Rod (gramatika) — разлика између измена

9 бајтова уклоњено ,  пре 10 месеци
Sređivanje
(Sređivanje)
{{bez izvora}}
{{Drugo značenje2|Rod}}
'''[[Rod]]''' se u [[Граматика српског језика|gramatici]] odnosi na podjelu nekih riječi po biološkom ili sociološkom rodu. Analogijom, isti se izraz koristi kod drugih podjela, iako mnogi autori prefiriraju termin '''imenska klasa'''. Bitno je da se riječi drugačije gramatički ponašaju zavisno od roda kome pripadaju.
 
* po ''leksičkom'' rodu, rod se ne može zaključiti iz na osnovu oblika riječi niti toga što predstavlja, nego je "proizvoljan" (npr. tako je uglavnom u [[Немачки језик|njemačkom]])
 
 
 
Mnogi jezici nemaju rod (ni imenske klase), npr. [[Мађарски језик|mađarski]] (''ő'' znači "on" ili "ona") i [[Јапански језик|japanski]]. Neki jezici ([[Енглески језик|engleski]]) posjeduju samo različite zamjenice (''-{he}-'', ''-{she}-'', it )<ref>{{Cite book|title=Uvod u opštu lingvistiku|last=Bugarski|first=Ranko|publisher=Zavod za udzbenike|year=2008|isbn=|location=|pages=99.str}}</ref> pa se rod svodi na slaganje sa zamjenicama. Mnogi jezici imaju sličnu konstrukciju kao srpski.
 
* inače, može biti muškog (''most'') ili ženskog roda (''mast'').
 
 
U srpskom se sve riječi koje imaju rod međusobno slažu po rodu. Međutim, ako gledamo načine slaganja po različitim promjenama pridjeva po padežima, tada različitih promjena ima 7 (sve za pridjev ''siv''; pokazano je i slaganje sa zamjenicama):
 
Neki autori ovakve skupine nazivaju ''podklasama slaganja''. U [[Niger-kongoanski jezici|niger-kongoanskim jezicima]] upravo se ove skupine nazivaju ''imenskim klasama''.
 
 
Ako grupiramo oblike jednine i množine zajedno, dobit ćemo četiri skupine:
 
== U drugim jezicima ==
=== Engleski jezik ===
Engleski pokazuje samo različite oblike kod zamjenica (-{''he'', ''she'', ''it''}-), a slaganje je zasnovano na prirodnom rodu, gdje su sve nežive imenice srednjeg roda, uz neke izuzetke (-{''ship'' = ''she''}-).
 
=== Nemački jezik ===
U nemačkom jeziku neživo se kalsifikuje u tri gramatička roda (muški,ženski i srednji) na osnovu razlike u članu ('''''der''''' Loffel-imenica kašika je muškog roda, '''''die''''' Gabel- imenica viljuška je ženskog roda, '''''das''''' Messer- imenica nož je srednjeg roda).<ref>{{Cite book|title=Uvod u opštu lingvistiku|last=Bugarski|first=Ranko|publisher=Zavod za udzbenike|year=2008|isbn=|location=|pages=99.str}}</ref>
 
=== Latinski i romanski jezici ===
U [[Латински језик|latinskom jeziku]] postoje tri roda (muški, ženski, srednji) bazirani na gramatičko-leksičkim kriterijima (imenice na --{''a''}- uglavnom su ženskog roda, na --{''um''}- srednjeg roda, a za ostale nema nekog pravila).
 
U [[Романски језици|romanskim jezicima]] broj rodova reduciran je na 2 (osim u [[Румунски језик|rumunskom]]) i često zasnovan na gramatičkim kriterijima (u [[Шпански језик|španskom]] i [[Италијански језик|italijanskom]] većina imenica koje završavaju na --{''a''}- ženskog je roda, a sve ostale muškog).
 
==== Zanimljive podjele u nekim jezicima ====
 
Djirbal, jedan on urođeničkih jezika [[Аустралија|Australije]], ima sljedeća četiri roda:
# ostalo
 
==== Jezici bez kategorije roda ====
 
Mnogi [[Индоевропски језици|neindoevropski jezici]] [[Европа|Evrope]] i [[Азија|Azije]] nemaju rod ([[Турски језик|turski]], [[Баскијски језик|baskijski]], [[Фински језик|finski]], itd.)