Predak je krvni rođak, srodnik po očevoj ili majčinoj liniji u daljoj prošlosti. Kao što ima mnogo naziva za rodbinu i rođake, srpski jezik poznaje i mnogo reči za pretke u različitim stepenima srodstva.

Najbliži preci su baba i deda, njihovi roditelji su prababa i pradeda, pre njih čukunbaba i čukundeda (roditelji prababe i pradede, ili babini ili dedini baba i deda, ili mamini i tatini pradeda i prababa). U srpskoj tradiciji krvno srodstvo računa se 16 kolena unazad,[1][nepouzdan izvor?] tako da pre čukunbabe i čukundede prethode sledeći preci:

  • navrdeda i navrbaba,
  • kurđel i kurđela,
  • askurđel i askurđela,
  • kurđun i kurđuna,
  • kurlebalo i kurlebala,
  • sukurdol i sukurdola,
  • surdepač i surdepača,
  • parđupan i parđupana,
  • ožmikura i ožmikurka,
  • sajkatava i sajkatavka,
  • beli orao i bela pčela, kao šesnaesto koleno predaka.

Bela pčela u nekim krajevima označava i peti stepen potomstva, ili se računa da su bele pčele svaka osamnaesta generacija. Ponegde se pod askurđelom podrazumeva prapredak, rodonačelnik – daleki predak od kojeg potiče čitav rod, i koji po njemu nosi prezime.

Vera i običajiUredi

Stari narodi, uključujući Slovene, imali su, pre primanja hrišćanstva, razvijen kult predaka. Verovali su da posle smrti duše predaka odlaze na drugi svet, odakle se staraju o potomcima. Mnogi elementi kulta predaka očuvali su se do danas, naročito u pogrebnim običajima. U slavskom kultu mesto mitskog pretka zauzeo je hrišćanski svetitelj. Uobičajeno je da pripadnici istog roda imaju istu slavu.

UmetnostUredi

Preci se prikazuju na porodičnom stablu. Čuvene su freske sa predstavom linije nasleđa srednjovekovne vladarske porodice Nemanjića u manastirima Visoki Dečani, Gračanica, Pećka patrijaršija.

Vidi jošUredi

ReferenceUredi