Dogmatika je bogoslovska nauka koja sistematski izlaže dogmate hrišćanske vere.[1][2][3][4]

Naziv dogmatika upotrebljen je najpre u XVII veku, ali tada nije označavao posebnu bogoslovsku disciplinu. Ona to postaje u drugoj polovini XVIII veka.

Predmet dogmatike je dogma (grč. δόγμα), odnosno dogmati, a osobine dogme su:

  • Bogootkrivenost — osnovna osobina, potvrđuje božansko poreklo dogme,
  • Crkvenost — s obzirom na to da je dogma delo Otkrivenja, onda je i delo Crkve, jer je Crkva telo Otkrivenja,
  • Opšteobaveznost — neophodnost za spasenje svakog člana Crkve, i
  • Neizmenljivost — osobina koja ističe iz bogootkrivenosti, crkvenosti i opšteobaveznosti.

Drugim rečima, dogmatika ima bogootkrivene dogmate kao glavni predmet svog naučnog rada; oni izviru iz Božijeg Otkrivenja a formuliše ih saborni um Crkve (1 Kor 2,16). Oko ovog predmeta dogmatike, koncentriše se sav dogmatski materijal, koji se može podeliti na dva dela:

  1. Deo, koji govori ο unutrašnjem životu Boga i osobinama njegove suštine. Sastoji se iz dogmata ο suštini i jedinstvu Boga i dogmata ο trojičnosti Božanskih Lica, i
  2. Deo, koji govori ο odnosu Boga prema svetu i čoveku. Sastoji se iz nekoliko opštih dogmata, od kojih jedan razmatra Boga kao Tvorca i Promislitelja, drugi kao Spasitelja, treći kao Osvetitelja i četvrti kao Sudiju.

Izvor i istorijat uredi

Jedini izvor dogmatike jeste Božije Otkrivenje, koje je tokom vremena od strane Crkve izlagano kratkim obrascima vere — simvolima, u odredbama Vaseljenskih i pomesnih sabora i u veroispovedanjima Svetih Otaca i učitelja Crkve. Istorija Crkvene dogmatike deli se na dva perioda:

  • Prvi period obuhvata vreme od apostolskog doba do Sv. Jovana Damaskina (780), a njega karakteriše više ili manje sistemsko izlaganje dogmatskih istina. Ovaj period počinje Origenovim spisom Ο načelima, a završava se epohalnim delom u istoriji dogmatike Tačno izloženje Pravoslavne vere, Sv. Jovana Damaskina.
  • Drugi period obuhvata vreme od Sv. Jovana Damaskina do danas, a u tom periodu dogmatika se kreće u okviru nenadmašnog dela Sv. Damaskina, mada se ističu i druga dela, naročito u Ruskoj Pravoslavnoj crkvi, Mitropolita Makarija i Arhimandrita Filareta.

Zadatak dogmatike je da u sistemu izloži svete dogmate otkrivenja, onako kako ih ima, čuva, predaje i objašnjava Jedna, Sveta, Saborna i Apostolska Crkva.

Reference uredi

Literatura uredi

Spoljašnje veze uredi