Balša II Balšić

Balša II Balšić je bio srpski velikaš iz dinastije Balšića.

Balša II Balšić
Datum rođenja14. vek
Mesto rođenjanepoznato
Datum smrtipoginuo, 18. septembra 1385.
Mesto smrtiSaursko polje kod Berata
današnja Albanija.
DinastijaBalšići
OtacBalša I
SupružnikKomnina (kći valonskog despota Jovana Asena)
PotomstvoRuđina Balšić
gospodar Zete i duka (herceg) Drača.
Period13781385.
PrethodnikĐurađ I Balšić
NaslednikĐurađ II Balšić
CoatOfArmsOfTheBalsics.png

PorekloUredi

Po svedočenju samih Balšića oni svoje poreklo dovode u vezu sa Nemanjićima. Balša II Balšić, iz Skadra, u povelji Dubrovčanima od 27.1.1385. između ostaloga piše [1] [2] :

... molitvama i moljenjima svetih mojih praroditelja Simeona Nemanje, prvoga mirotočca srpskoga i svetitelja Save...

VladavinaUredi

Zajedno sa braćom (Stracimirom i Đurđem) i ocem (Balšom) proširio je vlast svoje porodice na Skadar (1360) i predeo između Skadarskog jezera i Jadranskog mora, a najverovatnije i na grad Bar[3]. Oni su 1361. godine postali počasni dubrovački građani, a naredne godine i mletački.

Tokom rata između Srbije (Vojislava Vojinovića) i Dubrovnika (1361—1362), Balšići su stali na stranu Dubrovčana. Već 1363. godine otpočeli su sukobi na jugu njihovih poseda, protiv kneza Karla Topije, koji su okončani 1366. godine, uz posredovanje Dubrovčana.

U to doba, Balša II se oženio Komninom, ćerkom Jovana Asena, brata supruge Dušana Silnog Jelene, čime je postao gospodar Valone, Berata, Kanine i Himare, na jugu današnje Albanije. Posle sloma braće Mrnjavčevića u Maričkoj bici, 26.09. 1371. godine, Balšići su upali u njihove zemlje i proširili svoju vlast na Peć i Prizren, a nešto kasnije svojim posedima na nekoliko godina (1373—1377) priključuju zaleđe Dubrovnika (Konavlje, Trebinje i Dračevicu).

Nakon smrti njegovog brata Đurđa (13.01. 1378), vlast nad državom Balšića preuzima njegov preostali brat, Balša II.

Suparništvo sa bosanskim kraljemUredi

 
Opsade Kotora od strane Balše II i prodor u Konavle
 
Ostaci tvrđave u Draču
 
Ostaci tvrđave u Beratu

Nakon izbijanja velikog rata između Venecije i Đenove, 13.08.1378. godine, Mlečani zauzimaju Kotor i vrše vlast do juna 1379. kada ih je kotorska vlastela zbacila i omogućila da grad pređe u ruke ugarskog kralja Ludovika I Anžujskog (1326—1382). Mletačka posada i dalje je ostala u kotorskoj tvrđavi, do završetka rata sa Đenovom, 1381. godine. Međutim, zbog nesposobnosti da održi red u gradu, dolazi do privremenog zbacivanja plemićke vlasti od strane pučana (povolo) predvođenih strješinama (caporali del povolo). Vrhovnu vlast obavlja samo ugarski kapetan, sve dok uz pomoć Dubrovčana patricijska vlast u Kotoru nije restaurisana. Neprijateljstvo između Balše II i bosanskog kralja Tvrtka I bilo je vidljivo i u tom periodu, mada su Ugarska, Bosna i Zeta bile na strani Đenove (to nije sprečavalo Balšu II da bude u stalnoj vezi sa Venecijom i drži kod sebe mletačke građane). Još 17.09.1379. godine, vojska bosanskog kralja je dospjela do Spuža, ali rezultat ovog pohoda nije poznat. Između ostalog, Zeta i kraljevina Bosna željele su za sebe ugarski Kotor. Početkom jeseni 1382 i tokom 1383. godine, zamjerajući se Ugarskoj kraljevini, Balša II vrši opsadu Kotora, mada nije imao sredstava da odsiječe grad sa morske strane. Takođe, u godini (1384) kada je Kotor za kratko prešao u ruke bosanskog kralja Tvrtka I (kasnije, 1385. godine, sa tim se formalno saglasila i ugarska kraljica Marija Anžujska) vršena je opsada od strane Zećana. Suparništvo između Balše II i Tvrtka I nije se ticalo samo Kotora, već i teritorije Konavlja i Trebinja, kojima je do 1377. godine gospdario Balšin prethodnik, Đurađ I Balšić. Na toj teritoriji, koju je Balša II pokušavao da povrati od Bosne, u proljeće 1382. godine, u cilju trgovine (posebno solju) bosanski kralj Tvrtko I Kotromanić, pored rječice Sutorine, na ulazu u Boku Kotorsku, polaže temelje trga Novog. Nazvao ga je imenom „Sveti Stefan“(koji naziv nije prihvatan u narodu). Ovaj trg je predstavljao opasnu konkurenciju Dubrovčanima, koji su se pozivali na to: da su stari, zakoniti trgovi soli, bili samo: Drijeva, Dubrovnik, Kotor i Sv. Srđ. Bosanski je kralj ipak popustio pod pritiskom Dubrovčana i odustao od trgovine solju u Novom, pa je ovaj trg u sljedećih pedeset godina izgubio značaj i bio prilično zanemaren, sve do pojave hercega Stefana Vukčića Kosače. Godinu dana po formiranju Novog, Balša II sa vojskom vrši upade u Konavlje, ali ne uspijeva da ih pripoji zetskoj državi.

Duka od DračaUredi

Balša II se učvrstio u oblasti Berata i Valone[3], a zatim je obnovio sukobe sa Karlom Topijom (1382) i posle nekoliko napada, uspeo je da zauzme Drač, početkom 1385. godine, tako da se već u aprilu iste godine, potpisuje kao duka drački[3].

U borbi protiv Balše, Karlo je zatražio vojnu pomoć sultana Murata I, koji je ka Beratu uputio snage predvođene Hajredin Pašom. Daleko brojnija otomanska vojska[4], potukla je 18.09. 1385. godine u bici na Saurskom polju kod Balša, nedaleko od Berata, srpske snage, a u bici su poginuli Balša II i Ivaniš Mrnjavčević[a]. Ivan Jastrebov navodi podatak da je Balša poginuo na reci Vojuši, a glava mu je odnesena sultanu u Jedrene. [5]

Posle Balšine smrti, kratko je vladala njegova udovica Komnina, posle čega je vlast nad predelima severno od Drača preuzeo njegov bratanac Đurađ Stracimirović.

U svom braku sa Komninom, Balša II je imao jednu ćerku, Ruđinu, koja se 1391. godine udala za Mrkšu Žarkovića[6][7].

NapomeneUredi

  1. ^ Učešće Ivaniša Mrnjavčevića u ovoj bici pominje se u delu Mavra Orbinija, štampanom 1601. godine.

Porodično stabloUredi

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
2. Balša I
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
1. Balša II Balšić
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
3.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Vidi jošUredi

ReferenceUredi

  1. ^ Miklošič, Franc (1858). Monumenta Serbica Spectantia Historiam Serbiae, Bosniae, Ragusii, pp. 203. Beč. 
  2. ^ Šekularac, Božidar (1987). Dukljansko-zetske povelje, pp. 173. 
  3. 3,0 3,1 3,2 Veselinović, Andrija; Ljušić, Radoš (2001). Srpske dinastije. Novi Sad: Plantoneum. ISBN 86-83639-01-0. 
  4. ^ Grupa autora (1982). Istorija srpskog naroda II. Beograd. 
  5. ^ Jastrebov, Ivan (2018). Stara Srbija i Albanija, pp. 496. Beograd: Službeni glasnik. 
  6. ^ „Genealogy - Balkan states: The Balsici. Pristupljeno 4. 6. 2010. 
  7. ^ „Medieval Lands project - Montenegro: Balšići. Pristupljeno 4. 6. 2010. 

LiteraturaUredi

Spoljašnje vezeUredi


Prethodnik:
Đurađ I
Vladar Zete
(13781385)

Naslednik:
Đurađ II