Отворите главни мени

Puževi su, u slobodnim smislu, gastropodi koji su zaštićeni ljušturama. Ime se najčešće primjenjuje na kopnene puževe, suvozemne pulmonatne gastropodne mekušce. Međutim, zajedničko ime puž se isto tako koristi za većinu mekušaca članova klase Gastropoda koji imaju zamotane ljuske koje su dovoljno velike da se životinja može u potpunosti uvući u njih. Kada se reč „puž” koristi u tom opštijem smislu, ona obuhvata ne samo kopnene puževe nego i brojne vrste morskih puževa i slatkovodne puževe. Gastropodi kojima prirodno nedostaje ljuska, kao i oni koji imaju samo unutrašnju ljusku, uglavnom se nazivaju puževi golaći. Kopneni puževi koji imaju samo veoma malu ljusku (u koju se životinja ne može potpuno uvući) se obično zovu polugolaćima.

Puž
Grapevinesnail 01.jpg
Helix pomatia, vrsta kopnenog puža
Naučna klasifikacija edit
Carstvo: Animalia
Tip: Mollusca
Klasa: Gastropoda
Helix pomatia zapečaćen u svojoj ljusci sa krečnjačkom epifragmom

Puževi imaju znatnu važnost za ljude. Oni se javljaju kao prehrambeni proizvodi, kao štetočine, i kao vektori bolesti. Njihove školjke se koriste kao ukrasni predmeti i bivaju inkorporirane u nakit. Puževi takođe imaju izvesni kulturni značaj, i bili je korišteni u metaforama.

PregledУреди

Video o puževima (najverovatnije Natica chemnitzi i Cerithium stercusmuscaram) koji se hrane na morskom dnu u Kalifornijski zaliv, Puerto Penjasko, Meksiko, 50 sekundi
Video o puževima nakon kiše, 31 sekunda

Puževi koji dišu koristeći pluća pripadaju grupi Pulmonata, koja je tradicionalno formulisana. Na bazi nalaza molekularne studije koju su sproveli Jorger et al. 2010. godine, utvrđeno je da se radi o polifiletičkoj grupi.[1] Drugim rečima, puževi sa plućima i puževi sa škrgama čine niz taksonomskih grupa koje nisu nužno usko povezane jedna sa drugom, nego što su povezane sa nekim drugim grupama. Puževi koji imaju pluća i oni koji imaju škrge su se toliko razgranali tokom geološkog vremenskog perioda da se nekoliko vrsta sa škrgama može naći na kopnu, a brojne vrste sa plućima mogu se naći u slatkoj vodi. Čak i nekoliko morskih vrsta ima pluća.

Puževi se mogu naći u veoma širokom spektru okruženja, uključujući jarkove, pustinje i velike morske dubine. Iako su kopneni puževi poznatiji laicima, morski puževi čine većinu vrsta puževa i imaju mnogo veću raznolikost i veću biomasu. Brojne vrste puževa mogu se naći i u slatkoj vodi.

Većina puževa ima na hiljade mikroskopskih struktura nalik na zube koje se nalaze na trakastom jeziku nazvanom radula. Radula funkcioniše kao turpija, koja kida hranu na male komade. Mnogi puževi su biljojedi, jedu biljke ili hrapave alge sa površina pomoću svojih radula. Nekoliko kopnenih vrsta i mnoge morske vrste su omnivori ili predatorski mesožderi. Puževi ne mogu da apsorbuju obojene pigmente kada jedu papir ili karton, tako da su njihovi izmeti takođe obojeni.[2]

Nekoliko vrsta iz roda Achatina i srodnih rodova su poznati kao gigantski afričkih kopneni puževi; neki narastu do 15 in (38 cm) od njuške do kraja repa, i teže 1 kg (2 lb).[3] Najveća postojeća vrsta morskog puža je Syrinx aruanus; njegova ljuska može da bude dugačka i do 90 cm (35 in), i cela životinja sa ljuskom može da teži do 18 kg (40 lb).

Puž koji se kreće po vlažnom tlu
Puž koji se kreće preko lišća.

Puž Lymnaea donosi odluke koristeći samo dva tipa neurona: jedan odlučuje da li je puž gladan, a drugi da li ima hrane u blizini.[4]

Najveći poznati kopneni gastropod je afrički gigantski puž Achatina achatina, čiji najveći zabeleženi primerak je imao dimenzije 393 cm (155 in) od njuške do kraja repa potpuno izdužen, sa dužinom ljuske od 273 cm (107 in) prema podacima iz decembra 1978. godine. On je težio tačno 900 g (2 lb). Ovaj puž, koga su zvali Dži Džeronimo, je bio u vlasništvu Kristofera Hadsona (1955–79) iz Houva u Istočnom Saseksu, UK, i bio je nađen u Sijera Leoneu u junu 1976. godine.[5]

Značaj za ljudeУреди

 
Helix aspersa – baštenski puž

Kopneni puževi su poznati kao poljoprivredne i baštenske štetočine. Neke vrste su kulinarske poslastice, a povremeno bivaju i kućni ljubimci.

U poljoprivrediУреди

Postoje razne mere kontrole puževa koje vrtlari i poljoprivrednici koriste u pokušaju smanjenja štete na vrednim biljkama. Tradicionalni pesticidi se još uvek koriste, kao i mnoge manje toksične opcije kontrole, kao što su koncentrovani rastvori belog luka ili pelina. Metal bakar je takođe sredstvo za odbijanje puževa, pa stoga pojas bakra oko debla drveta sprečava puževe da se penju i dosegnu do lišća i voća. Stavljanje zgnječenih ljuski jaja na tlo oko vrtnih biljaka takođe može da odvrati puževe od dolaska u biljaka.

Vrsta puža Rumina decollata hvata i jede baštenske puževe, i zbog toga je ponekad uvodi kao biološki agens za kontrolu štetočina. Međutim, to nije bez problema, jer dekolatni puž isto tako napada i proždire druge gastropode koji mogu predstavljati vredan deo autohtone faune datog područja.

ReferenceУреди

  1. ^ Jörger, Katharina M; Stöger, Isabella; Kano, Yasunori; Fukuda, Hiroshi; Knebelsberger, Thomas; Schrödl, Michael (2010). „On the origin of Acochlidia and other enigmatic euthyneuran gastropods, with implications for the systematics of Heterobranchia”. BMC Evolutionary Biology. 10 (1): 323. PMC 3087543 . PMID 20973994. doi:10.1186/1471-2148-10-323. 
  2. ^ „Floor tiles made of coloured snail poo by Lieske Schreuder - design”. 26. 11. 2013. Приступљено 29. 03. 2018. 
  3. ^ Fredericks, Anthony D. (2010). How Long Things Live & How They Live As Long As They Do. Stackpole Books. стр. 73. ISBN 9780811736220. Приступљено 19. 6. 2012. 
  4. ^ Crossley, Michael; Staras, Kevin; Kemenes, György (3. 6. 2016). „A two-neuron system for adaptive goal-directed decision-making in Lymnaea. Nature Communications. 7: 11793. Bibcode:2016NatCo...711793C. PMC 4895806 . PMID 27257106. doi:10.1038/ncomms11793. 
  5. ^ „Largest Snail”. Guinness World Records. Архивирано из оригинала на датум 22. 12. 2016. Приступљено 17. 12. 2016. 

Spoljašnje vezeУреди