Andrej Rubljov

Andrej Rubljov[1] (rus. Андрей Рублёв,[2] 136029. januar 1430)[3] bio je značajni ruski ikonopisac, kanonizovan je kao svetitelj 1988.

Andrej Rubljov
1961 CPA 2553.jpg
Andrej Rubljov na ruskoj poštanskoj marki
Datum rođenja1360e
Mesto rođenjaVelika moskovska kneževina
Datum smrti17. oktobar 1428.(1428-10-17) (67/68 god.)
Mesto smrtiAndronikov manastir

ŽivotUredi

 
Sveta Trojica - ikona Andreja Rubljova

Tačan datum njegovog rođenja nije poznat. Godine oko 1360. se uzimaju kao verovatna godina rođenja, po tome što se u zapisima o njegovoj smrti (1430) pominje da je umro u dubokoj starosti, što je tada značilo posle 60-e godine života. Verovatno je živeo u Trojici-Sv. Sergijeva lavra,[4][5] kod Moskve, pod Nikonom Radonješkim, koji je postao iguman posle smrti Sergija Radonješkog 1392. Rubljov se prvi put pominje 1405. godine, kada je ukrašavao ikone i freske za Sabornu crkvu sv. Blagovesti Moskovskog Kremlja, u društvu sa Teofanom Grkom i Prohorom iz Gorodca. Njegovo ime je bilo poslednje na listi majstora, kao junior i po rangu i po godinama. Teofan je bio značajan vizantijski majstor, koji se preselio u Rusiju i smatra se da je obučavao Rubljova.

Andrej Rubljov je postao monah pre 1405. i uzeo ime Andrej. Živeo je u manastiru Sergijevska lavra blizu Moskve u zajednici slikara, među kojima su poznati Teofan Grk i Prohor iz Gorodeca. O ovome se zna, jer se njegovo ime pominje u listi slikara ikona i fresaka u Blagoveštenskom saboru u Moskvi. Ime mu je na dnu liste, što znači da je tada bio najmlađi i najmanje iskusan slikar u grupi.

Pisani zapisi svedoče da je 1408. slikao (zajedno sa Danilom Černim) zidove Uspenjske katedrale u Vladimiru i 14251427. Katedralu Svete Trojice u Sergijevskoj lavri. Posle Danilove smrti, Andrej je u moskovskom Andronikovom manastiru naslikao freske u Katedrali Spasitelja.

Umro je u Andronikovom manastiru 29. januara 1430.

Umetnost Andreja RubljovaUredi

Godine 1904, otkrivena je njegova ikona Sveta trojica Staroga Zaveta (ili Gostoprimstvo Avramovo, nastala verovatno oko 1411) i time je počela epoha istraživanja njegovog dela. To je jedino delo koje mu se sa sigurnošću može pripisati. Danas je ova ikona izložena u Tretjakovskoj galeriji u Moskvi.

Kompozicija ikone prikazuje scenu iz Biblije, kada su tri anđela posetili Saru i Avrama (1. knjiga Mojsijeva 18,1-33). Rubljov se koncentrisao na prikazivanje figura tri gosta. Poruka dela je mnogostruka. To je, između ostalog, apel za jedinstvo u vreme sukoba među knezovima. U isto vreme, to je izraz religijskog jedinstva u trojstvu (Otac, Sin, Sveti duh).

Umetnost Andreja Rubljova je kombinacija dve tradicije: srednjovekovnog manastirskog asketizma i klasične harmonije vizantijskog slikarstva. Likovi na njegovim slikama su uvek spokojni. Vremenom, način na koji je slikao, postao je ideal crkvenog slikarstva i ikonoslikarstva.

Na Stoglavom saboru (1551) ikonografija Andreja Rubljova je proglašena za ideal u izradi crkvenih slika. Crkva ga slavi 4. jula.

Od godine 1959. postoji muzej Andreja Rubljova u Andronikovom manastiru.

Ruski režiser Andrej Tarkovski je 1966. napravio film Andrej Rubljov, delimično baziran na Andrejevom životu, koji je svojevrsni spomenik ovom umetniku.

Smrt i nasleđeUredi

Rubljov je umro u Andronikovom manastiru između 1427. i 1430. Rubljovljev rad je uticao na mnoge umetnike, uključujući i Dionisija. Stoglavi sabor (1551) proglasio je Rubljovljev stil ikona kao uzor za crkveno slikarstvo. Od 1959. godine Muzej Andreja Rubljova u Andronikovom manastiru prikazuje njegovu i srodnu umetnost.

Ruska pravoslavna crkva kanonizovala je Rubljova za sveca 1988. godine, proslavljajući njegov praznik 29. januara[6] i/ili 4. jula.[6][7][8]

Godine 1966, Andrej Tarkovski je snimio film Andrej Rubljov, labavo zasnovan na životu umetnika. Ovo je postao prvi (i možda jedini) film proizveden u sovjetskoj eri koji je umetnika tretirao kao svetsku istorijsku ličnost i hrišćanstvo kao aksiom istorijskog identiteta Rusije[9] tokom turbulentnog perioda u istoriji Rusije.

PoštovanjeUredi

  • 29. januar – obeležavanje godišnjice njegove smrti (Grčka pravoslavna crkva)[10][11]
  • 12/13 jun – praznik, Sinaksija celog Andronikovog manastira (sa Andronikom, Savom, Aleksandrom, igumanima moskovskim i ikonopiscem Danilom Crnim)[12]
  • 4. jul – glavni praznik sa spiska „ruskih svetitelja Moskve i Vladimira“ od Nikodima (Kononova),
  • 6. jul – Sabor svih svetih Radonjeških
  • Sinaksija svih svetih Moskve – pokretni praznik u nedelju pre 26. avgusta (ROC)[13]

Izabrani radoviUredi

ReferenceUredi

  1. ^ Serbia, RTS, Radio televizija Srbije, Radio Television of. „Rubljov”. www.rts.rs. Pristupljeno 2022-05-30. 
  2. ^ The Getty Union Artist Name List prefers "Rublyov", but "Rublev" is more commonly found.
  3. ^ "Venerable Andrew Rublev the Iconographer", Orthodox Church in America
  4. ^ Scott M. Kenworthy, The Heart of Russia: Trinity-Sergius, Monasticism, and Society after 1825. New York: Oxford University Press, 2010.
  5. ^ David B. Miller, Saint Sergius of Radonezh, His Trinity Monastery, and the Formation of Russian Identity. DeKalb: Northern Illinois University Press, 2010.
  6. ^ a b „Saint Herman Calendar 2006”. Platina CA: Saint Herman of Alaska Brotherhood. 2006: 12, 56. 
  7. ^ Church Calendar Arhivirano 2006-07-21 na sajtu Wayback Machine
  8. ^ „Moscow Patriarchate Glorifies Saints”, Orthodox America, IX (82), avgust 1988, Arhivirano iz originala na datum 2008-07-05, Pristupljeno 2008-03-16 
  9. ^ Hoberman, Jim. Andrei Rublev. The Criterion Collection. Pristupljeno 2007-12-06. 
  10. ^ „January 29, 2015. + Orthodox Calendar”. orthochristian.com. Pristupljeno 2022-07-16. 
  11. ^ „Ορθόδοξος Συναξαριστής :: Άγιος Ανδρέας Ρουμπλιόβ ο Εικονογράφος”. www.saint.gr. Pristupljeno 2022-07-16. 
  12. ^ „ANDREЙ RUBLЁV”. www.pravenc.ru. Pristupljeno 2022-07-16. 
  13. ^ „ANDREЙ RUBLEV - Drevo”. drevo-info.ru (na jeziku: ruski). Pristupljeno 2022-07-16. 
  14. ^ Robinson 2009, str. 111.

LiteraturaUredi

Spoljašnje vezeUredi