Banatski Despotovac

Banatski Despotovac (mađ. Ernőháza, nem. Ernsthausen) je naselje grada Zrenjanina, u Srednjobanatskom okrugu, u Srbiji. Prema popisu iz 2022. bilo je 917 stanovnika.

Banatski Despotovac
Park u centru sela, gde je bila katolička crkva podignuta 1856. godine
Administrativni podaci
DržavaSrbija
Autonomna pokrajinaVojvodina
Upravni okrugSrednjobanatski
GradZrenjanin
Stanovništvo
 — 2011.Pad 1.291
 — gustina25/km2
Geografske karakteristike
Koordinate45° 21′ 52″ S; 20° 39′ 46″ I / 45.364403° S; 20.662805° I / 45.364403; 20.662805
Vremenska zonaUTC+1 (CET), leti UTC+2 (CEST)
Aps. visina53 m
Površina50,2 km2
Banatski Despotovac na karti Srbije
Banatski Despotovac
Banatski Despotovac
Banatski Despotovac na karti Srbije
Ostali podaci
Poštanski broj23242
Pozivni broj023
Registarska oznakaZR

Položaj uredi

Nalazi se 22 km istočno od Zrenjanina, dok je od Sečnja udaljen oko 13 km. Tamiš protiče 2 km od Banatskog Despotovca. Nadmorska visina mesta je 53 m.

Istorija uredi

Naselje je 1822. godine formirao veleposednik jermenskog porekla Kiš Erne. Porodica Kiš je tad posedovala najveću površinu zemljišta u Torontalskoj županiji. Stanovnici su doseljivani iz delova Austrije i Nemačke. Bili su uglavnom rimokatoličke veroispovesti, ali je bilo i evangelista. Katolička biskupija formirana 1828. posvećena je Svetoj Kristini. Tokom doseljavanja dolaze i rumunske, hrvatske i romske porodice. Selo je prvobitno nosilo naziv Ernehaza, zatim Ernesthaza, Ernestovac, Banatski Despotovac i Ernsthauzen, da bi posle 1945. godine opet dobilo ime Banatski Despotovac.

Sadašnji naziv selo je dobilo 1924. godine. Ministarstvo unutrašnjih dela Kraljevine Jugoslavije donelo je rešenje o preimenovanju nekih naselja. Tako je Ernestinovac promenjen u Banatski Despotovac.[1] U selu je počeo da radi 1929. godine opštinski lekar dr Georg Avender.[2]

 
Katolička crkva posvećena Svetoj Kristini od Stomelna (porušena 1945. godine)

Stanovništvo sela je krajem 1944. izbeglo pred nadiranjem Crvene armije u pravcu Austrije i Nemačke, pa je ostao mali broj meštana, koje su činili uglavnom starije osobe i deca. Preostali stanovnici švapske nacionalnosti su od strane partizana izmešteni u logore, te su u opustelo selo tokom 1945. godine kolonizovani Srbi iz Mrkonjić Grada, Šipova, Kupresa, Glamoča i Livna. Doseljenicima su dodeljene kuće i okućnice zatečene u kućama prvobitnih stanovnika. Doseljeni pristigli sa ratom najzahvaćenijih područja Jugoslavije su po dolasku (kao vid odmazde za pretrpljena ratna stradanja za koja su kolektivno okrivljeni svi nemci) srušili katoličku crkvu, a 1946. i prateći objekat – parohiju. Na mestu istih ostao je park u centru naselja. Od 2012. godine gradi se Pravoslavna crkva "Sveti Despot Stefan".[3][4]

Godine 2005. deo atara sela je bio poplavljen zajedno za delom Banata u okolini Sečnja.

Demografija uredi

U naselju Banatski Despotovac živi 1379 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 45,2 godina (43,7 kod muškaraca i 46,7 kod žena). U naselju ima 604 domaćinstva, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 2,68.

Ovo naselje je velikim delom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine), a u poslednja tri popisa, primećen je pad u broju stanovnika.

Grafik promene broja stanovnika tokom 20. veka
Demografija[5]
Godina Stanovnika
1948. 3.098
1953. 2.955
1961. 2.864
1971. 2.289
1981. 1.993
1991. 1.823 1.793
2002. 1.620 1.642
Etnički sastav prema popisu iz 2002.[6]
Srbi
  
1.591 98,20%
Rumuni
  
7 0,43%
Hrvati
  
3 0,18%
Jugosloveni
  
3 0,18%
Mađari
  
2 0,12%
Makedonci
  
2 0,12%
nepoznato
  
3 0,18%


Domaćinstva
Stanovništvo staro 15 i više godina po bračnom stanju i polu
Stanovništvo po delatnostima koje obavlja

Reference uredi

  1. ^ Časopis "Vreme", Beograd 3. avgust 1924. godine
  2. ^ Časopis "Vreme", Beograd 14. juna 1929. godine
  3. ^ Banatski Despotovac - Srpska Pravoslavna Eparhija banatska (fotografija)
  4. ^ Napreduje gradnja crkve u Banatskom Despotovcu posvećene Despotu Stefanu – List 'Zrenjanin' 15. 08. 2019.
  5. ^ „Knjiga 9”. Stanovništvo, uporedni pregled broja stanovnika 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 2002, podaci po naseljima (PDF). webrzs.stat.gov.rs. Beograd: Republički zavod za statistiku. maj 2004. ISBN 86-84433-14-9. 
  6. ^ „Knjiga 1”. Stanovništvo, nacionalna ili etnička pripadnost, podaci po naseljima. webrzs.stat.gov.rs. Beograd: Republički zavod za statistiku. februar 2003. ISBN 86-84433-00-9. 
  7. ^ „Knjiga 2”. Stanovništvo, pol i starost, podaci po naseljima. webrzs.stat.gov.rs. Beograd: Republički zavod za statistiku. februar 2003. ISBN 86-84433-01-7. 

Spoljašnje veze uredi