Blaže Koneski

Blaže Koneski (Nebregovo, kod Prilepa, 19. decembar 1921Skoplje, 7. decembar 1993) je bio utemeljivač i jedan od kodifikatora makedonskog književnog jezika i viđeni književnik, kulturni i javni radnik: pesnik, prozaista, esejista, istoričar književnosti, filolog i lingvista, predavač i profesor na Filozofskom fakultetu u Skoplju.

blaže koneski
Blaže Koneski 1968.jpg
Blaže Koneski
Datum rođenja(1921-12-19)19. decembar 1921.
Mesto rođenjaNebregovo, kod Prilepa
Kraljevina Jugoslavija Kraljevina SHS
Datum smrti7. decembar 1993.(1993-12-07) (71 god.)
Mesto smrtiSkoplje
 Makedonija
Profesijaknjiževnik
Učešće u ratovimaNarodnooslobodilačka borba
Odlikovanja
Orden Republike
Orden zasluga za narod sa zlatnim vencem

BiografijaUredi

Rođen je u selu Nebregovo blizu Prilepa, u srpskoj porodici kao Blagoje Ljamević.[1][2] Pripada rodu Ljamevci čija je krsna slava Nikoljdan.[3] Njegov ujak je bio poznati srpski četnički vojvoda u Staroj Srbiji, Gligor Sokolović. U osnovnu školu je krenuo u rodnom mestu a završio je u Prilepu, gde je završio i nižu gimnaziju. Kao najbolji učenik dobija stipendiju i upisuje višu gimnaziju u Kragujevcu. Nakon završetka gimnazije upisuje Medicinski fakultet u Beogradu. Međutim, posle prvog semestra napušta studije medicine i upisuje filologiju. Zbog početka Drugog svetskog rata napušta Jugoslaviju i nastavlja studije filologije u Sofiji. Nakon oslobođenja, aktivno se uključuje u standardizovanje makedonskog jezika. Sastavio je pravopis makedonskog književnog jezika, a takođe je bio urednik Rečnika makedonskog jezika. Osnivač je studija makedonistike na Skopskom univerzitetu (od 1958. do 1960. je bio rektor ovog univerziteta). Od 1967. je član Makedonske akademije nauka i umetnosti (MANU) i njen je prvi predsednik (do 1975.). Takođe je bio član makedonskog PEN centra, i član Društva pisaca Makedonije (DPM) od 1947. godine i njegov prvi predsednik.

Radio je i kao urednik književnih časopisa „Nov Den“ i „Makedonski jazik“.

Blaže Koneski je ključna figura za razvoj makedonskog jezika, ali je značajan i u međunarodnim okvirima. Bio je član akademija nauka i umetnosti u Zagrebu, Beogradu, Sarajevu, Čikagu i Lođu i počasni doktor na univerzitetima u Čikagu, Krakovu i Skoplju. Njegova dela su prevedena na srpski, slovenački, albanski, turski, mađarski, francuski, ruski, italijanski, grčki, poljski, rumunski, nemački i engleski jezik.

Po njemu se zove Filološki fakultet Univerziteta u Skoplju.

DelaUredi

 
Branko Ćopić, Mira Alečković
i Blaže Koneski u partizanima 1944.
 
Spomenik Blaže Koneskom ispred zgrade MANU
  • Zemjata i ljubovta (poezija, 1948)
  • Makedonski pravopis so pravopisen rečnik (sa Krumom Toševim, 1950)
  • Gramatika na makedonskiot literaturen jazik (prvi deo, 1952)
  • Za makedonskiot literaturen jazik (1952)
  • Pesni (1953)
  • Gramatika na makedonskiot literaturen jazik (drugi deo, 1954)
  • Vezilka (poezija, 1955)
  • Lozje (1955)
  • Rečnik na makedonskiot jazik (1961)
  • Pesni (1963),
  • Istorija na makedonskiot jazik (1965)
  • Rečnik na makedonskiot jazik (knjiga druga, 1965)
  • Rečnik na makedonskiot jazik (knjiga treća, 1966)
  • Sterna (poezija, 1966)
  • Rakuvanje (1969)
  • Jazikot na makedonskata narodna poezija (1971)
  • Besedi i ogledi (1972)
  • Zapisi (poezija, 1974)
  • Stari i novi pesni (1979)
  • Mesta i migovi (poezija, 1981)
  • Češmite (poezija, 1984)
  • Makedonskiot 19. vek, jazični i kniževno-istorijski prilozi (1986)
  • Likovi i temi (eseji, 1987)
  • Poslanie (poezija, 1987)
  • Tikveški zbornik (studija, 1987)
  • Sredba vo rajot (poezija, 1988)
  • Crkva (poezija, 1988)
  • Dnevnik po mnogu godini (proza, 1988)
  • Zlatovrv (poezija, 1989)
  • Poezija (Konstantin Miladinov) (1989)
  • Seizmograf (poezija, 1989)
  • Makedonski mesta i temi (eseji, 1991),
  • Nebesna reka (pesme i prepevi, 1991),
  • Svetot na legendatata i pesnata (eseji i prilozi, 1993),
  • Crn oven (poezija, 1993)

NagradeUredi

ReferenceUredi

  1. ^ Potomstveno Srъbomanstvo promacedonia.org
  2. ^ Sreќen rodenden Blaže Koneski Arhivirano na sajtu Wayback Machine (21. jul 2015) time.mk
  3. ^ Trifunoski, Jovan (1998). Bitoljsko-prilepska kotlina: antropogeografska proučavanja. Beograd. str. 393. 

Spoljašnje vezeUredi