Mandžurci — разлика између измена

469 бајтова додато ,  пре 11 месеци
Референце
м (Козметичка измена)
(Референце)
[[Датотека:manchuguard.jpg|десно|мини|210п|Jedan od mandžurskih telohranitelja [[Car Qianlong|cara Qianloga]] (1760) s prepoznatljivom kapom]]
 
'''Mandžurci''' ([[Mandžurski jezik|mandžurski]]: [[Датотека:Manjui gisun.svg|10п]] ''Manju''; {{zh-stp[[Упрошћено кинеско писмо|s=упр. кинеско писмо]] 滿族; [[Традиционално кинеско писмо|t=трад. кинеско писмо]] 满族; [[Пинјин|p=пин.]] Mǎnzú}}) su [[тунгуско-манџурски народи|tunguski]] narod poreklom iz dela severoistočne Azije zvanog [[Mandžurija]]. Za vreme [[Mandžursko osvajanje|mandžurskog osvajanja]] u [[17. vek]]u, osvojili su [[Kina|Kinu]], tada pod [[Dinastija Ming|dinastijom Ming]], koju su zamenili vlastitom [[династија Ћинг|dinastijom Qing]]. Ta dinastija je vladala Kinom do tzv. [[Xinhai revolucija|Xinhai revolucije]] godine [[1912]], nakon koje je utemeljena [[Republika Kina]].
 
Mandžurci su se uglavnom asimilirali u [[Han Kinezi|Han Kineze]], a tokom tog procesa je došlo do značajnih kulturnih i drugih promena u obe etničke grupe. Danas je [[mandžurski jezik]] gotovo izumro, a njime govori samo manjih broj starijih ljudi u seoskim sredinama severoistočne Kine, kao i nekoliko naučnika; oko 10.000 ljudi govori [[Sibe]]om (Xiboom), modernim mandžurskim dijalektom koji se govori u regiji [[Ili]] u [[Sinkjang]]u. Posljednjih nekoliko godina, međutim, ponovno se javio interes za mandžursku kulturu i među Mandžurcima i među Han Kinezima. Danas postoji veliki broj Kineza koji imaju barem nekoliko Mandžuraca među precima, ali se oni uglavnom izjašnjavaju kao Kinezi. Usvajanje preferencijalne politike prema etničkim manjima (prednost pri upisu na univerzitete i zapošljavanju u državnim službama) je takođe podstaklo kineske građane mešanog kinesko-mandžurskog porijekla da se izjašnjavaju kao Mandžurci.
== Poreklo ==
 
Mandžurci su potomci [[Džurčeni|Džurčena]], koji su u 12. vijeku bili osvojili veliku oblast sjeveroistočne Azije i ustanovili [[Dinastija Jin|dinastiju Jin]] (Zlatnu dinastiju),<ref>{{harvnb|Li|Guan|2003|p=2}}</ref><ref>{{harvnb|Tong|2009|p=5}}</ref><ref name="A">Huang, P.: "New Light on the Origins of the Manchu", ''Harvard Journal of Asiatic Studies'', vol. 50, no.1 (1990): 239–82. Retrieved from JSTOR database 18. 7. 2006.</ref> koja je vladala Mandžurijom i severnom polovinom Kine sve do osvajanja i uništenja od strane [[Mongoli|Mongola]] pod [[Džingis Kan]]om. Ime ''Mandžurci'' je formalno usvojio [[Nurhači]], poglavica [[Jianzhou Džurčeni|Jianzhou Džurčena]] godine [[1635]], iako neki drže da je u upotrebi bilo još 1605. Nurhači se rodio u današnjoj [[Severna Koreja|Severnoj Koreji]] blizu planina [[Paektu]]/Changbai. Nurhačijev sin [[Hong Taiji]] je odlučio da će se Jurčeni ubuduće zvati ''Mandžurcima'' i zabranio je korišćenje izraza ''Džurčen''.
 
[[Mandžurski jezik]] pripada [[Tunguski jezici|tunguskoj]] [[jezična grupa|jezičnoj grupi]], koja sama pripada spornoj [[Altajski jezici|altajskoj jezičnoj makro-porodici]] (te je na osnovu te hipoteze srodan [[Корејски језик|korejskom]], [[Монголски језици|mongolskim]] i [[Туркијски језици|turkijskim jezicima]]).
Poreklo i rano značenje izraza ''Mandžurci'' nije dovoljno istraženo, iako se čini da je predstavljalo stari izraz za Jianzhou Džurčene. Jedna teorija tvrdi da je naziv došao od Bodhisattve [[Mañjuśrī]]ja (Bodhisattve Mudrosti), za koju je Nurhači tvrdio da je inkarnacija. Druga teorija tvrdi da su Mandžurci, kao i drugi [[tunguski narodi]], ime preuzeli od zajedničke tunguske riječi *''mangu(n)'', 'velika reka'. Prije [[17. vijek]]a, preci Mandžuraca su uglavnom bili [[stočar]]i, [[lovc]]i, [[ribolov]]ci uz povremeno bavljenje [[zemljoradnja|zemljoradnjom]] i [[svinja|svinjogojstvom]].
 
Drevna religija Mandžuraca je oblik šamanizma koji ima neke sličnosti s` mongolskim šamanizmom, što je najvidljivije u obožavanju nebeske boginje kojoj je sagrađen poznati „[[Hram neba]]” ili „Tian Tan” u Pekingu, danas više turistička atrakcija nego mesto za verske obrede. Uprkos činjenici da je oskvrnavljen (s mandžurskog duhovnog gledišta), Tian Tan je i dalje zadržao istorijsku, kulturnu i duhovnu važnost za nacionalno svesne Mandžurce.
 
Osim Nebeske Boginje, mandžurski panteon je takođe sadržavao bogove zemlje i sunca i boginju meseca - kojima su sagrađeni hramovi u Pekingu nalik na Hram Neba. Od sva četiri glavna božanstva, Boginja Meseca je bila najvažnija. Ta četiri primarna božanstva su predstavljena s` četiri odgovarajuće boje koje su postale četiri originalne boje u mandžurskom sistemu zastava. Crvena je bila boja sunca. Žuta je bila boja zemlje. Plava je bila boja nebeske boginje, dok je bela pripada boginji meseca.
Nurhači je kasnije osvojio oblast oko Mukden (današnjeg [[Шенјанг|Šenjang]]) i od nje stvorio novu prijestolnicu [[Династија Ћинг|Carstva Qing]] godine 1621. Kada su godine [[1644]]. [[Peking]] osvojili pobunjeni seljaci pod [[Li Zicheng]]om , Carstvo Ch'ing je napalo [[Matična Kina|matičnu Kinu]] i premestilo prestolnicu iz [[Шенјанг|Mukdena]] (fortificiranog grada iz vremena [[Period zaraćenih država|zaraćenih država]]) u Peking.
 
Iz političkih razloga rani [[Mandžurija|mandžurski]] carevi su se ženili sa potomcima velikih [[Mongoli|mongolskih]] kanova, tako da bi njihovi potomci (kao car [[Kangxi]]) mogli biti viđeni kao legitimni naslednici mongolske [[династија Јуан|dinastije YuanJuan]]. Za vrijeme [[Dinastija Ćing|dinastije Ćing]], mandžurske vlasti su se trudile sačuvati mandžursku kulturu i [[Mandžurski jezik|jezik]]. Ti napori uglavnom nisu uspjeli, jer su Mandžurci postupno preuzeli običaje i jezik većinskih Han Kineza, pa se do [[19. vijek]]a, mandžurski retko govorio čak i na Carskom dvoru. To je jedinstven slučaj u svetu da jedan narod dođe i ovlada drugim, a onda se stopi sa njim i odrekne se svog nacionalnog identiteta, jezika i kulture i prihvati sve nacionalne elemente onog naroda kojim vlada. Mandžurskim se još uvek pisalo kako bi se održala komunikacija između cara i službenika Zastava sve do kraha dinastije. Dinastija Ćing je takođe održavala sistem dvojnih službi u kojoj je svaka važnija služba morala uz kineskog imati i mandžurskog službenika. Zbog relativnog malog broja Mandžuraca, to je osiguralo da većina njih budu vladini službenici.
 
Pred kraj dinastije Ćing, MandžurciMandžurce su bili prikazivani kao strani kolonizatori od strane [[Kineski nacionalizam|kineskihkineski nacionalistanacionalisti]] (kao što je [[Sun YatJat-Sen]]) prikazivali kao strane kolonizatore, iako su njegovu republikansku revoluciju bili podržavali mnogi reformski orijentisani mandžurski službenici i oficiri. Taj prikaz je relativno brzo nestao nakon [[Revolucija 1911|revolucije 1911]] i nova Republika Kina je nastojala Mandžurce predstaviti kao integralni dio kineske nacije.
 
== Mandžukuo ==
[[Датотека: Manchukuo map.png|thumbмини|rightдесно]]
Godine [[1931]]. Japanci su u Mandžuriji stvorili [[marionetskaMarionetska država|marionetsku državu]] zvanu [[Манџукуо|Mandžukuo]] pod carem [[Puyi]]om. Međutim, u to doba u Mandžuriji su većinsko stanovništvo sačinjavali Han Kinezi, a čak i među samim Mandžurcima taj projekt nije izazvao neko veliko oduševljenje. Država je ukinuta nakon završetka [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]], a teritorija je vraćena Kini. Asimilacija je nastavljena i dalje, ali ne potpuna, jer danas u Kini ima preko 10 miliona Mandžuraca koji su se odrekli svog jezika, ali ne i nacionalnog imena. Mandžuraca koji govore svoj jezik ima samo desetak hiljada.
 
== Vidi još ==
* [[Lista mandžurskih klanova]]
* [[Mandžurski jezik]]
 
== Referece ==
{{reflist|30em}}
 
== Spoljašnje veze ==