Ilirizam — разлика између измена

4.279 бајтова додато ,  пре 5 година
м (ispravke)
 
Ilirci nisu uspeli da ujedine sve Slovene pod jednim imenom, ali su uspeli da ujedine sve Hrvate preko jednog književnog jezika i pravopisa i udare temelje modernoj hrvatskoj književnosti.
 
== Ljudevit Gaj i srpski jezik ==
 
Pojedini srpski intelektualci su smatrali da je Ljudevit Gaj samo prisvojio standard srpskog jezika koji je ustanovio [[Vuk Stefanović Karadžić|Vuk Karadžić]], radi postizanja političkih ciljeva ujedinjenja svih južnoslovenskih katolika oko [[Zagreb]]a.
 
I pojedine tvrdnje Ljudevita Gaja idu tome u prilog:
 
{{citat|Kako da se prepiremo što je kod Srbljah narodno, što li nije, kod Srbljah, u kojih od oltara do čobana ništa biti ne može što ne bi narodno bilo: kod Srbljah, od kojih mi jezik u svojoj mudrosti i u svom bogatstvu, i običaje u svojoj izvrsnosti i svojoj čistoći učiti moramo ako hoćemo da ilirski život obnovimo: kod Srbljah koji su u svetinji svoga srpstva onaj narodni duh i ono rodoljubstvo uzdržali, koji smo i mi u novije doba, radi sloge, pod prostranim imenom ilirstva novim životom uskrsnuli: kod Srbljah, koji su nama od starine sve sačuvali, a kojim mi malo ali sasvim ništa glede samoga narodnoga dati nemožemo?}}<ref>„Danica Ilirska“, br. 31, [[1846]].</ref>
 
Vuk Karadžić je smatrao da je jedino čakavsko narečje pravi hrvatski jezik, a srpskim jezikom on naziva sve [[štokavsko narečje|štokavske]] govore, što su neki njegovi savremenici, ali i naslednici, a posebno hrvatski [[filologija|filolozi]], ocenjivali kao pristrasnost i nacionalizam. Međutim, to nije bilo samo Vukovo mišljenje, već stav i mnogih drugih tadašnjih stručnjaka poput [[Jernej Kopitar|Jerneja Kopitara]], [[Pavel Josef Šafarik|Pavla Šafarika]] i drugih. Oni su smatrali da je čitavo štokavsko narečje srpski jezik, [[čakavsko narečje]] pravi hrvatski, a [[kajkavsko narečje]] deo slovenačkog jezika.<ref>[http://www.svevlad.org.rs/knjige_files/safarik_porekloslovena.html Pavel J. Šafarik, O POREKLU SLOVENA]</ref>
 
U Vukovoj studiji [[Srbi svi i svuda]], između ostalog, navodi se da Srbi žive u [[Dalmacija|Dalmaciji]], [[Srbija|Srbiji]], [[Vojvodina|Vojvodini]], [[Crna Gora|Crnoj Gori]], [[Bosna|Bosni]], [[Hercegovina|Hercegovini]], [[Lika|Lici]], [[Slavonija|Slavoniji]], [[Makedonija (oblast)|Makedoniji]], [[Baranja|Baranji]], [[Dubrovnik]]u i [[Kosovo i Metohija|Kosmetu]]. Takođe se kaže da Srba ima i u [[Istra|Istri]] i [[Trst]]u.<ref>[http://www.rastko.org.rs/knjizevnost/vuk/vkaradzic-srbi.html Vuk Stefanović Karadžić, Srbi svi i svuda]</ref>
 
Jedan od najglasnijih u tvrdnji da je Ljudevit Gaj prisvojio srpski jezik, zarad političkih ciljeva, bio je srpski pesnik [[Jovan Dučić]]. Dučić u svom radu ''Jugoslovenska Ideologija'' smatra da je: Ilirizam hteo da Hrvati, prisvajajući sebi za književni jezik onaj kojim su dotle pisali samo [[Srbi]], pomoću zajednice jezične nametnu onim drugim svoj duh hrvatsko-katoličko-austrijski. [[Kajkavsko narečje|Kajkavski govor]] kojim se govori oko Zagreba, i na kome se razvijala zagrebačka književnost sve do Ljudevita Gaja, nije održavao dovoljnu vezu ni među samim Hrvatima, pošto su čakavske oblasti od Istre na [[Hrvatsko primorje|Hrvatsko Primorje]] do [[Senj]]a i do nekih ostrva, bile bliže Srbima nego Hrvatima. Jugoslavizam je zato u prvom momentu imao da se najpre brani od Srba u tim oblastima, a tek zatim da pređe u napad.<ref name="Dučić">[http://www.rastko.org.rs/istorija/jducic-jugoslovenstvo_c.html Jovan Dučić, JUGOSLOVENSKA IDEOLOGIJA]</ref>
 
Takođe su [[Dubrovačka književnost|dubrovačku književnost]] mnogi smatrali delom srpske književnosti. Hrvatski istoričar profesor opšte istorije na zagrebačkom universitetu, [[Natko Nodilo]], pisao je:
 
{{citat|U Dubrovniku, ako ne od početka a ono od pamtivijeka, govorilo se srpski, govorilo kako od pučana tako od vlastele; kako kod kuće tako u javnom životu. Jeste istina da su zapisnici raznih vijeća vodili latinski, a prilika je takođe da pod knezovima mletačkim, njih radi, na vijećima se ponešto raspravljalo i mletačkim i kojekakvim govorom. Nego u općini od mletaka oslobođenoj, srpski je raspravni jezik}}
 
Dučić je o tome mislio da kako je i cela Dubrovačka književnost pisana na srpskoj štokavštini, isto onakvoj na kakvoj su pisane i Vukove srpske pesme, usvajanje srpskog književnog jezika, značilo bi i anektirati [[Dubrovnik]] za Hrvatsku, a ne ostaviti ga Srbima.<ref name="Dučić"/>
 
 
== Literatura ==
3.159

измена