Brinje

општина у Хрватској

Brinje je naseljeno mjesto i sjedište istoimene opštine u sjeverozapadnoj Lici, u Ličko-senjskoj županiji, Republika Hrvatska.

Brinje
Brinje
Administrativni podaci
DržavaHrvatska
ŽupanijaLičko-senjska
OpštinaBrinje
OblastLika
Stanovništvo
 — 2011.Pad 1.479
Geografske karakteristike
Koordinate44° 59′ 55″ S; 15° 07′ 45″ I / 44.99867257677771° S; 15.12904937649151° I / 44.99867257677771; 15.12904937649151
Vremenska zonaUTC+1 (CET), ljeti UTC+2 (CEST)
Aps. visina469 m
Brinje na karti Hrvatske
Brinje
Brinje
Brinje na karti Hrvatske
Brinje na karti Ličko-senjske županije
Brinje
Brinje
Brinje na karti Ličko-senjske županije
Ostali podaci
Poštanski broj53260 Brinje
Pozivni broj+385 53
Registarska oznakaGS
Veb-sajtwww.brinje.hr

Geografija

uredi

Leži u visokoj 500 m u kraškoj uvali Brinjskog polja (6 km²) između ogranaka Velebita i Kapele, na Jozefinskoj cesti Karlovac - Senj.

Brinje je od Otočca udaljeno oko 26 km.

Istorija

uredi
 
Sokolac

Kao prvi gospodari Brinja spominju se Frankopani. Godine 1530. su spalili čitavu varoš, a već 1537. ustupio je Vuk Frankopan brinjsku tvrđavu krajiškoj vojsci.

Na brinjsko područje Srbi su doselili 1638. iz Turske. U toj seobi došlo je samo 13 porodica, ali se nešto kasnije doselilo još 13. Među njima bili su ovi rodovi: Banjeglavi, Božanići, Bukvići, Vraneši, Vujići, Galovići, Gostovići, Đurići, Kneževići, Kojčini, Kosovci, Lončari, Maljkovići, Maričići, Miloševići, Orlići, Orlovići, Platiše, Protulipci, Rajačići, Rapajići, Skakavci, Smiljanići, Stanići, Hajduci i Šušnjari. Već u doseljenju svi su ti rodovi bili jake zadruge koje su se u jednom naraštaju već toliko uvećale da su 1658. imale 66 kuća sa 585 čeljadi.[1]

Brinjani su učestvovali u brojnim ustancima krajišnika protiv Krajiških vlasti. Istakli su se u dva ustanka 1719, kojima je bio povod stacioniranja stranih trupa na području Krajine i zabrana razmene soli za brašno. U oba ustanka krajišnici su postigli djelimičan uspjeh: protiv ustanika nisu preduzimane nikakve represalije, a krajišnicima je dato i formalno obećanje da se njihova prava više neće krnjiti. Iz Brinja je potekla inicijativa za novi ustanak 1746, u kojem su krajišnici svojom Proklamacijom pozvali čitav narod Krajine na ustanak. Povod ustanku je bilo uvođenje Regulamenta, kojim je ukinut i poslijednji ostatak krajiške samouprave (knezovi, nrodni sudovi i dr.). Taj ustanak je bio ugušen u krvi. U reorganizaciji Vojne krajine 1764. Brinje je potpalo otočačkoj, a godinu dana kasnije ogulinskoj regimenti.

Brinje u NOB-u

uredi

Sredinom aprila 1941. godine u Brinju su ustaše uspostavile vlast, a Italijani garnizon. Komunisti Brinja i okoline su počeli pripreme za ustanak u maju 1941. Krajem jula u okolini su osnovani partizanski logori (u Stanici, na Svrakuši, Panosu i Lipovcu), iz kojih su partizani odlazili u akcije na italijanske i ustaške patrole, kolone i posade. Sredinom septembra izabran je Kotarski komitet KP Hrvatske, a početkom oktobra 1941, Kotarski komitet SKOJ-a za Brinje. U decembru je formirana Brinjska partizanska četa, koja je u aprilu 1942. prerasla u bataljon „Ljubica Gerovac“. U Vodoteču je 18. decembra 1941. izabran Kotarski NOO za Brinje. Za razvoj NOB-a značajna je kotarska partijska konferencija održana 3. aprila 1942. godine. Brinje su 12. aprila 1943. oslobodile jedinice V operativne zone Glavnog štaba NOV i PO Hrvatske i u njemu je formiran štab 13. divizije NOVJ. Djelovi njemačkog 901. motorizovang puka prodrli su u Brinje 16. oktobra 1943. godine. Konačno su ga oslobodile jedinice 7. divizije NOVJ 6. aprila 1945. godine. Narod Brinja i okoline masovno je učestvovao u NOP-u. Poginulo je više od 650 rodoljuba hrvatske i srpske nacionalnosti, a među njima i tri narodna herojaNikola Babić Mika, Srđan Uzelac i Ivica Lovinčić .

Kultura

uredi

Parohija

uredi
 
Kapela Svetog Fabijana i Sebastijana u Brinjama

U Brinju je sjedište istoimene parohije Srpske pravoslavne crkve. Parohija Brinje pripada Arhijerejskom namjesništvu ličkom u sastavu Eparhije Gornjokarlovačke.[2] U Brinju se nalazi hram Srpske pravoslavne crkve Preobraženja Gospodnjeg sagrađen 1939. godine, a obnovljen 1990. godine. Parohiju sačinjavaju: Brinje, Prokike, Dobrica, Rajačići, Rapajin Do i Županj.[2]

Kulturno-istorijski spomenici

uredi

Iznad mjesta su ruševine srednjovjekovnog grada Sokoca. U fortifikativnu arhitekturu starog naselja (XIV—XVII vijek), koju grade Frankopani, a od 1536. obnavlja Vojna krajina (branič-kula, gradska vrata, ugaone kule i bastioni), uklapa se i trougla gotička kapela Sv. Marije (gotski portal i svodovi, gotička skulptura Bogorodice s djetetom s početka XV vijeka, Pieta iz XV vijeka). U Brinju su i gotička kapela Sv. Vida iz XV vijeka i župna crkva izgrađena 1700. godine.

Stanovništvo

uredi

Na popisu stanovništva 2011. godine, opština Brinje je imala 3.256 stanovnika, od čega u samom Brinju 1.479.[3]

Demografija[4]
Godina Stanovnika
1971. 2.310
1981. 2.048
1991. 2.049
2001. 1.707
2011. 1.479
  • napomena:

1991. godine povećano pripajanjem naselja Draženovići, Kamenica Brinjska i Lučane, koja su prestala postojati, kao i dio naselja Stajnica (Sertići) u kojem je sadržan dio podataka od 1857. do 1880. Sadrži podatke za bivša naselja Blažani, Draženovići, Drenovac Brinjski, Hobari, Holjevci, Jelići, Kalanji, Kamenica Brinjska, Linarići, Lokmeri, Lučane, Perkovići Brinjski, Radotići, Rajkovići i Vučetići.

Popis 1991.

uredi

Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mesto Brinje je imalo 2.049 stanovnika, sledećeg nacionalnog sastava:

Popis 1991.‍
Hrvati
  
1.808 88,23%
Srbi
  
173 8,44%
Jugosloveni
  
20 0,97%
Albanci
  
6 0,29%
Muslimani
  
4 0,19%
Makedonci
  
2 0,09%
Nemci
  
2 0,09%
Mađari
  
1 0,04%
Crnogorci
  
1 0,04%
ostali
  
3 0,14%
neopredeljeni
  
11 0,53%
nepoznato
  
18 0,87%
ukupno: 2.049

Poznate ličnosti

uredi

Reference

uredi
  1. ^ Pavičić, Stjepan. Seobe i naselja u Lici, JAZU, 1962. 
  2. ^ a b „Arhijerejsko namjesništvo ličko: Parohija Brinje”. Srpska pravoslavna crkva: Eparhija gornjokarlovačka. Pristupljeno 29. 8. 2012. 
  3. ^ „Popis stanovništva 2011.”. Državni zavod za statistiku RH. 2011. Pristupljeno 15. 4. 2013. 
  4. ^ Savezni zavod za statistiku i evidenciju FNRJ i SFRJ: Popis stanovništva 1948, 1953, 1961, 1971, 1981. i 1991. godine.

Literatura

uredi

Spoljašnje veze

uredi

Literatura

uredi
  • Gelo, Jakov (1998). Narodnosni i vjerski sastav stanovništva Hrvatske, 1880-1991: po naseljima. Zagreb: Državni zavod za statistiku Republike Hrvatske. ISBN 978-953-6667-07-9.