Pirotehnika — разлика између измена

815 бајтова додато ,  пре 4 године
.
(.)
 
(.)
[[Датотека:Pyrotechnics.jpg|thumb|250px|Pirotehnički prikaz korišten u industriji zabave]]
{{rut}}
'''Pirotehnika''' je nauka о korišćenju meterijala koji imaju sposobnost of undergoing self-contained and self-sustained [[exothermic]] chemical reactions for the production of heat, light, gas, smoke and/or sound. Its [[etymology]] stems from the Greek words ''pyro'' ("fire") and ''tekhnikos'' ("made by art").<ref>[http://dictionary.reference.com/browse/pyrotechnics Pyrotechnics | Define Pyrotechnics at Dictionary.com]</ref> Pyrotechnics include not only the manufacture of [[fireworks]] but items such as [[safety matches]], oxygen candles, [[Pyrotechnic fastener|explosive bolts and fasteners]], components of the automotive [[airbag]] and gas pressure blasting in mining, quarrying and demolition.
 
'''Pirotehnika''' je nauka о korišćenju meterijala koji imaju sposobnost podleganja samostalnim i samoodrživim [[Exothermic process|egzotermnim]] hemijskim reakcijama pri čemu proizvode toplotu, svetlost, gas, dim i/ili zvuk. Ovaj termin potiče od grčkih reči -{''pyro''}- (vatra) i -{''tekhnikos''}- (veština pravljenja).<ref>[http://dictionary.reference.com/browse/pyrotechnics Pyrotechnics | Define Pyrotechnics at Dictionary.com]</ref> Pirotehnika obuhvata ne samo proizvodnju [[vatromet]]a, nego i stavki poput [[Šibica|bezbednih šibica]], kiseoničnih sveća, [[Експлозивни вијак|eksplozivnih vijaka i zatvarača]], komponenti automobilskih [[airbag|vazdušnih jastuka]] i miniranja gasnim pritiskom u rudarstvu, vađenju kamena i rušenju objekata.
Individuals responsible for the safe storage, handling, and functioning of pyrotechnic devices are referred to as [[pyrotechnician]]s.
 
Individue odgovorne za bezbedno skladištenje, rukovanje i funkcionisanje pirotehničkim uređajima se nazivaju [[Pyrotechnician|pirotehničarima]].
 
== Proksimalna pirotehnika ==
Explosions, flashes, smoke, flames, fireworks or other pyrotechnic driven effects used in the entertainment industry are referred to as theatrical special effects, special effects, ili proksimalna pirotehnika. Proximate refers to the pyrotechnic device's location relative to an audience. In the majority of jurisdictions, special training and licensing must be obtained from local authorities to legally prepare and use proximate pyrotechnics.
 
Eksplozije, bljeskovi, dim, plameni, vatrometi i drugi pirotehnički pokretani efekti koji se koriste u industriji zabave se nazivaju specijalnim pozorišnim efektima, specijalnim efektima, ili proksimalnom pirotehnikom. „Proksimativno” se odnosi na lokaciju pirotehničkog uređaja u odnosu na publiku. U većini jurisdikcija, specijalna obuka i licenca da moraju dobiti od lokalnih organa vlasti da bi se zakonito pripremila i koristila proksimalna pirotehnika.
[[Датотека:Rammstein-flamethrowers.jpg|thumb|250px|[[Rammstein]] uses pyrotechnics numerous times in their shows, such as this performance of [[Feuer Frei]].]]
 
[[Датотека:Stunt Pyrotechnics Luc Viatour.jpg|thumb|250px|upright|Pyrotechnics [[stunt]] exhibition by "Giant Auto Rodéo", [[Ciney]], [[Belgium]]]]
[[Датотека:Rammstein-flamethrowers.jpg|thumb|250px|[[RammsteinРамштајн (група)|Ramštajn]] uses pyrotechnicsizobilno numerouskoristi timespirotehniku inu theirsvojim showsnastupima, suchkao asšto thisje performanceovo ofizvođenje -{''[[Feuer Frei]]''}-.]]
Many musical groups use pyrotechnics to enhance their live shows. [[Pink Floyd]] were innovators of pyrotechnic use in concerts. For instance, at the climax of their song "[[Careful with That Axe, Eugene]]", a blast of smoke was set off at the back of the stage. Bands such as [[The Who]], [[Kiss (band)|KISS]] and [[Queen (band)#Live performances|Queen]] soon followed with use of pyrotechnics in their shows. [[Michael Jackson]] attempted using pyrotechnics in a 1984 Pepsi advertisement,<ref>[http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/january/27/newsid_4046000/4046605.stm BBC ON THIS DAY | 27 | 1984: Michael Jackson burned in Pepsi ad<!-- Bot generated title -->]</ref> where a stray spark caused a small fire in his hair. German industrial metal band [[Rammstein]] are renowned for their incorporation of a large variety of pyrotechnics into performances, which range from flaming costumes to face-mounted flamethrowers. [[Nightwish]], [[Lordi]] and [[Green Day]] are also known for their vivid pyrotechnics in concert. Many professional wrestlers have also used pyrotechnics as part of their entrances to the ring.
[[Датотека:Stunt Pyrotechnics Luc Viatour.jpg|thumb|250px|upright|PyrotechnicsPirotehnička izložba [[stunt|akrobacija]] exhibition byna "Giant„Gigantskom Autoauto Rodéo"rodeu”, [[Ciney|Sine]], [[BelgiumBelgija]]]]
Mnoge muzičke grupe koriste pirotehničku kako bi unapredili svoje emisije uživo. [[Pink Flojd]] grupa je izumitelj pirotehničke primene na koncertima. Na primer, na vrhuncu njihove pjesme -{„[[Careful with That Axe, Eugene]]”}-, eksplozija dima je izbija na zadnjem delu pozornice. Bendovi kao što su [[Ху (бенд)|Hu]], [[Kis]] i [[Kvin]] su uskoro sledili njihovim stopama, primenjujući pirotehniku u svojim predstavama. [[Majkl Džekson]] je pokušao da koristi pirotehniku u reklami za Pepsi iz 1984,<ref>[http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/january/27/newsid_4046000/4046605.stm BBC ON THIS DAY | 27 | 1984: Michael Jackson burned in Pepsi ad]</ref> ali je zalutala iskra prouzrokovala malu vatru u njegovoj kosi. Nemački bend industijskog metala [[Рамштајн (група)|Ramštejn]] je poznat po svojoj inkorporaciji mnoštva različitih pirotehnika u svoje predstave, sa opsegom koji ide od plamenih kostima do bacača vatre montiranih na lice. [[Najtviš]], [[Lordi]] i [[Grin dej]] su isto tako poznati po njihovim vividnim pirotehničkim efektima na koncertima. Mnogi profesionalni rvači su takođe koristili pirotehniku kao deo njihovog ulaza u ring.
 
== Prikazna pirotehnika ==
{{Main|Vatroment}}
[[Датотека:NYE melb 2008.jpg|thumb|250px|left|TheVatroment za novu 2008-09 Melbournegodinu NYEu fireworksMelburnu, as seensnimljen fromsa AlexandraAleksandra GardensGardena]]
 
Prikazna pirotehnika, takođe poznata kao komercijalni vatromet, obuhvata pirotehničke uređaje za upotrebu na otvorenom prostoru, gde publika može biti daleko, a dim i padajući ostaci predstavljaju manju opasnost. Uopšteno govoreći, ti efekti su, iako često slični onima u proksimalnoj pirotehnici, znatno veće veličine i mnogo su energičnije prirode. Tipično je potreban ceo dan da se pripremi profesionalni vatrometni prikaz. Veličina tih vatrometa može da bude u opsegu prečnika od 50&nbsp;mm (2") do preko 600&nbsp;mm (24") u zavisnosti od tipa efekta i dostupnog rastojanja od publike. U većini nadležnosti, specijalna obuka za vatromete i licenciranje su mandatorni za legalnu pripremu i korištenje prikazne pirotehnike.
Prikazna pirotehnika, also known as commercial fireworks, are pyrotechnic devices intended for use outdoors, where the audience can be further away, and smoke and fallout is less of a concern. Generally the effects, though often similar to proximate pyrotechnics, are of a larger size and more vigorous in nature. It will typically take an entire day to set up a professional fireworks display. The size of these fireworks can range from 50&nbsp;mm (2") to over 600&nbsp;mm (24") diameter depending on the type of effect and available distance from the audience. In most jurisdictions, special fireworks training and licensing must be obtained from local authorities to legally prepare and use display pyrotechnics.
 
== Potrošačka pirotehnika ==
 
Consumer pyrotechnics are devices readily available for purchase to the [[general public]] with little or no special licensing or training. These items are considered ''relatively'' low hazard devices but, like all pyrotechnics, can still be hazardous and should be stored, handled and used appropriately. Some of the most common examples of consumer pyrotechnics encountered include recreational [[fireworks]] (including whistling and sparking types), [[model rocket#Motors|model rocket motors]], highway and marine distress [[flares]], [[sparklers]] and caps for toy guns. Pyrotechnics are also indirectly involved in other consumer products such as powder actuated [[nail gun]]s, [[ammunition]] for [[firearms]], and modern [[fireplaces]]. Some types, including [[bird scarer]]s, shell crackers, whistle crackers and flares, may be designed to be fired from a [[12-gauge]] pistol or rifle.
Potrošačka pirotehnika obuhvata uređaje koji su lako dostupni za kupovinu široj [[javnost]]i sa malo ili bez specijalnog licenciranja ili obuke. Te stavke se smatraju ''relativno'' nisko-hazardnim uređajima, mada kao i sva pirotehnika, oni još uvek mogu da budu hazardni i potrebno je da se skladište i koriste na odgovarajući način. Neki od najčešćih primera potrošačke pirotehnike sa kojima se javnost susreće su rekreacioni [[vatromet]]i (uključujući zvižduće i iskreće tipove), [[Raketno modelarstvo|modele raketnih motora]], autoputne i pomorske [[flares|signalne rakete]] za indikaciju opasnosti, [[Прскалица|prskalice]] i kape za pištolje igračke. Pirotehnika se isto tako indirektno koristi u drugim potrošačkim proizvodima kao što su prahom aktivirani [[nail gun|pištolji za eksere]], [[ammunition|municija]] za [[firearms|vatreno oružje]], i moderni [[fireplaces|kamini]]. Neki tipovi, uključujući [[bird scarer|zastrašivače ptica]], ljuske krekera, zviždaljke i baklje, mogu da budu dizajnirani za ispaljivanje iz [[Сачмарица|sačmarice]] u obliku pištolja ili puške.
 
== Bezbednost ==
 
Pirotehnika je opasna i njom se mora pažljivo rukovati. Ona se mora koristiti ispravno. Nedavno je nekoliko velikih incidenata s pirotehnikom ponovno potvrdilo potrebu za pažljivim rukovanjem ovim eksplozivima u svakom trenutku. Proksimalna pirotehnika je jedno od područja stručnosti koje zahteva dodatnu obuku izvan onoga što je neophodno kod od drugih profesionalnih pirotehničkih područja, i korištenje uređaja posebno izrađenih za unutarnju i blisku upotrebu.
Pyrotechnics are dangerous and must be handled and used properly. Recently, several high-profile incidents involving pyrotechnics have re-enforced the need to respect these explosives at all times. Proximate pyrotechnics is an area of expertise that requires additional training beyond that of other professional pyrotechnics areas and the use of devices specifically manufactured for indoor, close proximity use.
 
=== Domaći uređaji ===
[[ImageДатотека:Hazardous Homemade Pyrotechnic Flash Pot.jpg|thumb|250px|HomemadeDomaći blicevi flashpotsizgrađeni builtbez withoutbilo anykakvih safetysigurnosnih mechanismsmehanizama]]
 
Uobičajeni nisko-budžetski pirotehnički fleš potporni snop je izgrađen korišćenjem modifikovanih električnih osigurača u običnim sijaličnim grlima. Osigurači namerno izbijaju, delujući kao potpaljivači za pirotehnički materijal.
[[Image:Hazardous Homemade Pyrotechnic Flash Pot.jpg|thumb|250px|Homemade flashpots built without any safety mechanisms]]
A common low-budget pyrotechnic flash pot is built using modified screw-in electric fuses in a common light fixture. The fuses are intentionally blown, acting as ignitors for a pyrotechnic material.
 
Domaći uređaji često ne sadrže sigurnosne komponente i mogu da dovedu do brojnih hazarda, uključujući:
Homemade devices may fail to include safety features and can provide numerous hazards, including:
 
* Strujno kolo za paljenje koje koristi visokonaponske, neizolovane vodove napajanja naizmeničnom strujom može da bude hazard od strujnog udara za operatora i posmatrače.
* A firing circuit using high-power, non-isolated AC line voltage can be a shock hazard to the operator and bystanders.
* Upotreba visoko naponskih osigurača kao inicijatora može da uzrokuje izvacivanje prekidača i osigurača glavnog kola, usled naglog prispeća struje jačine od više stotina ampera kroz kolo u kratkom spoju. Prekidači koji se koriste za kontrolu paljenja mogu da budu oštećeni usled velike struje.
* The use of high-current fuses as ignitors can cause main circuit breakers and fuses to trip, due to the sudden inrush of hundreds of amperes through a dead-shorted circuit. Switches used to control ignition may be damaged from the high-current surges.
* Moguće je da ne postoje indikatori ili blokade koji sprečavaju preuranjeno paljenje pirotehničkog materijala. Zavijanje osigurača pod naponom u ležište za koje se ne zna da je pod naponom može da dovede do neposrednog paljenja i povrede operatora.
* There may not be indicators or interlocks preventing premature ignition of the pyrotechnic material. Screwing a powder-loaded fuse into an unknowingly powered socket will result in immediate ignition, injuring the operator.
 
Komercijalni blicevi sadrže sigurnosna svojstva kao što su upozoravajuće lampe, predigniciona uzemljenja i sigurnosna kola. Oni isto tako koriste izolovane i nisko naponske izvore struje, i imaju utične priključke za napajanje kako bi se sprečilo slučajno paljenje.
Commercial flash pots include safety features such as warning pilot lamps, preignition grounding, and safing circuits. They also use isolated and low-voltage power sources, and have keyed power connections to help prevent accidental ignition.
 
== Vidi još ==