Rade Brkić

Radomir Rade Brkić (Jelašinovac, 19. novembar 1913Beograd, 9. decembar 1992), učesnik Narodnooslobodilačke borbe, pukovnik JNA i narodni heroj Jugoslavije.

RADE BRKIĆ
Rade Brkić.jpg
Rade Brkić
Datum rođenja(1913-11-19)19. novembar 1913.
Mesto rođenjaJelašinovac, kod Sanskog Mosta
 Austrougarska
Datum smrti9. decembar 1992.(1992-12-09) (79 god.)
Mesto smrtiBeograd, Srbija
 SR Jugoslavija
Profesijavojno lice
Član KPJ odmaja 1942.
Učešće u ratovimaAprilski rat
Narodnooslobodilačka borba
SlužbaJugoslovenska vojska
NOV i PO Jugoslavije
Jugoslovenska narodna armija
19411964.
Činpukovnik
U toku NOB-akomandant Sedme krajiške brigade
Narodni heroj od27. novembra 1953.
Odlikovanja
Orden narodnog heroja
Orden zasluga za narod sa srebrnim vencem
Orden bratstva i jedinsta
Orden partizanske zvezde
Orden za hrabrost
Orden za hrabrost
Partizanska spomenica 1941.

BiografijaUredi

 
Grob Radeta Brkića i Miloša Stanimirovića u Aleji zaslužnih građana na Novom groblju

Rođen je 19. novembra 1913. godine u Jelašinovcu kod Sanskog Mosta, u siromašnoj seljačkoj porodici. Kao petnaestogodišnjak se već zaposlio. Po odsluženju vojnog roka, radio je po gradilištima u Crnoj Gori i Srbiji.

Po početku Aprilskog rata 1941, otišao je u svoju jedinicu u Banjaluku u 90. pešadijski puk. Puk se stacionirao na planini Kridiji, gde je bio komandir desetine. Posle rasula jugoslovenske vojske, povukao se preko Save u Bosnu. Pao je u nemačko zarobljeništvo, ali je uspeo da pobegne i da se vrati u svoje selo.

Čim je počeo ustaški teror nad srpskim stanovništvom, sastao se sa svojim poznanicima i dogovorio o pokretanju oružanog otpora. Pred sam ustanak, ustaše su ga uhapsile u Bosanskoj Krupi i s grupom ljudi prebacile kamionom na Crno Jezero na streljanje. U momentu streljanja, iskoristivši noć, udario je ustašu, skočio u Unu i uspeo da pobegne u svoje selo. Vratio se kući u trenutku otpočinjanja ustanka. Sa sedam drugova organizovao je grupu konjanika, koji su obilazili susedna sela, organizovali ustanak i vodili borbe s ustašama. Rade je učestvovao u više akcija u rejonu Sanice, Dobra i Kamengrada, u paljenju mosta na reci Dabru, u likvidaciji neprijatelja na željezničkoj stanici Sanička Rijeka i u bacanju bombi u vagone na pruzi Sanica–Bravsko.

Septembra 1941. godine, bio je postavljen za komandira voda, početkom 1942. za zamenika komandira čete, a ubrzo i za komandira čete. Maja 1942. godine, bio je primljen u članstvo Komunističke partije Jugoslavije (KPJ). Početkom avgusta 1942, u napadu na Gornju Sanicu, njegova četa je nanela teške gubitke neprijatelju. U oktobru 1942, bio je postavljen za komandanta Prvog bataljona Šeste krajiške brigade. Istog meseca, predvodio je udarnu grupu u napadu na Sanski Most i prodro u centar grada, gde je bio ranjen.

Početkom Četvrte neprijateljske ofanzive 1943, bio je postavljen za komandanta istog bataljona. Na Smrešnjaku kod sela Dabra, njegov bataljon je probojem kroz neprijateljski obruč spasao nekoliko stotina civila, ranjenika i tifusara. Nadalje je učestvovao u borbama u Podgrmeču u proleće 1943, zatim oko Grahova, Drvara, Glamoča, Mrkonjić Grada i na Manjači, u razbijanju četničkih snaga.

Avgusta 1943. godine, bio je postavljen za zamenika komandanta Šeste krajiške brigade. na toj je dužnosti učestvovao u napadima na Bosanski Petrovac, Prijedor i Banjaluku. Septembra 1944, prilikom napada na Banjaluku, bio je na čelu dva pojačana bataljona, zarobivši ustaški artiljerijski divizion i vod tenkova, koji su iskorišteni za dejstvo po najjačim žarištima ustaškog otpora u gradu.

Oktobra 1944, primio je dužnost komandanta Sedme krajiške brigade. Sa ovom je brigadom učestvovao u oslobođenju Travnika, u borbama za Gučiju Goru, zatim u operaciji za oslobođenje Sarajeva i u borbama za oslobođenje Visokog, Kaknja i Zenice. U završnim operacijama za oslobođenje Jugoslavije 1945, s brigadom je učestvovao u oslobođenju Karlovca, a zatim u nastupanju ka Zidanom Mostu.

Posle rata bio je na dužnosti komandanta brigade, puka i načelnika štaba divizije. Završio je Višu vojnu akademiju JNA. Penzionisan je 1964. godine u činu pukovnika JNA.

Umro je 9. decembra 1992. godine u Beogradu, gde je sahranjen je u Aleji zaslužnih građana na Novom groblju.

Nosilac je Partizanske spomenice 1941. godine i ostalih jugoslovenskih odlikovanja. Ordenom narodnog heroja odlikovan je 27. novembra 1953. godine.

Proslavljeni srpski fudbalski trener Radomir Antić dobio je ime po Brkiću koji mu je bio ujak.[1]

LiteraturaUredi

  • Jugoslovenski savremenici: ko je ko u Jugoslaviji. „Sedma sila“, Beograd 1957. godina.
  • Jugoslovenski savremenici: ko je ko u Jugoslaviji. „Hronometar“, Beograd 1970. godina.
  • Narodni heroji Jugoslavije. Beograd: Mladost. 1975. 
  • Srpski biografski rečnik (knjiga prva). „Matica srpska“, Novi Sad 2004. godina.

ReferenceUredi

  1. ^ Blic (novine) (15. 10. 2009). „I život je više od igre”. Pristupljeno 25. 11. 2012.