Todor Kobliška (Dubrovnik, 1867) nišlija slovačkog porekla, jedan od najistaknutijih intelektualaca u Srbiji na prelazu devetnaestog u dvadeseti vek, profesor Prve niške gimnazije za latinski, grčki jezik i književnost, srpski i nemački jezik, jedan od članovima redakcije časopisa „Gradina” (koji i danas izlazi u Nišu), sve do pogibije u Prvom svetskom ratu. Nosilac je ordena „Svetoga Save”, pisac knjige „Rečnik misli i izreka”, sa preko 10.000 sentenci preko hiljadu književnika, filozofa, naučnika, političara, vojskovođa i drugih velikana.[1]

Todor Kobliška
Profesori niške Gimnazije iz 1900.: urednici časopisa Gradina. Među njima je i Todor Kobliška (sedi zdesna)
Lični podaci
Mesto rođenjaDubrovnik,  Habzburška monarhija
Mesto smrtiNiš,  Kraljevina Srbija
Naučni rad
PoljeKnjiževnost
InstitucijaPrva niška gimnazija Stevan Sremac
Poznat po„Rečnik misli i izreka”

Život i karijera uredi

Rodio se u Dubrovniku 1867. godine u porodici Kobliška, od oca Jozefa, rodom iz Moravske u Slovačkoj, priznatog vojni hirurga u Dubrovniku, i majke rođene dubrovčanke Ane Žakerija.

Maturirao je u dubrovačkoj gimnaziji 1884. godine. i baš u tu vreme, doživeti prvi susret, sa Srbijom, u kojoj će kasnije provesti najveći deo života. U Beču je započeo studije, koje nije okončao. Godine 1891. godine upisao studije jezika na Filozofskom fakultetu Visoke škole u ​​Beogradu, i diplomirao 1895. godine. Iste godine odlukom Ministarstva prosvete i crkvenih dela postavljen je za predavača u Prvoj niškoj muškoj gimnaziji, gde je zvanje suplenta stekao 1898. godine. Nakon položenog stručnog ispita 1901. godine, stekao je zvanje profesora za latinski i grčki jezik i književnost, srpska i nemački jezik.

Sa svojim poliglotskim znanjem Todor Kobliška se brzo uklopio u intelektualni krug, i mešoviti život tadašnjeg varoškog života u Nišu, koji je činila mešavina orijentalnog i nadirućeg evropskog. Tako da je:

Života u Nišu motivisao je Koblišku da i zvanično zatraži prevođenje iz austrougarskog u srpsko podaništvo. Dobio ga je, zajedno sa Svedočanstvo Ministarstva unutrašnjih dela od 3. novembra 1898 . godine, u kome piše:

Godine 1898. godine, Kobliška je u niškoj Sabornoj crkvi, po pravoslavnom obredu, stupio u brak sa Katicom Nikolić, rodom iz Kovina (koja je za to vreme bila obrazovanija devojka). U braku se rodio sin Dušan koji je bio jedan od najstarijih školovanih građevinskih inženjera u Južnoj i istočnoj Srbiji.

Poginuo je tokom Prvog svetskog rata.

Delo uredi

Bio je jedan osnivač i član redakcije, časopisa „Gradina”, osnovane 1900. godine u Nišu. Bio je to prvi književni časopis na užem području Balkana, i sigurno prvi koji je redovno objavljivao prevode dela najuglednijih evropskih pisaca s početka 20. veka. Jedan od najzaslužnijih bio Todor Kobliška, koji je u redakciji (koju su činili Milan Banić, Jeremija Živanović, Milan Kostić i Svetozar Obradović, kao vlasnik), bio urednik rubrika za stranu književnost. Najveći broj Kobliškinih objavljenih tekstova bili su prevodi sa francuskog, italijanskog, nemačkog, latinskog.[2][3]

Nagrade uredi

Za kulturni i prosvetni rad nagrađen je:

  • 1911. Orden Svetog Save

Vidi još uredi

Izvori uredi

  1. ^ Vidanović, Sava. „Dubrovački Slovak sa Ordenom Svetog Save”. Sava Vidanović, Niš, 2011. Pristupljeno 26. 10. 2016. 
  2. ^ Pejčić, Jovan (1996), Gradina 1900–1901. U kontekstu srpske književne periodikena prelomu vekova, Gradina 31(11/12): 37–46.
  3. ^ Penčić, Sava (1996), Niški književni časopis „Gradina“ sa početka ovog veka, Gradina 31(11/12): 6–36.

Spoljašnje veze uredi