Srpska vojska u Bizerti

Srpska vojska u Bizerti je bio deo srpske vojske koji je tokom Prvog svetskog rata bio smešten u francusku bazu u Bizerti u Tunisu. Bizerta je najseverniji grad u Tunisu i zbog svog strateškog položaja Francuska je 1880. godine tu sagradila pomorsku bazu.

Srpsko vojničko groblje u Bizerti

Posle povlačenja srpske vojske preko Albanije 1915. najveći deo vojske je upućen na ostrvo Krf. Jedan deo vojnika evakuisan je u francuske vojne baze i bolnice u Severnoj Africi. Pored vojnika, tu su boravili i malobrojni civili.

Viceadmiral Emil Geprat odlikuje srpskog pukovnika Mihaila Đorđevića, jednog od članova Komande rezervnih trupa i Komande podoficirskih škola u Bizerti 7. maja 1916.

Srbi su u Bizertu dolazili u tri navrata: decembra 1915. i početkom 1916. nakon povlačenja kroz Albaniju, zatim posle prvih velikih sukoba na Solunskom frontu iste godine i na kraju od početka 1917. godine kada su počeli da pristižu kontingenti dobrovoljaca. Tokom celog rata transporti su prevozili vojnike iz Bizerte na Solunski front, dok su ranjeni i bolesni slati u Bizertu. Kroz logor Lazuaz prošlo je preko 60.000 vojnika.

U Bizerti je organizovana je obuka dobrovoljaca, reedukacija invalida i kulturni sadržaji. Francuski vojnici, građani i administracija bili su veoma predusretljivi prema srpskim vojnicima. U tome se naročito istakao viceadmiral i guverner Bizerte Emil Geprat. Njegova briga za Srbe bila je svakodnevna, počev od svečanog dočeka brodova sa vojnicima. Prilikom prvog dolaska admirala Geprata u Beograd 1930. godine Srbi su ga na rukama nosili od železničke stanice do Slavije, a ulica kojom su ga nosili nosi njegovo ime.

U Bizerti je 1917. štampan francusko-srpski rečnik čiji su autori Veselin Čajkanović i Alber Ofor.[1]

Poslednji kontingent Srba napustio je Bizertu 18. avgusta 1919. godine brodom Crvenog krsta Digetrouen.

Vojne bolnice i groblja uredi

U bolnicama u mestima: Bizerta, grad Tunis, Sus, Sidi Abdala, Alžiir, Oran, Bon, lečeno je u periodu decembar 1915—avgust 1919. ukupno 41.153 srpska vojnika. U Bizerti, Susu i gradu Tunisu umrla su u bolnicama od tifusa, malarije, promrzlina, ranjavanja i gladi 833 srpska vojnika. Zemni ostaci umrlih ratnika preneti su u spomen-kosturnicu na hrišćanskom groblju u Bizerti. U bolnici u mestu Sidi Abdala malobrojno lokalno stanovništvo pomagalo je ranjenim i bolesnim Srbima lekovima, hranom i negom. Tu je umrlo 1722 srpska vojnika koji su sahranjeni na zajedničko francusko-srpsko vojničko groblje. Groblja u Sidi Abdali i Bizerti su samo dva najznačajnija od ukupno 24 srpskih vojničkih groblja u Tunisu, Alžiru i Maroku, gde je sahranjeno ukupno 3.005 vojnika[2].

Kulturni život u Bizerti uredi

Komanda srpskih rezervnih trupa i podoficirskih škola u Bizerti su organizovali različita kulturna dešavanja radi dizanja morala srpskim ranjenicima. Organizovane su pozorišne predstave Srpskog vojničkog logorskog pozorišta koje je primalo i više od 1200 ljudi, muzički koncerti Konjaničke divizije, umetničke izložbe, sportski događaji i proslave verskih praznika. Pored toga su objavljivali list Napred sa specijalnim prilozima. U logoru je podignuta i pravoslavna crkva u kojoj su se odvijali verski obredi poput slava, Božića, Uskrsa i drugih. U Bizerti je bilo i akademskih slikara, koji su stvarali i imali mogućnost da izlažu svoje radove.[3]

Vidi još uredi

Reference uredi

  1. ^ Srbi na severu Afrike učili francuski („Politika”, 9. februar 2020)
  2. ^ „Blic Online | Večna straža kraj Bizerte”. Pristupljeno 5. 4. 2013. 
  3. ^ Pejčić, Predrag (2008). Srpska vojska u Bizerti (1916-1918). Beograd: Zavod za udžbenike. str. 121-141. ISBN 978-86-17-15333-3. 

Spoljašnje veze uredi