Prilepac (tvrđava)

Koordinate: 42° 32′ 25″ SGŠ; 21° 31′ 16″ IGD / 42.540140° SGŠ; 21.521157° IGD / 42.540140; 21.521157

Prilepac[1] (ili Prilepnica) je nekadašnja srednjovekovna tvrđava koja se nalazila 13 km jugoistočno od Novog Brda, kod sela Boževce, na zaravni brda Odžin kamen[2] (861 m nmv), koje dominira okolinom.

Prilepac
Tabla u Prilepcu.jpg
Tabla u Prilepcu
Opšte informacije
MestoBoževce, kod Novog Brda
OpštinaNovo Brdo
Država Srbija
Vrsta spomenikatvrđava
Vreme nastanka14. vek
VlasnikRepublika Srbija
Nadležna institucija
Nadležna ustanova za zaštituRepublički zavod za zaštitu spomenika kulture

IstorijaUredi

Podignut je verovatno u 14. veku, ako ne i ranije poput Prizrenca, radi odbrane prilaza utvrđenom Novom Brdu dolinom Prilepnice (dolina Binačke Morave) koja teče u klisuri ispod tvrđave. Pripadao je logotetu Dušana Silnog (kralj 1331–1346, car 1346–1355) Pribcu, a kasnije i njegovom sinu Stefanu Urošu, a potom i knezu Lazaru (1371–1389) koji se u tvrđavi rodio (oko 1329) i koji je okolna sela koja su mu pripadala dodeljivao manastirima i crkvama kao metohe, a samu utvrdu je dodelio svojoj zadužbini manastiru Ravanici.

Prilepac se smatra i za rodno mesto srpskog kaluđera igumana rumunskog pravoslavnog manastira Tismana, Nikodima Tismanskog (1310)[3].

Sam Prilepac se u istorijskim izvorima tog doba pominje 1381. godine. Tvrđava je smeštena na platou i prati oblik terena. Sam plato je sa dve (južne i zapadne) strane praktično nepristupačan, sa jedne (severne) teško pristupačne, dok je sa četvrte (istočne) strane prilaz platou blag. Taj terenski nedostatak je nadoknađivan kopanjem suvog šanca dubine 7–10 m sa istočne strane i podizanjem velike okrugle kule na jugoistočnom temenu tvrđave koja je branila najlakši prilaz tvrđavi. Celokupan prostor nekadašnje tvrđave je danas u potpunosti u ruševinama, tako da je vrlo teško nazreti oblike i izgled nekadašnje utvrde, ali se na osnovu materijalnih ostataka na licu mesta može pretpostaviti da je imala oblik nepravilnog četvorougla, približnih dimenzija 120 m (jug–sever) x 90 m (istok–zapad). U sklopu nekadašnje tvrđave vide se ostaci nekoliko građevina i bunara.

Vidi jošUredi

ReferenceUredi

  1. ^ PRILEPNICA (Gnjilane): 1. ruins of an old church; 2. small medieval town of Prilepac, several villages; 3. Draganac monastery, above the town of Prilepac.[1][2] (jezik: engleski)
  2. ^ Atanasije Urošević — Novobrdska Kriva reka, strana 106 (Naselja i poreklo stanovništva (knjiga 32) — Srpski etnografksi zbornik (knjiga LX), Beograd 1951.)
  3. ^ "Mitološki zbornik", Beograd 2006.

LiteraturaUredi

Spoljašnje vezeUredi