Mihailo Rašić

српски и југословенски генерал

Mihailo Rašić (Aleksinac, 13. jun 1858Beograd, 17. februar 1932) bio je srpski i jugoslovenski general i ministar vojni Kraljevine Srbije u Prvom svetskom ratu. Po okončanju rata u Kraljevini Jugoslaviji nastavio službu kao ministar vojske i mornarice.

Mihailo Rašić
Divizijski general Mihailo Rašić
Lični podaci
Datum rođenja(1858-06-13)13. jun 1858.
Mesto rođenjaAleksinac, Kneževina Srbija
Datum smrti17. februar 1932.(1932-02-17) (73 god.)
Mesto smrtiBeograd, Kraljevina Jugoslavija
Vojna karijera
Služba18761911.
19121921.
VojskaKraljevina Srbija
Kraljevina Jugoslavija
Čin Divizijski general
JedinicaKombinovana divizija
Učešće u ratovimaPrvi srpsko-turski rat
Drugi srpsko-turski rat
Srpsko-bugarski rat
Prvi balkanski rat
Drugi balkanski rat
Prvi svetski rat
OdlikovanjaOrden Karađorđeve zvezde
Orden belog orla sa mačevima
Orden Takovskog krsta

Biografija uredi

Rođen je od oca Petra sudskog činovnika i majke Katarine. Porodica je poreklom iz okoline Prištine.[1]

Osnovnu školu i dva razreda gimnazije završio je u Aleksincu. Početkom trećeg razreda prešao u Beograd i do šestog razereda gimnazije stanovao kod svoje tetke Stane. U vojsku je stupio kao pitomac 11. klase Artiljerijske škole (8. u rangu), 20. septembra 1874.[2] Kaplar je postao 6. septembra 1875, podnarednik 4. maja 1876. a narednik 1. juna 1876. godine. Školovanje je završio septembra 1880, kao osmi u rangu, ispred budućih vojvoda Stepe Stepanovića i Živojina Mišića, kolegama sa iste klase.[3][4]

Oženio se Leposavom, kćerkom Gliše Isajlovića, telegrafiste i upravnika pošte. Imao je sinove Svetozara, Branivoja i Dragoljuba, te kćerke Katarinu, Ružicu i Jelenu (umrla kao dete).[5] Sin Svetozar (r. 1885) bio je pravnik, šef kabineta dr. Voje Marinkovića i diplomata. Kćerke Katarina, Ružica i Jelena bile su udate za generala Dragomira Ž. Stojanovića, apotekara Simu Protića i industrijalca Vladimira Đorđevića. Unuk akademik Dimitrije Đorđević bio je profesor istorije na Univerzitetu Kalifornije, Santa Barbara od 1970. do 1991. godine.[6][7][8]

Aktivna služba uredi

 
Srpska delegacija na istočnom izlazu Bele kuće, 1917. Na fotografiji su: dr Sima Lozanić, poslanik Ljuba Mihajlović, Jelena Lozanić, dr Milenko Vesnić, pukovnik Mihailo Nenadović, dr Mihajlo Pupin, general Mihailo Rašić i kapetan Milan Jovičić

Početkom prvog srpsko-turskog rata on kao i njegove kolege-pitomci narednici Artiljerijske škole su mobilisani. Kao pitomac određen je za ordonansa Štaba Šumadijske artiljerijske brigade Narodne vjske. Sa tom jedinicom učestvovao je u ratnom sukobu. Od 10. decembra 1876, kada je unapređen u čin artiljerijskog potporučnika, određen je za vodnog oficira poljske artiljerije u istoj brigadi. U ratnim događajima 1877, od 28. decembra vršio je dužnost ađutanta u 1. šumadijskom artiljerijskom puku. Na toj dužnosti ostao je do 12. aprila 1878, kada je za kratko, do 1. maja, kao oficir u štabu iste brigade, određen na poslove krokiranja novooslobođenog Vranjskog okruga. Od 1. maja do 20. avgusta 1878. otkomandovan je u Štab 1. divizije Šumadijskog kora. Posle toga vraćen je, kao vodni oficir, u Šumadijsku artiljerijsku brigadu. Na toj dužnosti ostao je do 1. decembra 1878, kada je vraćen na nastavak školovanja prekinutog 1876. godine. Po završenom školovanju, 1. septembra 1880, ponovo je vraćen za vodnog oficira u istu jedinicu.[4][8]

Po povratku iz Nemačke, februara 1883, određen je na službu u Lafetnicu Vojnotehničkog zavoda. Od aprila 1884. bio je ađutant Uprave vojnog zavoda. Novim rasporedom, marta 1885, određen je za vodnog oficira Timočkog artiljerijskog puka. U ratnom sukobu sa bugarskom prekomandovan je najpre u Štab nišavske vojske, a potom u Operativno odeljenje Štaba Vrhovne komande. Od 1. marta 1886. do aprila 1887. godine bio je na čelu novoformirane jedinice - Telegrafskog odreda. Od 16. aprila 1887. postavljen je za ordonans-oficira kralja Milana Obrenovića. Tu dužnost obavljao je do 21. februara 1889, kada je unapređen za ađutanta princa Aleksandra i vršioca dužnosti ličnog ađutanta kralja Milana. Uz ove dužnosti, od oktobra 1890. do septembra 1892, bio je i na mestu komandira 1. baterije Dunavskog artiljerijskog puka. Od septembra 1892. bio je vršilac dužnosti komandanta artiljerijske Podoficirske škole i član Artiljerijskog komiteta, od novembra 1892.[4][8]

Na dužnosti kraljevog ađutanta ostao je do avgusta 1893, kada je postavljen za maršala kraljevskog dvora. Maršal dvora bio je skoro sedam godina, do februara 1900, kada je razrešen ove dužnosti i postavljen za komandanta Moravskog artiljerijskog puka. Od aprila 1902. do 1905. bio je komandant Šumadijske divizijske oblasti. U skoro istom periodu, od juna 1903. do avgusta 1906. bio je i na dužnosti inspektora artiljerije pri Ministarstvu, a do januara 1907. i komesar za pogranične sporove prema Turskoj. U julu 1910. bio je pritvoren, zajedno sa pukovnikom Damjanom Vlajićem, pod optužbom za "neispravno i nepravilno primanje municije i artiljerijskog materijala".[9] Posle dužeg, službenog boravka u Francuskoj, februara 1911. godine je po sopstvenoj želji penzionisan.[4][8]

Ratne i poslenje godine uredi

U ratu 1912, kao rezervni oficir, ratnim rasporedom postavljen je za komandanta Dunavske divizije 2. poziva. Odlukom od 20. oktobra 1912. vraćen je iz penzije u aktivnu službu i proizveden je u čin generala. Tom divizijom komandovao je u ratovima 1912. i 1913. godine. Po završetku ratova, 1. septembra 1913. godine postavljen je za upravitelja Vojne akdemije, a istovremeno, i za predsednika Vojnodisciplinskog suda. Na tim dužnosti ostao je do objave rata Austrougarske - Srbiji, kada je postavljen za komandanta Kombinovane divizije 1. poziva. Tom divizijom komandovao je do dolaska srpske vojske na Krf, januara 1916. Na Krfu je bio određen za komandanta Timočke vojske. Za delegata Vrhovne komande srpske vojske pri Vrhovnoj komandi francuske vojske određen je 27. februara 1916. godine.[4]

U junu 1917, zbog organizacionih promena u francuskoj vojsci, postavljen je na novu dužnost - šef Srpske vojne misije u Francuskoj. Na toj funkciji bio je i predstavnik srpske vojske kod ostalih saveznika. U drugoj polovini 1917, kao član državne misije otišao je u SAD, sa zadatkom da agituje i prikuplja dobrovoljce. Na toj dužnosti nalazi se do februara 1918, kada se vratio u Francusku, na dužnost šefa Vojne misije. Rekonstrukcijom vlade Nikole Pašića, postavljen je za ministra vojnog, 24. juna 1918. Ovaj resor zadržao je i u novom kabinetu Nikole Pašića, od 3. novembra 1918. U novoobrazovanom kabinetu Stojana Protića, od 7. decembra 1918, ponovo je bio na čelu istog resora i na toj dužnosti ostaje do 30. marta 1919, kada je podneo ostavku. Od 30. marta 1919. godine stavljen je na raspolaganje. 20. septembra 1920. godine, imenovan je predsednikom Uprave Remontskog fonda. Po svojoj molbi, ponovo je penzionisan 7. novembra 1921. godine. Preveden u rezervu 21. oktobra 1923. godine.[8]

Preminuo je u svojoj porodičnoj kući 17. februara 1932. godine. Sahranjen je na Novom groblju.[3]

Odlikovanja uredi

Domaća odlikovanja uredi

Odlikovanja Divizijskog generala Mihaila Rašića [a]
       
       
       
       
       

Inostrana odlikovanja uredi

  • Orden Franca Josifa 3. reda, Austrougarska
  • Orden Gvozdene krune 3. reda, Austrougarska
  • Orden Svetog Mihaila i Svetog Đorđa 3. reda, Engleska[10]
  • Orden Svetog Spasitelja 3. reda, Grčka
  • Orden Italijanske krune 3. reda, Italija
  • Orden Lava i Sunca 1. reda, Persija
  • Orden Svetog Stanislava 2. reda, Rusija
  • Orden Svetog Đorđa 3. reda, Rusija
  • Orden Osmanlije 1. reda, Turska
  • Orden Medžedije 1. reda, Turska
  • Orden Danila I 1. reda, Crna Gora
  • Orden Legije časti 2, 3, 4, i 5. reda, Francuska
  • Medalja za građanske zasluge, Bugarska

Unapređenje u činove uredi

Pitomac Kaplar Pitomac Podnarednik Pitomac Narednik Potporučnik Poručnik Kapetan Druge klase
           
6. septembar 1875 4. maj 1876. 1. jun 1876. 10. decembar 1876. 20. avgust 1883. 22. februar 1887.
Kapetan Prve klase Major Potpukovnik Pukovnik General Divizijski
general
[b]
             
1. januar 1891. 22. februar 1893. 22. februar 1897. 6. april 1901. 20. oktobar 1912. 21. oktobar 1923.

Napomene uredi

  1. ^ Spomenice i medalje nisu uključene.
  2. ^ Preveden po novom zakonu u ovaj rang 1923. godine.

Reference uredi

  1. ^ Srpska Kraljevska akademija, "Naselja Srpskih Zemalja" knjiga 30. (Dr. Stanoje M. Mijatović: "Belica").
  2. ^ Opačić 2008, str. 405.
  3. ^ a b „Juče je umro general Mihailo Rašić - Sahrana će biti danas u 2 sata”. Politika. 18. 2. 1932. Pristupljeno 11. 8. 2013. [mrtva veza]
  4. ^ a b v g d Milićević & Popović 2003, str. 207-212.
  5. ^ Milić Milićević; Ljubodrag Popović (2003). Generali Vojske Kneževnine i Kraljevine Srbije. Vojnoizdavački zavod. str. 207—212. ISBN 978-86-335-0142-2. 
  6. ^ „Dimitrije ĐORĐEVIĆ”. Arhivirano iz originala 4. 3. 2016. g. Pristupljeno 11. 8. 2013. 
  7. ^ Serb Expat Group Honors UCSB Historian Dimitrije Djordjevic
  8. ^ a b v g d Bjelajac 2004, str. 263.
  9. ^ "Politika" 4 (17). jul 1910, str. 1 i 2
  10. ^ Acović, Dragomir (2012). Slava i čast: Odlikovanja među Srbima, Srbi među odlikovanjima. Belgrade: Službeni Glasnik. str. 567. 

Literatura uredi

Spoljašnje veze uredi

kao zastupnik Ministar vojni Kraljevine Srbije
Kraljevine SHS
(od 1. decembra 1918)

1918.
nastavio službovanje u novonastaloj državi
prvi ministar vojni Kraljevine SHS
Ministar vojske i mornarice
Kraljevine SHS

19181919.