Mogorić je naseljeno mjesto u Lici. Pripada gradu Gospiću, u Ličko-senjskoj županiji, Republika Hrvatska.

Mogorić
Ulaz u Mogorić iz pravca Vrepca
Administrativni podaci
DržavaHrvatska
ŽupanijaLičko-senjska
GradGospić
OblastLika
Stanovništvo
 — 2011.110
Geografske karakteristike
Koordinate44° 29′ 21″ S; 15° 35′ 27″ I / 44.489141891983714° S; 15.590947611589284° I / 44.489141891983714; 15.590947611589284
Vremenska zonaUTC+1 (CET), ljeti UTC+2 (CEST)
Aps. visina599 m
Mogorić na karti Hrvatske
Mogorić
Mogorić
Mogorić na karti Hrvatske
Mogorić na karti Ličko-senjske županije
Mogorić
Mogorić
Mogorić na karti Ličko-senjske županije
Ostali podaci
Poštanski broj53205 Medak
Pozivni broj+385 53
Registarska oznakaGS

Geografija uredi

Na jugoistoku se graniči sa Pločom, odnosno sa Donjom Pločom, a na sjeverozapadu sa Pavlovcem Vrebačkim, sjeverno od Mogorića je Ličko sredogorje, a južno i jugozapadno je Ličko polje. Kroz Mogorić teče rijeka Jadova. Na području mogorićkog atara u Jadovu utiču potoci Kovačica i Pločica.

Mogorić je od Gospića udaljen 23 km, od Lovinca 16 km, a od Gračaca 36 km.

Kultura uredi

U Mogoriću je sjedište istoimene parohije Srpske pravoslavne crkve. Parohija Mogorić pripada Arhijerejskom namjesništvu ličkom u sastavu Eparhije Gornjokarlovačke, a čine je: Buljmize, Krčevine i Milojevići.[1] U Mogoriću je postojao hram Srpske pravoslavne crkve Prenos moštiju Sv. oca Nikolaja sagrađen 1766. godine, a srušen 1949. godine od strane komunista.[1]

Mogorićka crkva, prema podacima Mitropolije karlovačke (podaci za 1905) sazidana je 1748. godine u zaseoku Ilinac, a prema podacima iz ostalih šematizama Srpske pravoslavne crkve, obnovljena je 1766. godine. Posvećena je Svetom Nikoli. Njegove ikone oslikao je Đoko Petrović, moler iz Gračaca.[2]

Mogorićka crkva nije bila pošteđena za vrijeme Drugog svjetskog rata. Intenzivnim bombarodovanjem Mogorića, italijanski bombarderi su je oštetili 1942. godine. Samo su ostali zidovi i toranj. Ostatak je, međutim, dokrajčen u junu 1949. godine, kada su komunisti sa dinamitom skinuli preostali dio zidova i toranj. 2011. godine je počela obnova hrama.[2]

Slava sela je Prenos moštiju Sv. oca Nikolaja ili u narodu Nikolice, slavi se 22. maja.

Istorija uredi

Raspoloživi dokumenti govore da su na mjestu današnjeg Mogorića živjeli dijelovi plemena Mogorovića. Prvi podaci o Mogorovićima u Lici potiču iz 1248. godine, a spomenici o njima datiraju iz 15. i početkom 16. vijeka. Istoričar Klaić iznosi da su 1500. godine imali 50 porodica. To se pleme u to vrijeme relativno dobro razvilo i držalo je posjede u najvećem dijelu Ličke župe. Procjenjuje se da su Mogorovići na ličkom području imali preko 300 kuća sa oko 1500 stanovnika. Iz toga plemena potjecali su mnogi župani, a među tri župana, 1373. godine spominje se i Mogor. Sudeći po imenu, on je bio iz plemena Mogorovića. Mogao bi biti predak one porodice iz plemena Mogorovića koja je u 15. i 16. vijeku nosila prezime Mogorić. Od 11. do 13. vijeka Mogorovići su živjeli kod Zadra, a kada su provalili Mongoli u te krajeve, pomjeraju se u Velebit i Liku.

Naselje Mogorić razvilo se oko ušća potoka Kovačnice u Jadovu. Tu je u 15. vijeku Nikola Mogorović podigao utvrđenje ispod koga je bila sazidana hrišćanska bogomolja. Ovo naselje je u Merkatorovoj karti označeno kao Mogorović, onako kako se zvalo pleme koje je tu živjelo. Ime naselje Mogorić javilo se u popisu ličkih tvđava iz 1577. godine, ali su ga neke porodice kraćim imenom nazivale i pre Turaka. Nedaleko od ondašnjeg naselja Mogorić razvilo se naselje Zeba. Ono se ne spominje u spomenicima pre Turaka, ali je upisano u Merkatorovu kartu. Zeba je zaselak Mogorića koji se razvilo oko uzvišenja Vršeljak.

U Zebu su Turci doveli srpsko stanovništvo poslije 1528. godine, gdje su sagradili i tvđavu. Nema podataka o životu tog stanovništva za vrijeme turske vladavine, ali se pouzdano zna da je Zeba poslije odlaska Turaka predstavljala veće srpsko mogorićko naselje.

Kad je Lika oslobođena od Turaka 1686. godine, u Mogoriću je živjelo muslimansko stanovništvo koje je naseljeno oko tvrđave u selu. Svi muslimani su 1686. godine otišli u Bosnu, za razliku od nekih drugih tvrđavnih naselja u Lici gdje se dio muslimana pokrstio i ostao. Mogorić nije naseljen odmah po oslobođenju, jer katolički biskup Glavinić navodi da 1696. godine tvrđava stoji u selu, ali je selo prazno. Krajiški popis iz 1701. godine navodi da u selu živi 66 porodica, koje su se morale doseliti u zadnjih 5 godina. Stanovništvo Mogorića je, s izuzetkom 3-4 porodice, doseljeno iz južnijih krajeva, područja Knina, Obrovca, Benkovca, kao i Grahova i Petrovca u Bosni. Većina njih je izbjegla iz Bosne kao posljedica Velikog turskog rata 1683-1699.[2]

Sredinom 19. veka Mogorić je mesto gde se broj stanovnika povećava. Tu je 1847. godine popisano 1587 pravoslavnih Srba. Dve decenije kasnije, 1867. godine ima ih 1787 duša.[3]

Mogorić se od raspada Jugoslavije do avgusta 1995. godine nalazio u Republici Srpskoj Krajini.

Stanovništvo uredi

Prema popisu iz 1991. godine, naselje Mogorić je imalo 383 stanovnika, među kojima je bilo 362 Srba, 4 Hrvata, 1 Jugosloven i 16 ostalih. Prema popisu stanovništva iz 2001. godine, Mogorić je imao 93 stanovnika, uglavnom Srba.[4] Prema popisu stanovništva iz 2011. godine, naselje Mogorić je imalo 110 stanovnika.[5]

Nacionalnost[6] 1991. 1981. 1971. 1961.
Srbi 362 528 735 936
Jugosloveni 1 20 2
Hrvati 4 3 8 2
ostali i nepoznato 16 11 19 2
Ukupno 383 562 764 940
Demografija[6]
Godina Stanovnika
1961. 940
1971. 764
1981. 562
1991. 383
2001. 93
2011. 110

Popis 1991. uredi

Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mesto Mogorić je imalo 383 stanovnika, sledećeg nacionalnog sastava:

Popis 1991.‍
Srbi
  
362 94,51%
Hrvati
  
4 1,04%
Jugosloveni
  
1 0,26%
Rusi
  
1 0,26%
Česi
  
1 0,26%
nepoznato
  
14 3,65%
ukupno: 383

Prezimena uredi

Prezimena u Mogoriću su:[7]

  • Banjeglav
  • Basarić
  • Borić
  • Borković
  • Vrkić
  • Vurdelja
  • Vučković
  • Đaković
  • Zaklan
  • Ilić
  • Korica
  • Kravić
  • Kričković
  • Krnjajić
  • Kuduz
  • Lazić
  • Maljković
  • Margaretić
  • Milojević
  • Radaković
  • Stojisavljević
  • Tomaš
  • Čanković
  • Džodan

Znamenite ličnosti uredi

Reference uredi

  1. ^ a b „Arhijerejsko namjesništvo ličko: Parohija Mogorić”. Srpska pravoslavna crkva: Eparhija gornjokarlovačka. Pristupljeno 27. 8. 2012. 
  2. ^ a b v „Selo Mogorić”. Mogorić Lika. Arhivirano iz originala 16. 09. 2016. g. Pristupljeno 27. 8. 2012. 
  3. ^ "Glasnik društva srpske slovesnosti", Beograd 1872. godine
  4. ^ Popis stanovništva 2001., Pristupljeno 13. 4. 2013.
  5. ^ „Popis stanovništva 2011.”. Državni zavod za statistiku RH. 2011. Pristupljeno 17. 4. 2013. 
  6. ^ a b Savezni zavod za statistiku i evidenciju FNRJ i SFRJ: Popis stanovništva 1948, 1953, 1961, 1971, 1981. i 1991. godine.
  7. ^ Lička prezimena, nadimci i istorija Krajine, Pristupljeno 13. 4. 2013.

Spoljašnje veze uredi