Ruska nekropola u Beogradu

Ruska nekropola u Beogradu se sastoji od zajedničke grobnice, memorijalnog Spomenika ruske slave i Iverske kapela), i nekoliko zajedničkih i pojedinačnih nadgrobnih spomenika na parcelama 80, 80a, 90 i 90a na Novom groblju ispod kojih leže posmrtni ostaci bivših pripadnika ruske imperatorske vojske i flote, koji su umrli u emigraciji u Beogradu i ruskih vojniika, učesnika Prvog svetskog rata, koji su živote izgubili na ovom području.[1]

Ruska nekropola u Beogradu
Ruska nekropola na Novom groblju u Beogradu
Opšte informacije
MestoBeograd
OpštinaZvezdara
Država Srbija
Vreme nastanka24. maj 1935.
Tip kulturnog dobraSpomenik kulture od velikog značaja
Nadležna ustanova za zaštituZavod za zaštitu spomenika kulture
beogradskonasledje.rs
Zadnja strana spomenika sa natpisom na srpskom
Natpis na spomeniku

Položaj, prostranstvo i namena uredi

Spomen obeležje se nalazi na teritoriji Novog groblja (najstarijeg groblja u srpskoj prestonici Beogradu nastalom 1886. godine u Kneževini Srbiji), u današnjoj Ruzveltovoj ulici, na ruskim parcelama (80, 80a, 90, 90a) u kojima se nalazi 755 grobnih mesta u kojima su posmrtni ostaci preko tri hiljade ljudi, emigranti iz prvog i drugog „talasa“: vojna i duhovna lica, državnici, predstavnici ruske nauke i kulture koji su dali veliki doprinos razvoju različitih sfera srpskog društvenog života.

Na ovim parcelama su posebno sahranjeni i posmrtni ostaci nekoliko stotina ruskih vojnika koji su poginuli tokom Prvog svetskog rata na balkanskim frontovima, od odbrane Beograda do Solunskog fronta. U njihovu čast podignut je memorijalni spomenik „Ruske slave“ (arh. Verhovski), ispred kok se svake godine održavaju ceremonije u znak sećanja na žrtve rata 1914—1918. god.

Status uredi

 
Ruska nekropola sa Iverskom kapelom i delom groblja

U Srbiji uredi

Odlukom Skupština Beograda od 12. aprila 2012. godine, Ruska nekropola definisan je kao jedinstveni kompleks četire parcele Novog groblja (80, 80a, 90, 90a), Memorijalnog spomenika ruskim vojnicima, koji su poginuli u Prvom svetskom ratu, Iverske kapele, kao i grobova predsednika trećeg i četvrtog saziva Državne Dume Rusije M.V.Rodzjanko i generala M.V.Alekseeva (načelnika Generalštaba, vrhovnog komandanta Ruske vojske do maja 1917. godine), koji su locirani van navedenih parcela, ali su suštinski neodvojivi deo tog kompleksa.

U Rusiji uredi

Odlukom Vlade Ruske Federacije od 28. avgusta 2012. godine Ruska nekropola u Beogradu svrstan u Listu grobnih mesta u inostranstvu koji su od istorijskog i memorialnog značaja za Rusku Federaciju i stoga podležu održavanju i očuvanju.

Spomenik ruske slave i Iverska kapela uredi

 
Spomenik „Ruske slave“ — detalj
 
Iverska kapela na Novom groblju u Beogradu.[3]

Centralno mesto zauzima najmonumentalni i najpoznatiji zajednički nadgrobni spomenik u Srbiji, spomenik „Ruske slave“, delo: arhitekte R. N. Verhovskog, po projektu V. V. Staševskog i ideji pukovnika M. F. Skorodumova. Bilo je to prvo obeležje na svetu (po rečima M. F. Skorodumova,[4]) posvećeno dvomilionskim žrtvama ruske carske vojske u Velikom ratu. Zato ovaj spomenik ima izuzetan značaj i za Moskvu koja s velikom pažnjom brine o ovom spomen-kompleksu.

Spomenik „Ruske slave“ i Iverska kapela svečano su otkriveni 24. maja 1935. godine, kada su u kriptu spuštene kosti 387 ratnika sa Solunskog fronta,[5] a konačno završeni i osvećeni 12. januara 1936. godine. Spomenik je posvećen caru Nikolaju Drugom Romanovu i ruskim vojnicima poginulim u Prvom svetskom ratu.[4]

U osnovi spomenika čuvaju se posmrtni ostaci ruskih vojnika, koji su poginuli u odbrani Beograda, na bitoljskom bojištu, Solunskom frontu, Kajmakčalanu i drugim bojištima, na teritoriji bivše Jugoslavije. Među sahranjenima su i posmrtni ostaci četvorice ruskih ratnih zarobljenika koje su streljali austrijanci u Goraždu, zatim dvojice mornara sa broda „Tiraspolj“ poginulih kod Kladova, i oko sto ruskih vojnika preminulih u bolnicama.

Spomen obeležjem dominira krilata figura „vojvode nebeskih sila” arhangela Mihaila. U podnožju spomenika nad dverima kosturnice je statua ranjenog ruskog vojnika i natpis na ruskom jeziku „Spavajte orlovi ratnici”. Desno od ovog natpisa je na srpskom jeziku napisan natpis „Hrabroj braći Rusima”. Jedan od natpisa na spomeniku glasi ovako:

.

Među sahranjenima u ovoj ruskoj nekropoli izdvajaju se poslednji ruski predsednik Dume Mihail Vladimirovič Rodžjanko i poslednji glavnkomandujući ruske carske armije, general Aleksej Vasiljevič Mihail. Rodžjanko je u govorima od prvog dana rata ime Srbije pominjao odmah iza imena Rusije. Izražavao je tragičnu sudbinu Srbije, govorio je o Krfu, pljačkanju i uništavanju Srbije, apelujući na Rusiju da vodi rat do kraja i da pomogne oslobađanju srpskog naroda. General Aleksej Vasiljevič Mikhail, umro je u Rusiji i po ličnoj želji prebačen je u Srbiju i sahranjen u Beogradu.[6]

Izgradnja Iverske kapele po ideji kneginje M. A. Svjatopolk-Mirskeprema, i po projektu V. V. Staševskog završena je 1931. godine. Ova kapela, koja je kopija Iverske kapele iz Moskve, nastala je kao znak sećanja ruskih emigranta u Beogradu na uništavanja pravoslavnih svetinja u Sovjetskom Savezu uključujući i Iversku kapelu u Moskvi. U grobnici ispod kapele, sahranjeni su mitropolit Antonije Hrapovicki, a oko kapele – istaknuta duhovna lica ruske emigracije.

Zajednička grobnica i grobna mesta bivših pripadnika ruske imperatorske vojske i flote uredi

 
Arhitekta Nikolaj Krasnov sahranjen je u ovoj nekropoli

Na teritoriji ruskog dela Novog groblja u sastavu Ruske nekropole nalazi se zajednička grobnica bivših pripadnika ruske imperatorske vojske i flote, koji su umrli u emigraciji u Beogradu. Ti ljudi su nesumnjivo učestvovali u Prvom svetskom ratu, a u međuvremenu su bili okupljeni u organizaciji „Russkoe opolčenie“ (Ruski dobrovoljci), pod rukovodstvom Skorodumova.

Među sahranjenim ljudima je veliki broj istaknutih imena ruske nauke i kulture, među kojima ima i imena onih koji su ušli u ruske i srpske enciklopedije:

  •  
    Spomen obeležje prof. V. V. Farmakovskog u ovoj nekropoli
    Arhitekte, akademici i profesori — Nikolaj Krasnov, Viktor Lukomski, Petar Anagnosti, prof. Grigorije Samojlov, slavisti prof. Stepan Kulbakin, prof. Fjodor Taranovski, vizantolog Georgije Ostrogorski, bogoslov prof. Sergej Trojicki, prof. mehanike Georgije Pio-Ulski i njegov učenik, prof. V. V. Farmakovski, termodinamike profesor Aleksandar Brandt, matematičari akademik Nikolaj Saltikov, prof. Anton Bilimovič,
  • Balerine — Nina Kirsanova, Tamara Polonska, Marina Olenina,
  • Gumica — Natalija Erdeli,
  • Operska pevačica Sofija Drausal,
  • Izvođač ruskih romansi Olga Jančevecka,
  • Pisac i kritičar — Jevgenije Aničkov, pisac i filmski snimatelj Mihail Ivanikov,
  • Slikari — Stepan Kolesnikov, Leonid Šejka i drugi.[7]

Obnova spomenika uredi

 
Izgled groblja nakon renoviranja

Nekropola je obnavljana 1995. i 2008/2009. godine, kao i 2011. a radovi na poslednjoj rekonstrukciji, sprovedeni su 2014. godine.kada su Iverska kapela, memorijalni spomenik „Ruske slave” i svih 755 grobnih mesta u kojima počiva oko 3.000 ljudi, kopletno rekonstruisani, i umetmički restaurirani, po dozvoli Zavoda za zaštitu spomenika kulture grada Beograda.

Umetničke radove sprovodila je ikonopisna radionica „Prepodobni Andrej Rubljov", Podvorja Moskovske Patrijaršije u Beogradu, po blagoslovu starešine Podvorja, protojereja Vitalija Tarasjeva. Po završetku radova, nakon što je nekropoli vraćen stari izgled, 1. avgusta 2014. godine održan je svečani čin osveštanja od strane Patrijarha Srpskog Gospodina Irineja, i Patrijarha Moskovskog i sve Rusije Gospodina Kirila, u prisustvu, građana i visokih državnih zvaničnika Republike Srbije i Ruske ambasade u Beogradu.

Vidi još uredi

Izvori uredi

  1. ^ Aleksej Timofejev, Darko Kremić, Ruska vojna pomoć Srbiji za vreme Prvog svetskog rata. Beograd : Institut za noviju istoriju Srbije, 2014 (Beograd : Retroprint). - 334 str
  2. ^ „O Ruskom Nekropolju u Beogradu”. Ambasada Rusije u Republici Srbiji,. Pristupljeno 24. 1. 2018. 
  3. ^ Novo groblje u Beogradu - vodič. Beograd: JKP "Pogrebne usluge" Beograd. str. 13. 
  4. ^ a b M. F. Skorodumov, Šta treba da zna, svaki Sloven, a naročito slovenski političar, Beograd, 1939.
  5. ^ "Politika", 25. maj 1935
  6. ^ Aleksej Timofejev, Darko Kremić, 18. Spomenici poginulim i umrlim ruskim vojnicima u Prvom svetskom ratu na teritoriji Republike Srbije, U: Ruska vojna pomoć Srbiji za vreme Prvog svetskog rata. Beograd : Institut za noviju istoriju Srbije, 2014 (Beograd : Retro print). str. 286—292
  7. ^ D. V. Skrыnčenko, Obrыvki iz moego dnevnika, Predislovie i podgotovka teks- ta V. B. Kolmakova; Primečaniя A. B. Arsenьeva, V. B. Kolmakova, V. A. Skrыn- čenko, Moskva, 2012, str. 193.

Spoljašnje veze uredi

  Mediji vezani za članak Ruska nekropola u Beogradu na Vikimedijinoj ostavi