Žumberak (naselje)

Žumberak je naseljeno mesto u opštini Žumberak, do nove teritorijalne organizacije u sastavu bivše opštine Jastrebarsko, u Zagrebačkoj županiji, Hrvatska.

Žumberak
Administrativni podaci
DržavaHrvatska
ŽupanijaZagrebačka
OpštinaŽumberak (opština)
Geografske karakteristike
Koordinate45° 46′ 03″ S; 15° 24′ 54″ I / 45.76750657652996° S; 15.414947582476951° I / 45.76750657652996; 15.414947582476951
Vremenska zonaUTC+1 (CET), ljeti UTC+2 (CEST)
Aps. visina524 m
Žumberak na karti Hrvatske
Žumberak
Žumberak
Žumberak na karti Hrvatske
Žumberak na karti Zagrebačke županije
Žumberak
Žumberak
Žumberak na karti Zagrebačke županije
Ostali podaci
Pozivni broj+385 1

Prošlost uredi

Pod vodstvom Nikole Jurišića, Žumberak su 1526. godine naselili Srbi iz Unca i Glamoča.[1] Naseljavanje se nastavilo tokom tog 16. veka, jer je stanovništvu pretila opasnost od Turaka. Dana 5. septembra 1538. godine dao je austrijski car Ferdinand povlastice (poveljom) Srbima koji se naseliše u severnoj Hrvatskoj, u Žumberku. General austrijski Nikola Jurišić je obavestio cara, da su se tu doselili neki "srpski" ili "racki" kapetani i vojvode sa narodom, koji je pod njihovom vlašću. Iste 1538. godine, 22. oktobra javio je general Jurišić da se vratio ban Petar Keglević sa vojskom iz Turske i da je sa sobom doveo mnogo Srba sa ženama, decom i njihovom stokom. A 6. novembra 1538. godine car piše banu Kegleviću, o istim Srbima koji su preselili iz Bosne u Žumberak. Za njihove starešine kaže da su kapetani i vojvode, Srbi i Vlasi (Srbi).[2]

Početkom 20. veka Žumberak je najveće mesto u Beloj Krajini naseljeno Srbima. Žumberak su činili dva dela - dve opštine: Sošice i Kalje. Za vreme vojne granice ta mesta nisu bila u istoj četi; Sošice u 11. a Kalje u 12. kompaniji Slunjske regimente. U crkvenom pogledu tu živi 4691 rimo-katolik i 7151 grko-katolik (unijat). Unijati su Srbi koji su polovinom 18. veka promenili veru i podređeni su Križevačkoj biskupiji u Hrvatskoj. Radilo se o 4000 pravoslavnih duša i 26 pravoslavnih hramova. Godine 1750. uzalud je tražio gornjo-karlovački vladika Danilo Jakšić, da se Žumberak vrati pod njegovu jurisdikciju. Srbi pravoslavci i oni unijati nazivani su u Beloj Krajini istim imenom "staroverci".[3]

Iz Žumberka potiče pounijaćeni i pohrvaćeni Srbin, prof. Petar Skok, koji je proučavao prošlost tog kraja.[4]

Stanovništvo uredi

Srpsko pravoslavno stanovništvo koje je tokom 16. veka prešlo iz Bosne u taj deo Hrvatske, bilo je vekovima izloženo procesima unijaćenja, te kroatizacije.

Broj stanovnika po popisima uredi

Nacionalnost[5] 2001. 1991. 1981. 1971. 1961. 1953. 1948. 1931. 1921. 1910. 1900. 1890. 1880. 1869. 1857.
br. stanovnika 8 19 27 37 47 58 59 62 74 84 78 77 55 51 37

Nacionalni sastav uredi

Nacionalnost[5] 1991. 1981. 1971. 1961.
Hrvati 14 (73,68%) 27 (100%) 37 (100%) 47 (100%)
Srbi 0 0 0 0
Jugosloveni 0 0 0 0
ostali i nepoznato 5 (26,31%) 0 0 0
Ukupno 19 27 37 47

Reference uredi

  1. ^ Manojle Grbić: „Karlovačko vladičanstvo“, reprint, Topusko 1990. godine
  2. ^ "Delo", Beograd 1911. godine
  3. ^ "Prosvetni glasnik", Beograd 1. januar 1912. godine
  4. ^ Lazo Kostić: "Sporne teritorije Srba i Hrvata", Beograd 1990. godine
  5. ^ a b Savezni zavod za statistiku i evidenciju FNRJ i SFRJ: Popis stanovništva 1948, 1953, 1961, 1971, 1981. i 1991. godine.

Spoljašnje veze uredi