Panterovka — разлика између измена

5 бајтова уклоњено ,  пре 5 месеци
нема резимеа измене
 
| binomial_authority = ([[A. P. de Candolle|DC.]]
}}
'''-{Amanita pantherina var. pantherina}-''' (poznata i kao ''panterovka'' ili ''panterova mušica'') je otrovna gljiva iz roda ''Amanita''. Slična je [[muhara|muhari]] (-{''Amanita muscaria''}-). Ona ima braon šeširić i bele tačke kao muhara. Simptomi trovanja su [[Halucinacija|halucinacije]], čemunakon čega sledi pad u komu koji se ponekad može završiti smrtnim ishodom. Ova gljiva raste u šumama južne Evrope. Ona ima blag miris [[Rotkva|rotkve]] i [[ren]]a. Poput drugih gljiva, ona se razmnožava bespolno, [[спора|sporama]] koje se nalaze ispod šeširića.<ref>Kuo, M. (2005, March). [http://www.mushroomexpert.com/amanita_pantherina.html ''Amanita pantherina'']</ref>
 
== Stanište i distribucija ==
Amanita pantherina njenije široko rasprostranjena pečurka. Nalazi se u [[listopad]]nim, pogotovo [[bukva|bukovim]], ređe u [[četinar]]skim šumama i veoma retko na livadama širom [[Evropa|Evrope]], zapadne [[Azija|Azije]] tokom kasnog leta i u jesen.<ref name = "Ultimatemush">{{Cite book|author=Jordan P & Wheeler S |year=2001| title = The Ultimate Mushroom Book | publisher = Hermes House |id=}}</ref> Takođe je zabeležena u [[Južna Afrika|Južnoj Africi]], gde je verovatno slučajno dospela sa drvećem uvezenim iz Evrope.<ref>{{Cite journal|author=Reid DA, Eicker A|year=1991|title=South African fungi: the genus ''Amanita''|journal=Mycological Research|volume=95|format=PDF|url=http://www.msu.edu/user/hallenhe/SAJB%20amatoxin.pdf|accessdate=13. 11. 2007.|doi=10.1016/S0953-7562(09)81364-6|pages=80-95}}</ref>
 
Ona je [[Mikoriza|ektomikorizalna]] gljiva, koja živi u [[simbioza|simbiozi]] sa korenom drveta. Ona koristi [[fotosinteza|fotosintetičke]] nutrijente drveta, i obezbeđivanje zemljišne hranljive materije kao naknadu.
 
== Anatomija ==
=== KlobukŠešir ===
 
'''KlobukŠešir''' je veličene od 5 cm sodo 12 cm, u mladosti gotovo poluloptast, stariji jastučast do spljošten i tanjurastotanjirasto udubljen, urezan po rubu. Kožica vlažna ili ljepljivalepljiva, lako se guli. Po njoj su, većinom koncentrično, poredane bijelebele ili sive pahulje, odnosno krpice, omanje i plitke, koje može kiša isprati, tako da bude igola. U osnovi pretežno smeđ, kao bijelabela kafa ili karton, bijelobelo sa oker, sa sivim,ili sili maslinastim primjesamaprimesama; prema rubu nešto svjetlijisvetliji. Ponekad je tjemeteme gotovo crnosmeđe,; često, naprotiv, tako svijetlesvetle površine -blijedosivkasteili– bledosivkaste ili čak bijeličastebeličaste - da podsjećapodseća Amanitu prelicu.<ref name=Focht >Ključ za gljive; Ivan Focht; Itro "Naprijed"; Zagreb1986</ref>
 
[[Датотека:Amanita pantherina100.jpg|thumb|Amanita pantherina]]
=== Listići ===
 
'''Listići''' bijelibeli sve do u starost, slobodni, gusti,nježno nežno meki, širi od 7 mm, izmiješaniizmešani s ''lamellulama''.<ref name=Focht />
 
=== Otrusina ===
 
'''[[Otrusina]]''' bijelabela.<ref name=Focht />
 
=== Stručak ===
 
'''Stručak''' je veličine od 8 cm do 12 ili od 0,7 cm do 2 cm, valjkast, proširen pod listićima, i u dnu s okruglom ili jajolikom bulbom; gladak ili pahuljast (ponekad smeđe ili sivkasto), u osnovi bijelbeo ssa, kao cigaret-papir tankom, pokožicom i trstikastomtrstikastim odnosno šupljikastim jezgrom. Prsten tanak i ne mnogo širok, bijelbeo, neiscrtkan i neurezan, no većinom valovit i ispresavijan. Između prstena i bulbe ponekad ima jedan ili čak nekoliko bijelihbelih pojasa. Oko bulbe nalazi se nalazi opnasta bijelabela ovojnica, kao stegnuti ovratnikokovratnik, dakle neslobodna, koja, malo klinasata na dnu, daje zajednoszajedno s bulbom dojam kazana.<ref name=Focht />
 
=== Meso ===
 
'''Meso''' sočno, bijelobelo, nedebelo (tanje od 7 mm), slatkastog ukusa (ne probati), bez mirisa ili s blažim mirisom na ren ili na zemlju; u mediteranske rase na truležili na rasvjetni plin.<ref name=Focht />
 
== Biohemija ==
== Stanište i rasprostranjenost ==
 
UspijevaUspeva u svim našim krajevima i u svim tipovima šuma, ubraja se među češće gljive, a raste ili pojedinačno ili najviše po dvijedve-tri zajedno.<ref name=Focht />
 
== Doba ==
 
Jedna od vrsta koje su najosjetljivije na vremenske prilike, te se može pojaviti u bilo koje doba između početka 6. do polovine 11. mjesecameseca s većim razmacima, čak i u susjednimsusednim područjima.<ref name=Focht />
 
== Jestivost ==
 
Teško [[otrov]]na gljiva, može biti i smrtonosna. Otrovi: ibotenska kiselina, ''muscimol'' i neke psihopsihoaktivne aktivne supstancijesupstance. Prvi simptomi pojavljuju se između 15 i 120 minuta od unosa gljive u organizam, i to u obliku uznemirenosti, vidnih smetnji i halucinacija. Kad trovanje već uzme maha, ne preporučava se ispiranje želudcaželuca, nego bi trebalo izazvati povraćanje jako slanom i toplom vodom. Daju se sredstva za umirenje.<ref name=Focht />
 
== Slične vrste ==
 
Mogla bi se potkrasti kao krastavka, -{''[[Amanita spissa]]''}- i bisernica, no ove gljive nemaju stegnutu ovojnicu niti uopšte niti cjeloviticelovitu vulvu na dnu stručka, nego nizove perli ili krljušti. Još sličnija velika krastavka, ima, istinita, volvu, no ona nije stegnuta i raspada se, te joj je rub klobukašešira nije linearno urezan u kao ukod panterkepanterovke. Pri branju ovihove tri 3vrste nejestivih gljiva podreban je krajnji oprez i veće poznavanje roda -{''[[Amanita]]''}-.<ref name=Focht />
 
== Reference ==