
kraljica Srbije | |
Period | 1228–1234. |
Prethodnik | Ana Dandolo |
Naslednik | Belosava Asen |
Biografija
urediAna je bila ćerka epirskog despota Teodora Anđela Duke Komnina i Marije Petralifene.
Sklapanje braka
urediStefan Prvovenčani, otac Radoslava, je 1216. godine pokušavao da organizuje brak između svog najstarijeg sina i Teodore, ćerke Mihaila I Komnina Duke, osnivača Epirske despotovine. Međutim, crkva je zabranila sklapanje ovog braka jer zbog bliskog krvnog srodstva. Ubrzo potom, Radoslav se oženio Anom. Nije poznata tačna godina sklapanja braka, ali, prema novim istraživanjima, do braka je došlo 1219. ili 1220. godine.[3]
Zahvaljujući prepisci mitropolita Nafpakta Jovana Apokavka saznajemo o pripremama za venčanje Radoslava i Ane, najstarije ćerke epirskog despota Teodora. Pripreme su započete još 1218. godine. Brak je sklopljen godinu dana kasnije, krajem 1219. godine. U tih godinu dana treba datovati i poznati verenički prsten koji je Radoslav poklonio Ani. Svadba se trebalo da se održi u Prilepu ili Skoplju. Volja vladara sada je bila jača od kanonskih pravila. Naime, Radoslav je bio u istom stepenu krvnog srodstva sa Anom kao što je bio i sa Teodorom, ćerkom pokojnog Mihaila Anđela. Sada je, međutim, na sklapanju braka insistirao sam Teodor. Pošto je sa Bugarima i Latinima bio u ratu, bila mu je potrebna podrška Srbije. Na saglasnost se čekalo najmanje godinu dana što jasno dokazuje da kanonska smetnja nije lako prebrođena. Samim tim što Teodor Anđel poziva Jovana Apokavka da blagoslovi brak pokazuje da Dimitrije Homatijan to nije želeo učiniti. Sam Apokavk piše (u pismu s kraja 1218) da je prisiljen otići na venčanje. Kao i Homatijan, ni on brak nije odobravao. Iz vizantijskih žitija nije poznato ko je blagoslovio na kraju brak, ali se odgovor može naći u Savinom Žitiju. Domentijan greši kada ženidbu stavlja u vreme posle smrti Prvovenčanog, ali se može naslutiti da je blagoslov dao tek hirotonisani srpski arhiepiskop po povratku u zemlju.
Srpska kraljica
urediTeodor Anđel krajem 1224. godine osvaja Solun. Time je srušio Solunsku kraljevinu nakon čega je uzeo titulu cara i postao ravan ostalim pretendentima na vlast u Carigradu (bugarskom i nikejskom caru). Radoslav na vlast dolazi 1228. godine nakon smrti oca. Radoslav se u potpunosti oslanjao na svoga tasta Teodora što se pripisuje uticaju njegove žene Ane. Teodor je 1230. godine strahovito poražen od Bugara u bici na Klokotnici. Radoslavljeva progrčka politika sada je predstavljala problem. Vlastela, na čelu sa Radoslavljevim mlađim bratom Vladislavom, ga je zbacila sa prestola početkom 1234. godine.
Poslednje godine
urediRadoslav i Ana su najpre otišli u Dubrovnik gde su pokušali organizovati državni udar protiv Vladislava. Dubrovčani su ga lepo primili, a Radoslav im je dodelio veoma široke povlastice oslobađajući ih svih obaveza prema srpskim vladarima. Namera mu je bila da stekne saveznika za borbu protiv Vladislava. Međutim, Vladislav je vršio veliki pritisak na Dubrovnik. Radoslav je pokušao da potraži zaštitu kod bosanskog bana Mateja Ninoslava, u čemu nije imao uspeha. Stoga je napustio Dubrovnik i pobegao u Drač kog despota Mihaila II. Tamo se razveo od Ane. Izvori kažu da mu je jedan „Fruz“ (Francuz) zapretio i oteo ženu. Vratio se u Srbiju gde se zamonašio kao monah Jovan. Umro je posle 1235. godine u Studenici.[4] Moguće da je sa Anom imao sina, Dragoslava Jovana, ali to nije dokazano. Ana se na kraju vratila ocu u Epir. I ona se verovatno zamonašila kao i njen suprug
Porodično stablo
urediManojlo Anđeo | ||||||||||||||||
Konstantin Anđel | ||||||||||||||||
Jovan Duka | ||||||||||||||||
Aleksije I Komnin | ||||||||||||||||
Teodora Komnina Anđelina | ||||||||||||||||
Irina Dukina | ||||||||||||||||
Teodor Anđel Duka Komnin | ||||||||||||||||
Konstantin Makroduka | ||||||||||||||||
Zoja Duka | ||||||||||||||||
Ana Komnina | ||||||||||||||||
Ana Anđelina Komnina Dukina | ||||||||||||||||
Marija Petralifena | ||||||||||||||||
Reference
uredi- ^ Kisas 1978, str. 131-139.
- ^ Bubalo 2009, str. 201-227.
- ^ Ferjančić 1981, str. 306.
- ^ Ferjančić 1981, str. 308-310.
Literatura
uredi- Bubalo, Đorđe (2009). „Da li su kralj Stefan i Prvovenčani i njegov sin Radoslav bili savladari?”. Zbornik radova Vizantološkog instituta. 46: 201—227.
- Kisas, Sotirios (1978). „O vremenu sklapanja braka Stefana Radoslava sa Anom Komninom”. Zbornik radova Vizantološkog instituta. 18: 131—139.
- Pirivatrić, Srđan (2020). „Brak Stefana Nemanjića i Evdokije Anđeline Komnine: Hronologija i istorijski kontekst ugovaranja i raskidanja jednog dinastičkog saveza”. Stefan Prvovenčani i njegovo doba. Beograd: Istorijski institut. str. 139—158.
- Radić, Radivoj (2002). „Od Evdokije Anđeo do Ane Kantakuzine: Vizantijske neveste u srednjovekovnim srpskim zemljama”. Srpska proza danas: Kosače - osnivači Hercegovine. Bileća-Gacko: Prosvjeta. str. 507—514.
- Ćirković, Sima (1995). Srbi u srednjem veku. Beograd: Idea.
- Ferjančić, Božidar (1981). „Odbrana Nemanjinog nasleđa - Srbija postaje kraljevina”. Istorija srpskog naroda. 1. Beograd: Srpska književna zadruga. str. 297—314.
- Fine, John Van Antwerp Jr. (1994) [1987]. The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest. Ann Arbor, Michigan: University of Michigan Press.