Književna periodizacija — разлика између измена

нема резимеа измене
м (Враћене измене 80.242.118.224 (разговор) на последњу измену корисника Miljan Simonović)
ознака: враћање
 
{{bi}}
== Književna periodizacija ==
 
 
=== Književni period ===
 
 
 
'''Književni period''' je jedan od najširih pojmova u književnoj periodizaciji. Označava duži [[književno-istorijski]] odsek vremena, u kome se zapaža jedinstvo vrlo raznorodnih skupina činilaca - ''spoljašnjih'' i ''unutrašnjih'', tj. društveno-idejnih, socio-psiholoških, opštekulturnih i opšteumetničkih sa jedne strane, i formalno-stilskih, žanrovskih i teorijsko-poetičnih sa druge.
 
[[Barok]] kao tipološki termin obično se suprotstavlja [[renesansi]] ([[Verflin]]). Barok postaje kitnjasi, ukrasni, izveštačen [[stil]].
 
=== Različita shvatanja perioda ===
 
=== Različita shvatanja perioda ===
 
Obično razlikujemo dva tipa shvatanja perioda:
 
## [[nominalističko]] - period je samo proizvoljna oznaka za svaki vremenski segment u književnosti i ona se usvaja samo da bi se zadovoljile neke pragmatičke potrebe (u svrhu opisivanja). Velek i Voren odbacuju i ovakvo shvatanje.
 
=== Periodizacija ===
 
=== Periodizacija ===
 
Pod '''periodizacijom''' se podrazumeva postupak distribuiranja književnog materijala prošlosti prema nekim [[semantičkim]] jedinstvima.
 
Podelu na periode nalazimo već u renesansi - [[Skaligeri]] u svojoj ''Poetici''razlikuje pet perioda u istoriji latinske poezije: od početka, preko zrelosti do staračkog zastoja.
 
U [[18. vekuvek]]u se javlja novi, [[Herderov]] koncept o pluralizmu estetskog ideala i o raznim vrstama poezije u raznim vremenima i kod raznih naroda.
 
Ranija istorija književnosti, devetnaestovekovna, tj. romantičarska epoha, donela je pojmove velikih istorijskih perioda književnosti i umetnosti. Književni materijal počinje da se deli bilo prema političkim i kulturnim epohama, bilo prema vekovima i književnim školama i žanrovima (pr. [[elizabetinsko doba]], [[jozefizam]] itd.).
 
U [[20. vekuvek]]u se te podele vrše prema književno-stilskim osobinama pojedinih perioda, pa su otuda najstariji termini za književno-istorijsku periodizaciju od 16og veka: [[humanizam]] i [[renesansa]], [[barok]], [[klasicizam]], [[prosvećenost]], [[rokoko]], [[sentimentalizam]], [[predromantizam]], [[romantizam]], [[bidermajer]], [[parnasovci]], [[realizam]], [[naturalizam]], [[simbolizam]], [[impresionizam]], [[ekspresionizam]], [[futurizam]], [[dadaizam]], [[nadrealizam]].
 
Pre 16og veka književna periodizacija se uglavnom podudarala sa istorijskom, pa govorimo o književnosti starog i novog veka. U tim starijim epohama je mnogo značajnija žanrovska podela na književne rodove i vrste.
 
=== [[R. Velek]] - ''O pojmu baroka'' (''Kritički pojmovi'') ===
=== [[R. Velek]] - ''O pojmu baroka'' (''Kritički pojmovi'') ===
 
Velek i Voren insistiraju da se u ovoj oblasti sprovede čisto književna periodizacija - merila iz same istorije književnosti. Nazivi perioda se ne smeju preuzimati iz drugih oblasti. Književna istorija se ne sme posmatrati kao deo razvoja društva, ako pre toda nismo ustanovili autonomne, specifične zakone same istorije književnosti.