Popis stanovništva 1921. u Kraljevini SHS

Popis stanovništva iz 1921. godine bio je prvi popis stanovništva u Kraljevini Srba, Hrvata i Slovenaca. Sproveden je 31. januara 1921. godine, a rezultati popisa su objavljivani sukcesivno, u periodu od 1924. do 1932. godine.[1]

Popisom su bile obuhvaćene razne demografske kategorije, uključujući podatke o veroispovesti i maternjem jeziku. Međutim, prilikom prikupljanja i obrade podataka o maternjem jeziku, izvršena su razna spajanja. Tako su govornici srodnih jezika, srpskog i hrvatskog, svrstani u zajedničku kategoriju, a isto je učinjeno i sa govornicima rusinskog i maloruskog (ukrajinskog), koji su takođe svrstani u zajedničku kategoriju. O razmerama pomenute pojave najslikovitije svedoči činjenica da su govornici dva srodna, ali nesporno različita jezika, češkog i slovačkog, takođe svrstani u zajedničku kategoriju za potpuno fiktivni "čehoslovački" jezik, koji je kao takav postojao samo u integralističkim (antislovačkim) planovima češkog rukovodstva novostvorene Čehoslovačke. Pošto je ta država bila bliska saveznica Kraljevine SHS, beogradske državne vlasti su odlučile da politiku savezničke države podrže i primene u sopstvenom popisu, ostavljajući time svedočanstvo o razmerama političkog upliva na sprovođenje ovog popisa.[2][3]

Pored takvih i sličnih, politički motivisanih zahvata, koji su onemogućili dobijanje preciznih podataka o govornicima pojedinih jezika, najvećim nedostatkom ovog popisa smatra se odluka državnih vlasti da se iz popisa izostavi prikupljanje podataka o etničkoj pripadnosti. Time je postavljena osnova za nastanak različitih tumačenja, a zatim i sporova koji su nastali povodom pokušaja da se do slike o etničkoj strukturi stanovništva dođe putem ukrštanja podataka o veroispovesti i maternjem jeziku.[4]

Popis uredi

Maternji jezik uredi

 
Etničko — lingvistička karta Kraljevine SHS prema popisu stanovništva iz 1921. godine
 
Vjerska karta Kraljevine SHS prema popisu stanovništva iz 1921. godine po okruzima

Struktura stanovništva Kraljevine SHS po maternjem jeziku:[5][6]

Zastupljenost po maternjem jeziku
srpski/hrvatski
  
8.218.000 74,36%
slovenački
  
1.019.997 8,51%
nemački
  
505.790 4,22%
mađarski
  
467.658 3,90%
albanski
  
439.657 3,67%
rumunski
  
231.068 1,93%
turski
  
150.322 1,26%
češki/slovački
  
115.532 0,96%
rusinski
  
25.615 0,21%
ruski
  
20.568 0,17%
poljski
  
14.764 0,12%
italijanski
  
12.553 0,11%
ostalih i nepoznato
  
69.878 0,58%
  • Srbi: 4.791.000; Hrvati: 3.427.000

Vjeroispovijest uredi

 
Vjeroispovjest po opštinama u Kraljevini SHS prema popisu iz 1921. god.

Struktura stanovništva Kraljevine SHS prema vjeroispovijesti:[7][6]

Zastupljenost po vjerskom opredjeljenju
pravoslavna
  
5.593.057 46,67%
rimokatolička
  
4.708.657 39,29%
islamska
  
1.345.271 11,22%
evangelistička
  
229.517 1,91%
bez konfesije
  
1.381 0,01%
ostale (grkokatolička, jevrejska...)
  
107.028 0,89%

Ostalo uredi

U Beogradu je popisano 110.319 stanovnika, bez predgrađa, u kojima je moglo biti još oko 20.000 stanovnika.[8]

Vidi još uredi

Reference uredi

  1. ^ Đurić 1924.
  2. ^ Đurić 1924, str. I-XXXIII.
  3. ^ Kočović 1998a, str. XXXIX.
  4. ^ Mrđen 2002, str. 77–103.
  5. ^ Brozan, Đorđe. „Demografski idetitet Srba i Hrvata u Jugoslaviji, dio:Demografski podaci o Srbima i Hrvatima, podnaslov:Učešća Srba i Hrvata u ukupnom stanovništvu” (PDF) (na jeziku: (jezik: srpski)). Arhivirano iz originala (PDF) 02. 01. 2014. g. Pristupljeno 21. jul 2010. 
  6. ^ a b „Definitivni rezultati popisa stanovništva iz 31. januara 1921. godine” (PDF) (na jeziku: (jezik: srpski)). Pristupljeno 1. 1. 2014. 
  7. ^ „Kraljevina od sedam pokrajina-popis stanovništva 1921. u Kraljevini SHS.” (na jeziku: (jezik: srpski)). Glas javnosti. Pristupljeno 2. 7. 2013. 
  8. ^ "Politika", 17. feb. 1921

Literatura uredi

Spoljašnje veze uredi