Ustav Srpske pravoslavne crkve

Ustav Srpske pravoslavne crkve je osnovni crkvenopravni akt u Srpskoj pravoslavnoj crkvi.

IstorijaUredi

Prvi i jedini Ustav Srpske pravoslavne crkve je donesen 16. novembra 1931.[1] Dvije godine ranije usvojen je Zakon o Srpskoj pravoslavnoj crkvi.[2] Takođe, i izbor srpskog patrijarha bio je propisan državnim Zakonom o izboru patrijarha Srpske pravoslavne crkve.[3]

Dvije godine nakon završetka Drugog svjetskog rata (1947) i nakon promjena u odnosima Crkve prema državi, Sveti arhijerejski sabor Srpske pravoslavne crkve je učinio izmjene i dopune u Ustavu, obnarodovane po prvi put u „Glasniku“, službenom listu Srpske patrijaršije. Drugo izdanje Ustava je obnarodovano 1957.[4]

Ustav je od tada više puta mijenjan ustavnim odlukama Svetog arhijerejskog sabora radi što uspješnijeg ostvarivanja misije Crkve. Naime, crkveni ustav ne treba poistovjećivati sa državnim ustavom i definisati ga kao najviši opšti pravni akt u Crkvi. Sveti arhijerejski sabor donosi odluke u organizacionom pogledu i svaka takva odluka automatski znači izmjenu ili dopunu važećeg Ustava. Za donošenje takvih odluka nije potrebna čak ni dvotrećinska većina.[5] Dana 2. jula 2012. održana je konstitutivna sjednica Komisije Svetog arhijerejskog sabora za reviziju Ustava Srpske pravoslavne crkve, koja je formirana 16. juna 2011. na čelu sa mitropolitom crnogorsko-primorskim Amfilohijem (Radovićem) kao predsjednikom. Njen zadatak je da sabere i sistematizuje sve odluke Svetog arhijerejskog sabora ustavnog karaktera iz prethodnog perioda kako bi na adekvatan način bile unijete u novi Ustav.[6]

Osim Ustava Srpske pravoslavne crkve, unutar Srpske pravoslavne crkve postoje i drugi opšti crkvenopravni akti kojima se na osnovu kanonskog predanja uređuju unutrašnja organizaciona pitanja: Ustav Mitropolije australijsko-novozelandske,[7] Ustav Srpske pravoslavne crkve u Sjevernoj i Južnoj Americi,[8] Statut Eparhije kanadske, Statut Eparhije temišvarske, kao i Ustav Pravoslavne ohridske arhiepiskopije.

OdredbeUredi

Po Ustavu, crkvena vlast je duhovna, crkvenodisciplinska i crkvenosudska i kanonski pripada samo jerarhiji. Jerarhija crkvenu vlast vrši preko svojih predstavnika i organa. Episkopska vlast u zajednici sa sveštenstvom i narodom preko svojih predstavnika i organa, uređuje i upravlja poslovima imovinskim, zadužbinskim (zakladnim), fondovskim, kao i drugim poslovima predviđenim Ustavom.[9]

Ustavom je propisano da je ustrojstvo Srpske pravoslavne crkve crkveno-jerarhijsko i crkveno-samoupravno. Postoje sljedeće crkvene vlasti, tijela i organi:[10]

Srpska pravoslavna crkva je episkopalna, njena glavna administrativna podjela je na eparhije kako u crkveno-jerarhijskom tako i u crkveno-samoupravnom pogledu. Eparhije se dalje dijele na arhijerejska namjesništva od kojih se svako sastoji iz nekoliko crkvenih opština i parohija. Parohija je najmanja jedinica u crkvenoj organizaciji. To je zajednica vjernika koja se okuplja na svetoj liturgiji koju vodi parohijski sveštenik.

Vidi jošUredi

IzvoriUredi

  1. ^ Ustav Srpske pravoslavne crkve („Službene novine Kraljevine Jugoslavije“, broj 275-86/1931)
  2. ^ Zakon o Srpskoj pravoslavnoj crkvi („Službene novine Kraljevine Jugoslavije“, broj 269-109/1929)
  3. ^ Zakon o izboru patrijarha Srpske pravoslavne crkve („Službene novine Kraljevine Jugoslavije“, broj 79-30/1930)
  4. ^ „Ustav Srpske pravoslavne crkve“, II izdanje Svetog arhijerejskog sinoda, Beograd, 1957.
  5. ^ O navodnoj „autonomiji” Crkve u Crnoj Gori — protojerej mr Velibor Džomić („SPC“, 11. oktobar 2011), Pristupljeno 10. 8. 2019.
  6. ^ Konstitutivna sednica saborske Komisije za reviziju Ustava Srpske pravoslavne crkve („SPC“, 3. jul 2012), Pristupljeno 17. 8. 2015.
  7. ^ Ustav Mitropolije australijsko-novozelandske je zamijenio pređašnje ustave: Ustav Srpske pravoslavne crkve u Australiji, Novom Zelandu i Južnoj Africi (1983), Ustav Srpske pravoslavne mitropolije novogračaničke — Eparhije za Australiju i Novi Zeland — Slobodne srpske pravoslavne eparhije za Australiju i Novi Zeland (1964, 1976. i 1988) i Ustav Slobodne srpske pravoslavne crkve (1984).
  8. ^ Ustav Srpske pravoslavne crkve u Sjevernoj i Južnoj Americi je zamijenio pređašnje ustave: Ustav Srpske pravoslavne crkve u Sjedinjenim Državama Amerike i Kanadi, Ustav Srpske pravoslavne mitropolije novogračaničke — Eparhije za Sjedinjene Države Amerike i Kanadu — Slobodne srpske pravoslavne eparhije za Sjedinjene Države Amerike i Kanadu i Ustav Srpske pravoslavne mitropolije novogračaničke — Slobodne srpske pravoslavne crkve.
  9. ^ Član 8. Ustava Srpske pravoslavne crkve
  10. ^ Član 10. Ustava Srpske pravoslavne crkve