Ilirizam — разлика између измена

269 бајтова уклоњено ,  пре 1 године
Pokret je uspeo da se u svim hrvatskim sredinama <ref name=autogenerated1>Rečnik književnih termina, glavni i odgovorni urednik [[Dragiša Živković]], Nolit, Beograd. {{page|year=1992|isbn=978-86-19-01962-0|pages=280}}</ref> prihvati jezički standard zasnovan na novoštokavskim govorima, da se ustanove početne pravopisne i gramatičke norme, da se odbaci kajkavski književni jezik. Pokret je uspeo učvrstiti nacionalnu svest Hrvata, razviti književnost na novim osnovama, pa se zato radije govori o hrvatskom narodnom preporodu. Tim se pojmom, hrvatski narodni preporod, obeležava i književnoistorijsko razdoblje između 1836 (uvođenje štokavskog jezičkog standarda i u severozapadnu Hrvatsku, «Danica Ilirska») i 1850. kao prvi period veće epohe u kojoj književnost nastupa prvenstveno u funkciji konstituiranja moderne hrvatske nacije.
 
== Književnost hrvatskog narodnog preporoda ==
 
Pored ilirizma za označavanje književnoistorijskog razdoblja koristi se i opisni naziv '''hrvatski narodni preporod'''.<ref name=autogenerated1 /> Književnost tog razdoblja odlikovala se izrazito nacionalnom funkcijom. Književnost je bila u funkciji konstituisanja i odbrane moderne hrvatske nacije. Pokret je uspeo okupiti veći deo hrvatske inteligencije, i pozivajući se na književnu tradiciju Dubrovnika i Dalmacije, usmenu književnost na štokavskom, prihvatio štokavsko narečje za osnovu hrvatskog jezičkog standarda.
 
Pokretač ilirizma bio je [[Ljudevit Gaj]], hrvatski preporoditelj, književnik, političar (zastupnik u Hrvatskom Saboru), vođa hrvatskog narodnog preporoda. Gaj je pokrenuo izlaženje lista Novine horvatske (od 1836. Novine ilirske) s nedeljnim književnim prilogom Danica horvatska, slavonska i dalmatinska (od 1836. Danica ilirska) i taj se datum obično smatra početkom novog razdoblja u hrvatskoj književnosti. Godine 1835, tačnije 5. decembra te godine, objavio je proglas o napuštanju kajkavskog dijalektajezika i starog pravopisa i o prihvatanju štokavštine i novog pravopisa. U skladu s tim i njegov list je štampan novim pravopisom i štokavskim narečjem.
 
Ilirci su širili poznavanje stare književnosti Dubrovnika i Dalmacije, da bi probudili svest o starini hrvatske kulture; u skladu sa romantičarskim nazorima ukazivali su na lepotu srpskih narodnih pesama; isticali su kao primer književnike tadašnjih najrazvijenih slovenskih književnosti, ruske i poljske, [[Puškin]]a i Mickjeviča.
 
Razvijajući se u vremenu izrazitih društveno-političkih suprotnosti, književnost ilirizma imala je izrazito borbeni karakter. Ona je htela da bude umetnički izraz onih klasa koje su činile većinu naroda (seljaštvo, deo malograđanstva, plemstvo bez imetka), a koje su bile bez vlasti i siromašne. Odatle je ta književnost bila borbena i tendenciozna. Otuda je u njoj najvažnija književna vrsta bila lirika, patriotska i ljubavna, a tek iza toga drama i novela. Književnici ilirizma su svoj književnički poziv shvatili kao narodni i politički zadatak. Otuda je ta književnost ostala izvan glavnog toka romantičarskih stilskih kompleksa zapadnoevropske književnosti. Iako se razvijala u doba romantizma u njoj nije primarno izražavanje lirskog subjekta, izražavanje individualnosti, sentimentalnosti i misticizma karakterističnih za italijansku, francusku, nemačku književnost.
Najznačajniji književnici ilirizma su [[Ivan Mažuranić]], [[Stanko Vraz]] i [[Petar Preradović]]. Pored njih ističu s i [[Dimitrije Demeter]], [[Antun Nemčić]], [[Ante Kuzmanić]], [[Andrija Torkvat Brlić]], [[Vjekoslav Babukić]]...
 
Hrvatski narodni preporod razvijaRazvija pesništvo apela s nacionalnim sadržajima, epske oblike (Demeter, ''Grobničko polje''; Mažuranić, ''Smrt Smail-age Čengića''), zatim liriku sa isprepletanjem patriotskih i intimnih motiva (Vraz, ''Đulabije''; Preradović) beleži početke novije hrvatske drame (Kukuljević, ''Juran i Sofija''; Demeter, ''Teuta''), pojavljuju se prve novele (Vukotinović, Kukuljević, Demeter) i putopisi (Nemčić, ''Putositnice''; M.Mažuranić, ''Pogled u Bosnu'').
 
Književnici ilirizma su izdavali prvi hrvatski književni časopis, pokrenuli nove književne edicije: zbornik Kolo (od 1842), almanah Iskru (1845), organizovali književna društva (Matica ilirska, 1842) pozorišne predstave, započeli rad na drami, kritici, feljtonu, noveli, romanu. Izdavali su stare dubrovačke pisce (Gundulić), narodne pesme i dr.
 
Ilirci nisu uspeli da ujedine sve Slovene pod jednim imenom, ali su uspeli da ujedine sveštokavske Hrvatekatolike preko jednog (štokavskog) književnog jezika i pravopisa i udare temelje modernoj hrvatskoj književnosti.
 
== Ljudevit Gaj i srpski jezik ==
Анониман корисник