Dupljajska kolica

Назив за двоја колица која су обредни предмет изузетног верског значаја која су откривена почетком 20. века у Банату, месту Дупљаја.

Dupljajska kolica su naziv za dvoja kolica koja su otkrivena početkom 20. veka u Banatu, na lokalitetu Grad (Dupljaja) u blizini sela Dupljaja, opština Bela Crkva po kome su i dobila naziv[1]. Mileker je smatrao da su nađena pre 1903. godine u severoistočnom delu lokaliteta.

Dupljajska kolica
Dupljajska kolica
Dupljajska kolica
Vrsta Obredni predmet
Materijal Terakota
Period Bronzano doba
Kultura Dubovačko-žutobrdska grupa
Mesto otkrića Grad (Dupljaja),
Datum otkrića početkom 20. veka
Trenutna lokacija Narodni muzej, Beograd
Gradski muzej Vršac

Opis artefaktaUredi

Otkrivena su dvoja kolica od terakote koja pripadaju žutobrdskoj kulturi, dakle potiču iz srednjeg bronzanog doba. Prema pretpostavkama, stara su oko 3.500 godina. Jedna kolica su sa tri točka i u njih su upregnute patke. Uz njih je nađen i poklopac. Na drugim kolicima ruda je polomljena, pa imaju samo dva točka. Na kolicima su ljudske figure, ali sa ptičjim kljunom. Figure su predstavljene sa zvonastom suknjom i nakitom koji je urezan. I kolica i točkovi i idol (ljudska figura) su bogato ukrašeni urezanim spiralama, krugovima, šrafiranim trouglovima i drugim geometrijskim motivima, a na četiri mesta i prastarim solarnim simbolom, takozvanom svastikom, odnosno kukastim krstom. Specifična su u odnosu na kasnija bronzana ptičja kolica iz Nemačke, Danske i Rumunije, jer poput njih nisu simetrična, odnosno ista sa prednje i zadnje strane.

Vrsta artefaktaUredi

Dupljajska kolica su obredni predmet izuzetnog verskog značaja za preistorijski kult tog doba i govore o tadašnjim složenim religioznim koncepcijama i tesno su vezana za kult plodnosti i vegetacije.

Autentičnost artefaktaUredi

Međutim, postoji i sumnja u autentičnost nalaza zbog neobične konstrukcije kolica i prikazivanja falosa ispod suknje. Narodna priča kaže da su kolica pronašli seljani iz Dupljaje, ali da su to bili samo parčići. Leonard Bem, kolekcionar iz Bele crkve je prepoznao njihovu pravu vrednost, pa ih uz nečiju zanatsku pomoć rekonstruisao. To je urađeno tako stručno da se do danas ne može sa sigurnošću tvrditi koji deo je autentičan, a koji je naknadno dodat. Leonardov sin Karl je 1929. prodao oba primerka: veći Narodnom muzeju u Beogradu, a manji vršačkom muzeju.

Trenutna lokacija artefaktaUredi

Kolica se nalaze u Narodnom muzeju u Beogradu, a druga u Vršačkom muzeju.[2]

Vidi jošUredi

IzvoriUredi

  1. ^ Srejović, Dragoslav (1997). Arheološki leksikon: Preistorija Evrope, Afrike i Bliskog istoka, grčka, etruska i rimska civilizacija. Savremena administracija. str. 237. ISBN 978-86-387-0536-8. 
  2. ^ Srejović, D. 1997. Arheološki leksikon. Savremena administracija. Beograd.

LiteraturaUredi

  • Srejović, Dragoslav (1997). Arheološki leksikon: Preistorija Evrope, Afrike i Bliskog istoka, grčka, etruska i rimska civilizacija. Savremena administracija. str. 237. ISBN 978-86-387-0536-8. 

Spoljašnje vezeUredi