Konzervativni judaizam

Jevrejsko teološko semenište Amerike, glavni rabinsko semenište konzervativnog judaizma

Konzervativni judaizam (poznat kao masorti judaizam izvan Severne Amerike) je jevrejski religiozni pokret koji smatra da autoritet jevrejskog zakona i tradicije proizlazi prevashodno iz saglasnosti naroda i zajednice kroz generacije, pre nego od božanskog otkrivenja. Zbog toga se židovski zakon, ili halaha, smatra obavezujućim ali i podložnim istorijskom razvoju. Konzervativni rabinat koristi moderna istorijsko-kritička istraživanja, a ne samo tradicionalne metode i izvore, i daje veliku težinu svojoj kongregaciji prilikom određivanja svog stava po pitanjima prakse. Pokret svoj pristup smatra autentičnim i najprikladnijim nastavkom halahičkog diskursa, održavajući istovremeno predanost primljenim formama i fleksibilnost u njihovoj interpretaciji. On se takođe odražava strogih teoloških definicija, bez konsenzusa po pitanjima vere i uz podršku pluralizma u znatnoj meri.

Iako pokret sebe smatra naslednikom pozitivno-istorijske škole rabina Zeharija Frankela u Evropi iz 19. veka, konzervativni judaizam se u potpunosti institucionalizovao samo u Sjedinjenim Državama tokom sredine 20. veka. Njegov najveći centar danas je Severna Amerika, gde je njegov glavni kongregativni ogranak Ujedinjena sinagoga konzervativnog judaizma, a njujorško Jevrejsko teološko semenište Amerike deluje kao najveće rabinsko semenište. Globalno povezane organizacije su ujedinjene u okviru krovne organizacije Masorti Olami. Konzervativni judaizam je treći po veličini jevrejski religiozni pokret u svetu, za koji se procenjuje da predstavlja blizu 1,1 miliona ljudi, čime je obuhvaćeno preko 600.000 registrovanih odraslih pripadnika kongregacija i mnoštvo drugih koji se identifikuju sa pokretom mada nisu članovi.

TeologijaУреди

StavУреди

Konzervativni judaizam, od svojih najranijih stadijuma biо je obeležen ambivalencijom i dvoznačnošću u svim teološkim aspektima. Rabin Zaharija Frankel, koji se smatra intelektualnim ocem pokreta, verovao je da je sam pojam teologije stran tradicionalnom judaizmu. Njegovi protivnici, kako reformski, tako i ortodoksni, često su ga optuživali za nesigurnost. Američki pokret je u velikoj meri zagovarao sličan pristup, a njegovi lideri uglavnom su izbegavali to polje. Tek 1985. otvoren je kurs o konzervativnoj teologiji u Jevrejskom teološkom semeništu Amerike (JTS). Dosad jedini značajan pokušaj da se definiše jasan kredo izvršen je 1988. godine, „Izjavom o principima Emet ve-Emunaha” (istine i vere), koju je formulisao i izdao Rukovodstveni odbor konzervativnog judaizma. U uvodu je rečeno da je „nedostatak definicije bio koristan” u prošlosti, ali da se sada javila potreba da se artikuliše. Platforma je pružila mnoge izjave u kojima se citiraju ključni pojmovi kao što su Bog, otkrivenje i izbor, ali je takođe potvrđeno da u njenim redovima postoje različite pozicije i ubeđenja, koje proizilaze iz striktnog razgraničenja principa i da se često ispoljavaju oprečni stavovi.[1][2][3][4] U posebnom izdanju časopisa Konzervativni judaizam iz 1999. godine posvećenom tom pitanju, vodeći rabini Eliot N. Dorf i Gordon Tuker pojasnili su da „veliku raznolikost” u pokretu „čini stvaranje teološke vizije koju svi dele niti mogućom, ni poželjnom”.[5]

Bog i eshatologijaУреди

Konzervativni judaizam uglavnom podržava teistički pojam ličnog Boga. Emet ve-Emunah je izjavio da „potvrđujemo svoju veru u Boga kao Stvoritelja i Upravitelja univerzuma. Njegova moć je dozvala svet u postojanje; Njegova mudrost i dobrota vode njegovu sudbinu.” Istovremeno, platforma je takođe napomenula da je Njegova priroda „neuhvatljiva” i podložna mnogim opcijama verovanja. Naturalistička koncepcija božanstva, smatrajući ga neodvojivim od svetovnog sveta, nekada je imala važno mesto u pokretu, posebno je to gledište zastupao Mordekaj Kaplan. Nakon što se Kaplanov rekonstrukcionizam potpuno sjedinio u nezavistan pokret, ti su pogledi marginalizovani.[6]

Slično neuverljivo stajalište izraženo je i prema drugim poukama. Većina teologa se drži besmrtnosti duše, ali dok se reference na vaskrsenje mrtvih održavaju, engleski prevodi molitava zataškavaju to pitanje. U Emetu je rečeno da smrt nije isto što i kraj nečije ličnosti. U odnosu na mesijski ideal, pokret je reformulirao većinu peticija za obnavljanje žrtvovanja u prošlo vreme, odbacujući obnovu životinjskih žrtvovanja, iako se ne protivi povratku na Sion, pa čak ni novom hramu. Platforma iz 1988. godine objavila je da „neki” veruju u klasičnu eshatologiju, ali je dogmatizam u ovom pitanju bio „filozofski neopravdan”. Pojmovi izbora Izraela i Božjeg saveza sa njim su u osnovi takođe zadržani.[7]

ReferenceУреди

  1. ^ Daniel Gordis, Conservative Judaism: The Struggle between Ideology and Popularity, in: Jacob Neusner ed., The Blackwell Companion to Judaism, Blackwell Publishing, 2003. pp. 338-342.
  2. ^ Alan Silverstein, Modernists vs. Traditionalists: Competition for Legitimacy within American Conservative Judaism, in: Studies in Contemporary Jewry, Volume XVII, Oxford University Press, 2001. pp. 40-43.
  3. ^ Daniel J. Elazar, Rela Mintz Geffen, The Conservative Movement in Judaism: Dilemmas and Opportunities, SUNY Press, 2012. pp. 55-57.
  4. ^ Ismar Schorsch, Zecharias Frankel and the European Origins of Conservative Judaism, Judaism 30 (1981)4. pp. 344–348
  5. ^ ”If you are My witnesses...”: Special Issue on Theology. Conservative Judaism 51, no. 2 (Winter 1999). p. 13.
  6. ^ ”If you are My witnesses...”, pp. 41, 59.; Gordis, 353-354.
  7. ^ Elliot N. Dorff, Conservative Judaism: Our Ancestors To Our Descendants, United Synagogue New York, 1996. pp. 49 ,201-202; Martha Himmelfarb, Resurrection, in: Adele Berlin (ed.), The Oxford Dictionary of the Jewish Religion, Oxford University Press, 2011. p. 624

LiteraturaУреди

  • Conservative Judaism: An American Religious Movement. Marshall Sklare. University Press of America (Reprint edition), 1985.
  • Conservative Judaism: Our Ancestors To Our Descendants (Revised Edition), Elliot N. Dorff, United Synagogue New York, 1996
  • The Conservative Movement in Judaism: Dilemmas and Opportunities, Daniel J. Elazar, Real Mintz Geffen, SUNY Press, 2000
  • Conservative Judaism: The New Century, Neil Gillman, Behrman House 1993
  • Halakha For Our Time: A Conservative Approach To Jewish Law, David Golinkin, United Synagogue, 1991
  • A Guide to Jewish Religious Practice, Isaac Klein, JTS Press, New York, 1992
  • Conservative Judaism in America: A Biographical Dictionary and Sourcebook, Pamela S. Nadell, Greenwood Press, NY 1988
  • Etz Hayim: A Torah Commentary, Ed. David Lieber, Jules Harlow, Chaim Potok and Harold Kushner, The Jewish Publication Society, NY, 2001
  • Jews in the Center: Conservative Synagogues and Their Members. Jack Wertheimer (Editor). Rutgers University Press, 2000.
  • Eight Up: The College Years, Survey of Conservative Jewish youth from middle school to college. Ariela Keysar and Barry Kosmin

Spoljašnje vezeУреди