Švedska

држава у северној Европи

Švedska (šved. Sverige O ovoj zvučnoj datoteci slušaj ), zvanično Kraljevina Švedska (šved. Konungariket Sverige O ovoj zvučnoj datoteci slušaj ), nordijska je zemlja u Skandinaviji, u severnoj Evropi.[2] Graniči se sa Norveškom na zapadu, Finskom na severoistoku. Na jugozapadu Eresundski most spaja Švedsku sa Danskom. Moreuz Skagerak moreuz na jugozapadu, Baltičko more i Botnijski zaliv su na istoku. Švedska ima relativno malo stanovnika, i poznata je po velikim mirnim šumama i planinskom divljinom. Švedska je po površini 5. zemlja u Evropi .

Kraljevina Švedska
Konungariket Sverige  (švedski)
Krilatica: För Sverige i tiden¹
(Za Švedsku, za sva vremena)
Himna: Du gamla, Du fria
Ti drevni, ti slobodni
Položaj Švedske
Glavni gradStokholm
Službeni jezikšvedski
Vladavina
Oblik državeUstavna monarhija
 — KraljKarl XVI Gustaf
 — PremijerStefan Lofven
 — Predsednik RiksdagaAndreas Norlen
Istorija
OsnivanjeSrednji vek
Pristup u EU1. januar 1995.
Geografija
Površina
 — ukupno449.964 km2(55)
 — voda (%)8,7
Stanovništvo
 — 2018.[1]10.223.505(90)
 — gustina22,72 st./km2(156)
Ekonomija
BDP / PKM≈ 2005
 — ukupno$337,893 milijardi(35)
 — po stanovniku$36.502(19)
IHR (2010)0,885(9) — veoma visok
ValutaŠvedska kruna
 — stoti deo valute‍100 ореа‍
Ostale informacije
Vremenska zonaUTC +1, +2 (CET, CEST)
Internet domen.se
Pozivni broj+46

¹ Moto kralja Švedske

Glavni grad je Stokholm, koji je i najveći grad Švedske. Drugi veći gradovi su Geteborg, Malme, Upsala, Linčeping, Vesteros, Erebru, Norćeping, Helsingborg i Jenčeping.

IstorijaUredi

Skandinavsko poluostrvo naseljavaju razni narodi tokom Kamenog doba. Region zatim napreduje dosta sporo. Švedska je prvi put pomenuta u prvom veku, kada je rimski istoričar Tacit zabeležio da na istočnoj obali Svealanda žive Svevi. Svealand je istorijska regija po kojoj je Švedska kasnije dobila ime. U ΙH i H veku švedski vikinzi šire svoj uticaj u baltičkim državama i Rusiji. Za razliku od norveških i danskih vikinga, karakteristika švedskih jeste da su bili manje ratoborni a više usredsređeni na trgovinu i kolonizaciju.

Švedska je doživela hristijanizaciju u HΙΙ veku. U XIV veku, kao i većina drugih evropskih zemalja, bila je pogođena velikom kugom, ili Crnom smrću. U srednjem veku proširuje svoje granice do Laplanda na severu i Finske. Finska do 1809. skoro 450 godina pripada Švedskoj. 1389. godine sklopljena je Kalmarska Unija, koja je ujedinila Švedsku sa Norveškom i Danskom. Unija je na snazi do 1521. kada švedski kralj Gustaf I posle više ratova uspeva da formira samostalnu državu, koja se smatra temeljen moderne Švedske. Nedugo posle toga, isti kralj odbacuje rimokatolicizam i uvodi Švedsku u protestansku reformaciju. Gustaf I se smatra ocem švedske države.

Tokom XVII veka Švedska raste da postane jedna od moćnijih evropskih sila, pošto kralj Gustaf II Adolf uspešno vodi državu kroz Tridesetogodišnji rat. U Napoleonskim ratovima, Švedska pobeđuje Dansku. Kao posledica, 1814. Norveška je primorana da formira uniju sa Švedskom, u kojoj je ostala sve do 1905. Švedska od 1814. gotovo nije učestvovala ni u jednom ratu (o neutralnosti Švedske u Drugom svetskom ratu se raspravlja).

Tokom 1850-ih, mnogi Šveđani ostaju nezaposleni. Posledice toga su siromaštvo, alkoholizam i masovna emigracija. Veruje se da između 1850. i 1910. godine, više od milion Šveđana napušta domovinu i naseljava Sjedinjene Američke Države.

Tokom 1960-ih Švedska postaje jedna od bogatijih država sveta, a i dan-danas se nalazi na vrhu što se tiče standarda života. 1995. učlanjuje se u Evropsku zajednicu, ali 2003. švedski narod na referendumu bira da zadrži svoju valutu.

GeografijaUredi

PoložajUredi

 
Mapa Švedske

Baltičko more i Botnijski zaliv na istoku Švedske stvaraju dugačku obalu, što utiče na klimu. Na zapadu, na granici sa Norveškom nalaze se Skandinavske planine. Južni delovi Švedske se uglavnom sastoje od poljoprivrednih područja, gde je i gustina naseljenosti najveća. Ostalu teritoriju uglavnom zauzimaju šume. Švedska je najnaseljenija zemlja severne Evrope i treća po veličini. Ona se nalazi u istočnom delu Skandinavskog poluostrva. Graniči na zapadu sa Norveškom, na severoistoku sa Finskom. Švedska ima površinu od 449.964 km kvadratnih i oko 8,9 miliona stanovnika. Gustina naseljenosti je 20 stanovnika po kvadratnom kilometru. Glavni grad je Stokholm sa oko 1,5 miliona stanovnika.

ReljefUredi

U južnom delu zemlje nalaze se nastavci plodnih nizija Nemačke i Danske koji se dalje prostiru ka zapadu zemlje, dok su na zapadu i severu zemlje Skandinavske planine.[3]

Švedska se prema više kriterijuma, između ostalog i po morfološkim karakteristikama, može podeliti na: Severnu, Srednju i Južnu (Smoland i Skone) Švedsku. „Severna Švedska” obuhvata oko 60% celokupnog državnog prostora. U morfogenetskom smislu ona je stara površ u čijem se reljefu mogu izdvojiti: najviše planinske goleti, fjeldovi i tundre. Vodeni tokovi Severne Švedske, koji teku sa planinskih predela na zapadu ka Botničkom zalivu, karakteristični su po velikim padovima, mnogobrojnim vodopadima i prirodnim akumulacionim basenima - jezerima. Morenski bedemi predstavljaju glacijalne oblike reljefa u regiji. Bedemi prate rečne tokove, a duž njih su podignuta sela.

„Srednja Švedska” obuhvata prostranu niziju između Skageraka i Kategata, na zapadu i Baltičkog mora, na istoku. Za nju se koristi toponim „Jezerska depresija”, po brojnim jezerima koja su zagaćena sedimentima morenskog materijala lednika i brojnim rekama. Reljef ove regije je raznovrstan. Mogu se izdvojiti zaravni koje se spuštaju prema Baltičkom moru, male izolovane nizije i nepravilno rasprostranjeni morenski bedemi.

„Južna Švedska” prostire se južno od jezera Vetern. Sačinjavaju je oblasti Smoland i Skone, a pripadaju joj i ostrva Eland i Gotland. Južna Švedska je pretežno visoravan 200 - 300 m nadmorske visine. Oblast „Smoland” je visoravan prekrivena morenskim sedimentima između kojih se nalaze mala jezera i tresetišta. „Skone” se prostire na samo 2,5% prostora Švedske. Predstavlja istočni nastavak Danske (nastavak Selanda), a u morfometrijskom smislu je depresija čiju podlogu predstavljaju silurske stene. Ostrvo Eland ima u osnovi granitne stene.[4]

KlimaUredi

 
Satelitski snimak Švedske 19. februara 2003

Švedski klima je umerena. Klima u Švedskoj je planinska, ali i okeanska. U južnim delovima zemlje klima je toplija, a severno od Melarena je sve hladnija. Švedska ima uglavnom blagu klimu. Zime su hladne a leta sveža. S obzirom da se Švedska nalazi na severu, klima je relativno topla zahvaljujući toploti koja dolazi iz Golfske struje.

Na severu Švedske, gde ima visokih planina, klima je uglavnom subartička, a na najvišim vrhovima polarna.

VodeUredi

Više od 8% ukupne teritorije Švedske je pokriveno vodom, s oko 30 glavnih reka i oko 90 hiljada jezera, ukljičujući i jezero Vanern (5648 km²).[5]

RekeUredi

Reke su pretežno planinske sa vodopadima i brzacima. One izviru u Skandinavskom planinskom lancu i ulivaju se u Botnički zaliv ili Baltičko more.[3]

JezeraUredi

Jezera ima najviše u području između Stokholma i Geteborga. Oko 8% Švedske je pokriveno jezerima.[5]

Flora i faunaUredi

Vrsta vegetacije je od tundre- oblasti lišajeva, mahovina, zakržljalog grmlja, do gustih četinarskih šuma. U šumama Švedske žive los , irvas , vapiti , obični ris , vuk, sova i druge vrste sisara i ptica. Zemlja je bogata ribom, kao što su haringa i losos .

PolitikaUredi

 
Dom švedske skupštine - Riksdaga

Švedska je ustavna monarhija sa kraljem Karlom XVI Gustafom kao šefom države čija uloga je mahom ceremonijalna i reprezentativna.[6] Kada je 1974. godine Švedska vlada izdala Instrument Vlade, ustavni zakon koji opisuje državno uređenje Švedske, Švedski kralj je izgubio svu političku moć, a njegova zaduženja svela su se na ceremonijalne formalnosti,[7] kao što su otvaranje redovnih sednica Riksdaga, primanje stranih ambasadora, primanje stranih šefova država, kao i državne posete u drugim zemljama. Takođe, Švedski kralj predsedava sednicama Saveta za spoljne poslove (šved. Utrikesnämnden), kao i sastancima sa premijerom i Vladom. [8]

Zakonodavna vlast je dodeljena jednodomnom parlamentu - Riksdagu sa 349 poslanika. Izbori se održavaju svake četiri godine na drugu nedelju u septembru. Zakonsku inicijativu mogu podneti poslanici Riksdaga ili Vlada Švedske. Riksdag takođe poseduje mogućnost da menja i donosi amandmane na Osnovne zakone - ustavne akte Švedske, sa dva glasanja apsolutnom većinom između kojih su parlamentarni izbori.

Izvršna vlast je poverena Vladi Švedske (šved. Regeringen) sastavljena od premijera kojeg postavlja predsedavajući Rikstaga na osnovu glasanja, i ministara (šved. Statsråd) koji su postavljeni od strane premijera. [9]Vlada Švedske je izvršni organ vlasti, i za svoje postupke odgovara Riksdagu. Jedinstvena karakteristika državne službe u Švedskoj je to da vladine agencije odgovaraju direktno Vladi, a ne ministarstvima, kako je to slučaj u drugim zemljama, pa ministri imaju manje odgovornosti.

Sudstvo u Švedskoj je nezavisno od Riksdaga i Vlade. Sudovi su podeljeni na opšte sudove, okružne sudove, apelacione sudove i Vrhovni sud.[10]

Švedski ustavUredi

Švedska kao ustav ima četiri ustavna akta koji se kolektivno nazivaju Osnovni zakoni Švedske. Oni regulišu političko uređenje Švedske delujući na sličan način kao ustavi većine drugih zemalja. Osnovni zakoni Švedske su:

  • Instrument Vlade (šved. Regeringsformen) - Najvažniji osnovni zakon koji reguliše osnovne principe političkog života u Švedskoj, kao i osnovna prava i slobode. [7]
  • Akt o slobodi štampe (šved. Tryckfrihetsförordningen) [11]
  • Fundamentalni zakon o slobodi izražavanja (šved. Yttrandefrihetsgrundlagen) je zakon koji reguliše slobodu izražavanja u raznim oblicima medija (preko radija, televizije i interneta i tako dalje...) osim u knjigama i časopisima, što je regulisano aktom o slobodi štampe. [12]
  • Akt o sukcesiji (šved. Successionsordningen) je jedan od prvih ustavnih akata u Švedskoj. Akt o sukcesiji reguliše nasledstvo na švedski presto. Švedska prema ovom aktu sledi primer apsolutne primogeniture. [13]

VojskaUredi

Oružane snage Švedske (šved. Försvarsmakten) glavna je oružana sila Kraljevine Švedske i direktno je podređena švedskom ministarstvu odbrane. Glavni zadaci oružanih snaga Švedske su obuka vojnika za mirovne operacije u inostranstvu, kao i priprema i odbrana zemlje u slučaju rata. Švedske oružane snage su podeljene u četiri grane:

Ceremonijalnu titulu vrhovnog komandanta vrši švedski kralj, dok stvarnu vrhovnu komandu oružanim snagama vrši Glavnokomandujući oružanih snaga Švedske koji ujedno nosi i najveći oficirski čin u švedskoj vojsci.

Do kraja Hladnog rata gotovo svi muškarci u Švedskoj su služili obavezan vojni rok. U poslednjim godinama broj vojnika na obaveznom služenju vojnog roka je drastično opao, dok se broj žena u vojsci blago povećao. Po zakonu, svi vojnici koji se šalju na međunarodne mirovne misije moraju biti dobrovoljci. 1975. godine broj vojnika na služenju obaveznog vojnog roka bio je 45.000 dok je do 2003. godine taj broj opao na 15.000.

Dana 1. jula 2010. godine ukinuta je obaveza služenja vojnog roka, a oružane snage su pretvorene u vojsku zasnovanu na dobrovoljcima, osim u slučajevima potreba za pripreme odbrane zemlje.

PrivredaUredi

 
Pogled na Stari grad, Stokholm

Transport i komunikacije su od velikog značaja za Švedsku, radi veličine zemlje i razbacanosti prirodnih bogatstava i populacije. Vekovima, dominiralo je brodarstvo, sa Stokholmom kao glavnom lukom na Baltiku, kasnije Geteborgom, kao velikom izvoznom lukom, i nizom luka na severu za izvoz drveta, ruda i gvožđa. Izgradnja mreže železničkih pruga (u 19. veku), omogućila je transport ruda iz planinskih rudnika na severu.

IndustrijaUredi

Bogati izvori železne rude, drveta i hidroenergije, vešti inženjeri i radnici, omogućili su naglu industrijalizaciju, ranije siromašne i pretežno na poljoprivredu orijentisane Švedske. Ovi ljudi su svojim strpljivim i napornim radom kao i znanjem umeli da iskoriste sve ono što im je priroda pružala. Najbogatiji resursi su crnogorične šume, hidroenergija, rude železa, urana, i drugih minerala. Tradicionalno, teška industrija (npr. celuloze, papira, i crna metalurgija) ima veliko učešće u izvozu Švedske. Na industrijske proizvode otpada više od 80% ukupnog izvoza. Velike međunarodne kompanije kao što su Erikson, ABB, Elektroluks, Volvo i Sab-Skanija, učestvuju sa približno 60% zaposlenih u proizvodnji sa preko 80% izvoza industrijskih proizvoda. Na proizvode koji se zasnivaju na nauci (npr. farmaceutska industrija), otpada oko 10% novostvorene vrednosti u proizvodnji. Industrija elektronskih i telekomunikacionih uređaja je poslednjih godina u ogromnom usponu. Prednjači kompanija Erikson, sa najsavremenijom proizvodnjom sistema računarske razmene podataka, mobilne telefonije i laserskih programa. Kompanija ABB, koja uglavnom proizvodi generatore i ostala postrojenja za prenos i distribuciju električne energije, uređaje za automatske prozvodne linije, robotiku i opremu za savremene elektrificirane pruge, sarađuje sa oko 1.000 kompanija u oko 140 zemalja sveta. Kompanija Gambro se dokazala u svetu proizvodnjom veoma kvalitetnih elektronskih uređaja za potrebe medicine, kao što su dijalizatori, pejs-mejkeri, respiratori i sl. U proizvodnji automobila i kamiona, značajne su kompanije Volvo i Sab-Skanija. U ovoj oblasti jedino je Japan napredovao brže od Švedske, a izvoz je oko 86% godišnje proizvodnje (teških kamiona, autobusa i automobila). Avionska industrija u Švedskoj obuhvata proizvodnju vojnih i civilnih aviona. u proizvodnji učestvuju i ostale kompanije poput Volvoa (motori), Erikson i Elektroluks (elektronska oprema), i kompanija Celzijus (završni radovi). Intenzitet istraživanja i razvoja u Švedskom proizvodnom sektoru spada među najviše u svetu. Transportna oprema, telekomunikaciona oprema, farmaceutski proizvodi i mašine, učestvuju sa 85% u ukupnim troškovima za istraživanje i razvoj u proizvodnom sektoru. Bitno je napomenuti, da je 85% gradskog stanovništva u odnosu na ukupan broj.

RudarstvoUredi

 
Rudnik cinka

Švedskoj pripada oko 2% od ukupne svetske proizvodnje železne rude, jedan je od najvećih izvoznika, a najveći u Evropi. U izvozu bakra, olova i cinka, učestvuje sa oko 1%, 3,7% i 3,3%. Oko 1% tržišne vrednosti cele industrijske proizvodnje otpada na rudarstvo, koje zapošljava 0,5% od ukupnog broja zaposlenih. Ukupna proizvodnja železne rude, 1998. godine, iznosila je 20,9 miliona tona, sulfidnih ruda koje sadrže sumpor, bakar, olovo, cink, arsen, nešto manje srebra i zlata, 24 miliona tona. Oko 6 miliona tona kreča, uglavnom za industriju cementa. Najveća nalazišta železne rude nalaze se nekoliko stotina kilometara severnije od polarnog kruga (laponska tundra). Kiruna, sa okolnim brdima Luosavara i Kirunavara, najveće je nalaziste, u kome su zalihe oko milijardu tona rude, sa 70% gvožđa (nalazište je površine 16000 km²). Kiruna je središte ogromnog nalazišta, rudarski grad, čije 3/4 stanovnika radi u rudarstvu. 1998. godine, u ovom nalazištu iskopano je 14 miliona tona rude železa. Malmberget, takođe u Laponiji (sa proizvodnjom od 7 miliona tona 1998. godine), je drugi po veličini rudnik železne rude u zemlji. Ruda iz ovih nalazišta transportuje se železnicom, i izvozi preko luka Narvik (u Norveškoj) i Lulea (severni deo Švedske obale, Botnički zaliv, zimi zaleđena). Najveći rudnik bakra Aitik, takođe se nalazi u ovoj regiji. U oblasti Skeleftea, koja se proteže od Bolidena na istoku, do planinskog lanca na zapadu, najznačajnija su nalazišta sulfidnih ruda (Laisval, najveći izvor olovne rude u Evropi).

EnergetikaUredi

Osnovni izvori energije u Švedskoj su nafta, hidro i nuklearna energija. Nedostatak nafte je zamenjen energijom iz hidroelektrana i biogorivom. Električna energija od 1970. uglavnom se proizvodi u nuklearnim centralama i hidroelektranama.

HidroenergijaUredi

Najveća postrojenja za proizvodnju hidroenergije su na 9 reka severne Švedske. Najiskorišćenija reka je Luleelven, sa 15 hidrocentrala, i proizvodnjom od oko 14,1 Twh, zatim Indalselven (7,5 Twh), Ume elv (5,4 Twh) i Ongermanaelven (5,5 Twh). Vlada Švedske je u svrhu očuvanja prirodnih lepota ograničila i propisala stroge uslove za daljnju izgradnju hidroelektrana, odnosno neke reke (inače sa velikim potencijalom) potpuno zaštitila. To su najlepše reke, neregulisane, sa prirodnim tokovima, vodopadima i brzacima, kao sto su Vindelelven, Pite elv, Kaliks elv i Torne elv.

Nuklearna energijaUredi

Prvi Švedski nuklearni reaktor pušten je u rad 1972, a dvanaesti i poslednji 1985. godine. Svi se nalaze u južnom delu zemlje: Barsebek (dva reaktora, ukupno 1.200 Mw), Oskarshamn (tri reaktora, 2.210 Mw), Ringhals (četiri reaktora, 3.550 Mw) i Forsmark (tri reaktora, 3.095 Mw). Ukupna godišnja proizvodnja je oko 74 Twh. Dotrajali delovi reaktora i nuklearni otpad odlaže se na lokacijama Oskarshamn i Forsmark, u kamene pećine oko 50 m ispod površine mora. Nivo radioaktivnosti se redovno kontroliše. Tokom 1996. godine, proizvodnja energije korišćenjem biogoriva (uglavnom treseta, briketa smole i sl.), bila je 87 Twh. Od energenata uvozi se nafta iz zemalja OPEC-a 25%. Od ukupnih 19 miliona tona, 70% dolazi iz severnog mora, odn. Norveške, kao najvećeg snabdevača (13 miliona tona). Rafinerije u Stokholmu i Geteborgu uglavnom prerađuju uvezenu naftu. Ugalj se uvozi iz 7 zemalja, od kojih je Poljska najznačajniji snabdevač (oko 35%). Ostale zemlje su SAD, Australija, Rusija, Venecuela, Kanada i Estonija. Prirodni gas u Švedsku se uvozi iz severnog mora (Danska), oko 870 m³, ekvivalentno 9,4 Twh. Potrošnja prirodnog gasa je oko 2% ukupne potrošnje energije zemlje.

Administrativna podelaUredi

Švedska je administrativno podeljena u 21 regiju. Svaka regija ima svoju administrativnu upravu koju postavlja vlada. Švedska se ponekad deli i u istorijske pokrajine, kojih ima 25.

StanovništvoUredi

 
Tipične seoske kuće u Švedskoj
 
Demografija Švedske

Švedska je etnički homogena, jer Šveđani čine 91% ukupnog stanovništva. Šveđani su najviše plavokosi , ova zemlja je poznata po plavušama . Švedska je na svetskom vrhu dužine života. U avgustu 2004. broj stanovništva je prvi put prevazišao broj od 9 miliona. Posle Drugog svetskog rata Švedska postaje zemlja imigracije. Danas je otprilike 12% populacije rođeno van Švedske, a čak svaki peti ima nešvedsko poreklo. Imigranti najviše dolaze iz Finske, bivše Jugoslavije, Iraka i ostalih skandinavskih država. U Švedskoj živi oko 30.000 Srba.

Šveđani su skandinavski narod poreklom od germanskih plemena koja su se naselila u Skandinaviji u neolitskom periodu. Za Šveđane se kaže da su potomci Vikinga. Službeni jezik je švedski, a novac švedska kruna. Švedska je zemlja mira i blagostanja. Švedska gotovo nije učestvovala u ratovima poslednih 200 godina. Većina njenih stanovnika živi na jugu zemlje gde je tlo najplodnije.

Stanovnici Švedske imaju veoma visok životni standard, koji se zasniva ne samo na prirodnim bogadstvima zemlje, nego i njihovoj velikoj radinosti i kulturi. Vlada demokratski sistem, ipak Švedska je kraljevina, ali kralj ima samo simboličnu ulogu. Opšti izbori se održavaju svake četvrte godine, a pravo glasa imaju svi stanovnici stariji od 18 godina, pa čak i doseljenici koji su najmanje tri godine živeli u Švedskoj.

U Švedskoj posebna briga se vodi o deci. Sva deca imaju mesto u zabavištu, nastava i knjige u školi su besplatne, za svako dete je osiguran dečji dodatak. Svi stanovnici Švedske imaju zdravstvenu pomoć za nezaposlene, u penziju odlazi se sa 65 godina života (nezavisno od pola).

ReligijaUredi

Na kraju 2009, 71,3% Šveđana je pripadalo Švedskoj crkvi (luterani). Ovaj broj se smanjivao za oko jedan procenat godišnje tokom zadnje dve dekade.[14][15] Međutim, samo oko 2% članova crkve redovno posećuje nedeljne službe.[16]

Rezultati Evrobarometar ankete iz 2005. pokazuju[17]

  • 23% Šveđana je odgovorilo da „oni veruju da postoji bog“.
  • 53% je odgovorilo da „oni veruju da postoji neka vrsta duha ili životne sile“.
  • 23% je odgovorilo da „oni veruju da postoji neka vrsta duha, boga, ili životna sile“.

JezikUredi

 
Dvorac u oblasti Skanija

Švedski jezik spada u grupu germanskih jezika. Sličan je norveškom i danskom. Švedska formalno nema službeni jezik mada švedski ima status kao takav; uvek je uveliko dominirao i pitanje službenog jezika je tek političkog karaktera. Ipak, Švedska priznaje pet manjinskih jezika: finski, meakijeli, sami, romski i jidiš. Velika većina Šveđana ispod 60 godina dobro vlada engleskim jezikom.

Najveći gradoviUredi

ReferenceUredi

  1. ^ „Population statistics”. Statistiska Centralbyrån (na jeziku: engleski). Pristupljeno 2019-06-18. 
  2. ^ United Nations Statistics Division - Standard Country and Area Codes Classifications
  3. 3,0 3,1 „Kraljevina svedska”. 16. 5. 2016. 
  4. ^ Davidović, Rade. Regionalna geografija - knjiga II. 
  5. 5,0 5,1 „Kraljevina Švedska”. 7. 5. 2012. 
  6. ^ The Swedish Monarchy
  7. 7,0 7,1 Instrument Vlade
  8. ^ Zaduženja Švedskog monarha
  9. ^ Formiranje Vlade
  10. ^ „Sudstvo u Švedskoj”. Arhivirano iz originala na datum 19. 10. 2014. Pristupljeno 30. 01. 2019. 
  11. ^ Akt o slobodi štampe
  12. ^ Fundamentalni zakon o slobodi izražavanja
  13. ^ Akt o sukcesiji
  14. ^ „Swedes depart church in droves”. Thelocal.se. Pristupljeno 25. 8. 2010. 
  15. ^ Church of Sweden, Members 1972–2006, Excel document in Swedish}-
  16. ^ -{"Liturgy and Worship" Arhivirano na sajtu Wayback Machine (april 22, 2010) (jezik: engleski), Church of Sweden
  17. ^ „Eurobarometer on Social Values, Science and technology 2005 -” (PDF). str. 11. Pristupljeno 5. 5. 2007. 

Spoljašnje vezeUredi