Zastava M48
Zastava M48 je jugoslovenska vojna puška repetirka koja koristi municiju 7,92 x 57, poznatu još i kao 8 mm Mauzer. Nastala je na osnovu jugoslovenske puške M1924 i u odnosnu na nju malo se razlikuje. Takođe, konstrukcijska rešenja preuzeta su i sa Karabiner 98k. Korišćena je u Jugoslovenskoj narodnoj armiji kao osnovna puška, a kasnije je zamenjena novom osnovnom poluautomatskom puškom PAP 7,62 mm M59/66.
Zastava M48 | |
---|---|
![]() M48 | |
Vrsta | brzometna puška |
Poreklo | ![]() |
Upotreba | |
Upotreba u | Jugoslavija, Irak, Iran, Alžir, Egipat |
Bojno delovanje | Raspad SFRJ |
Proizvodnja | |
Proizvođač | Zastava Oružje |
Varijante | M48, M48A, M48B, M48BO, M48/63 |
Specifikacije | |
Masa | 4.1 kg |
Dužina | 1105 mm |
Dužina cevi | 597 mm |
Kalibar | 7,9 mm |
Vrsta operacije | repetirka (brzometno oružje) |
Način dejstva | Manuelni |
Brzina paljbe | oko 30 met/min |
Brzina zrna | 760 m/s |
Maks. ef. domet | 600, sa optičkim dodacima preko 800 m |
Magacin | 5 metaka |
Nišan | Tangencijalni, a kod nekih modifikacija optički |
Opis
urediM48 je puška repetirka, što znači da za svaki novi pucanj metak je potrebno nanovo ubaciti u cev repetiranjem zatvarača same puške pri čemu se čaura ispucanog metka izbacuje, a iz magacina ubacuje novi metak. Puška M48 se puni okvirom od 5 metaka. Pri punjenju okvir ne ulazi u magacin. Može pucati samo jedinačno.
Puška služi za uništavanje otkrivenih, maskiranih i pokretnih neprijateljskih živih ciljeva vatrom, utvrđenih ciljeva, vozila i tehnike tromblonskim minama, kao i za borbu prsa u prsa nožem i kundakom. Gađanje puškom daje najbolje rezultate iz udaljenosti do 400 m. Usresređena vatra većeg broja strelaca primenjuje se za uništavanje grupnih ciljeva na udaljenosti do 1000 m. Na avione koji nisko lete i na padobrance vatra se otvara iz udaljenosti do 500 m. Tenkovi i druga oklopna vozila gađaju se u prorezu za osmatranja daljina do 200 m. Iz puške M48 ispaljivala se tromblonska mina uz pomoć nastavka M60 koji se na pušku pričvršćuje pomoću preklopne stege i zavrtnja.
Glavni delovi puške jesu: cev, nišan i mušica, sanduk, zatvarač, magacin s branikom, mehanizam za okidanje, kundak, delovi za spajanje i okov i nož s nožicom. Kalibar joj je 7,92 mm. Postoje tri vrste municije za M48: bojeva, manevarska i školska. Bojevi metak služi za uništenje cilja, a manevarski i školski za obuku. Municija se nosila u dvodelnoj kožnoj fišekliji. Posle gađanja bojevom i manevarskim mecima puška se mora dobro očistiti i dobro podmazati, unutrašnjost cevi čisti se i podmazuje. U kompletu puške M48 nalazila se dvodelna kantica u kojoj se sa jedne strane pod oznakom ČIŠ-unutra sipao DRNČ (Deterdžentni rastvarač naslaga čađi), sredstvo za skidanje gareži posle gađanja. Dok se u drugoj pregradi sa natpisom POD sipao ZUON (Zaštitno ulje opšte namene), sredstvo za podmazivanje nakon završenog skidanja gareži-čađi sa cevi i delova zatvarača.
Puškom se može gađati iz ležećeg, klečećeg, sedećeg i stojećeg stava, na mestu i kretanju, iz ruku i s naslona. Nišanjenje se vrši tako što se puška usmeri ustima cevi na cilj i nanišani tako da vrh mušice bude u sredini zareza nišana i u podnožje nišanske tačke.
Godine 1953. sklopljen je prvi izvozni posao domaće vojne industrije o isporuci puške M48 u Burmu. Puška M48 još je izvezena u Alžir, Čad, Indoneziju, Egipat, Irak i Siriju. Koristila se u Alžirskom ratu za nezavisnost (1954-1962), Libanskom građanskom ratu (1975-1990), Iračko-iranskom ratu (1980-1988), Ratu u Jugoslaviji (1991-2001) i poslednjem građanskom ratu u Siriji (2011-).
Zanimljivosti
uredi- U vreme Hladnog rata jugoslovenski srednjoškolci su iz predmeta Opštenarodna odbrana i Društvena samozaštita imali obuku i gađanje iz puške M48.
- Puška M48 pojavljuje se u brojnim jugoslovenskim filmovima i serijama.
Varijante
urediM48: 1950-1952- inicijalna prvobitna varijanta M48.
M48A: 1952-1965- unapređena varijanta
M48B: 1956-1965-
M48BO: 1956-1965- „bez oznake"
M53: laka puška razvijena na osnovu puške M48. Nije uvedena u naoružanje.
M48/63: sportsko-lovačka puška koja ima kraću cev u odnosu na M48[1] Proizvodnja lovačke varijante u „Zastavi oružju" prestala je 2013.
Literatura
uredi- Bogdanović, Branko (2005). Serbian and Yugoslav Mauser Rifles. North Cape Publications, Inc. str. 278. ISBN 1882391357.
Reference
uredi- ^ „SPORTING RIFLE M48/63”. Arhivirano iz originala 10. 3. 2012. g.
Spoljašnje veze
uredi- Snajperska puška sistema Mauzer 7,9 mm M53 (Oružje onlajn, Branko Bogdanović, 2021)
- Laka puška 7,9 mm M53 (Oružje onlajn, Branko Bogdanović, 2020)
- Puška legenda M48 (RTS Dozvolite - Zvaniči kanal)
- Forgotten Weapons: Adventures in Surplanes - Yugoslav M48 Mauser
- Forgotten Weapons: Yugoslav M52 Sniper - East meets West
- M48, prezentacija na jutjubu
- Uputstvo za upotrebu puške M-48 (engleski)