Karolinška renesansa

Karolinška renesansa je naziv za kulturni preporod (obrazovanja, književnosti, građevinarstva) u rano vreme Dinastije Karolinga, pokrenut na dvoru Karla Velikog (742814). Korišćenje pojma renesanse u ovom kontekstu je neodgovarajuće jer daje preveliku težinu oživljavanju antike. Zbog toga se često koriste izrazi kao što su reforma Karla Velikog ili karolinška obnova što bolje odgovara stvarnim događanjima u tom vremenu. U vreme vladavine Dinastije Merovinga došlo je do opšteg raspada crkvene organizacije, liturgije, kulture pismenosti i arhitekture. Postoje izveštaji o sveštenicima koji nisu dovoljno vladali latinskim da korektno izgovore jednostavne molitve. Najkasnije 777. godine Karlo Veliki okuplja na svom dvoru učene ljude iz cele Evrope. To je osiguralo, da je dvorska škola još desetinama godina ostala centar latinskih nauka (teologija, pisanje istorije, knjževnosti). U napore i dostignuća dvora za sakupljanje, negu i širenje obrazovanja koji se bez sumnje mogu nazvati programom reformi, pripadaju:

Primer:ulaz u samostan u Lorš-u
Četiri evangelista, knjižna minijatura
  • osnivanje dvorske biblioteke koja je obuhvatala sva dostupna dela sakralne umetnosti, dakle dela crkvenih otaca i antičkih autora;
  • razvoj novog oblika pisma za pisanje knjiga kao oblik svakodnevnog pisanja, takozvani karolinški minuskel, koji se u izvedenom obliku još i danas koristi;
  • sakupljanje i kopiranje kako jednostavnim pismom pisanih tekstova npr. klasika na latinskom kao i ilustrovanih i bogato opremljenih liturgijskih knjiga, često naslonjenih na kasnoantičku rimsku i vizantsku tradiciju;
  • kraljevske upute i naredbe (uporedivo sa zakonima u današnjem smislu) kojima se crkvama i manastirima u carstvu nalaže briga i nega;
  • podsticanje građevinarstva, i ovde posižući za jezikom oblika rimske arhitekture.

Ahenska katedrala je samostalni projekt nastao pod svjesnim uticajem S. Vitale u Raveni (posle 526.-547.) koju se u to vreme smatrali crkvom kralja Teodoriha, i crkve Serđia i Bakosa u Konstantinopolisu (dovršena 536.). Ogroman značaj koji se u to vreme ponovo počeo davati građevinarstvu ogleda se u reprezentativnim građevinama vladara kao i u ideji o stvaranju idealne manastirske arhitekture u 9. veku.

Sveukupno, značenje karolinške renesanse za istoriju zapadne Evrope se jednostavno ne može dovoljno visoko vrednovati. Kako su 6. i 7. veku doista bili „mračna“ stoljeća, poticaj Karla Velikog odigrali su nemerljivu ulogu u sakupljanju razasutog nasljeđa antike.[1] Sve što je od antičke literature izgubljeno, izgubilo se pre 9. veka. No prosvetna reforma koja je bila postavljena čvrsto na temeljima hrišćanskog učenja nije pobudila interes za svetsku umetnost antike. Trebalo je proći još 600 godina, do prave renesanse, da se ponovo „otkriju“ antičke skulpture.

ReferenceUredi

  1. ^ Pierre Riché, Les Carolingiens. Une famille qui fit l'Europe, Paris, Hachette, coll. « Pluriel », 1983 p. 354

LiteraturaUredi

Спољашња уметностUredi