Beseda na gori

Karl Hajnrih Bloh, Beseda na Gori.

Beseda na gori je zbirka Isusovih etičkih učenja i izreka, prikupljena u novozavetnom Jevanđelju po Mateju.[1] Izlaganja koja se ovde spominju kompilacije su izreka izgovorenih u različitim prilikama.[2]

Jevanđelju po Mateju (poglavlja 5-7) prenosi da je Isus čitavo etičko učenje izložio u jednoj besedi na planinskom obronku pred svojim učenicima i okupljenom masom. Najpoznatiji deo Besede na gori čine blaženstva, koja se nalaze na samom početku. U nastavku sledi molitva Očenaš, saveti o neopiranju zlu i okretanju drugog obraza, kao i Isusova verzija Zlatnog pravila. Još su poznate i izreke o „svetlosti sveta“, „ne sudite da vam se ne sudi“ i slično. Dok Matej grupiše Isusovo učenje u celine po srodnosti, isti materijal je kod Luke razbacan po raznim poglavljima.[1]

Veliki broj naučnika veruje da ovaj sadržaj nije iznet u jednoj besedi, već je po sredi kompilacija izreka iz zajedničkog izvora, koju je izvršio autor jevanđelja radi uokvirivanja Isusovog učenja.[3] Matej grupiše Isusovo učenje u pet celina, od kojih je Beseda na gori prava.[4] Ostalo su uputstva učenicima, parabole o carstvu, uputstva crkvi i oštra kritika pisara i fariseja.[4]

Mnogi hrićani Besedu na gori smatraju nekom vrstom komentara na Deset zapovesti, koja prikazuje Isusa kao istinskog tumača Mojsijevog zakona.[1] Beseda na gori se smatra središnjim načelom hrišćanskog učenja i mnogi etički mislioci – poput Tolstoja, Gandija i Bonhefera – je smatraju osnovnim izvorom hrišćanskog pacifizma.[1]

LokacijaUredi

Iako nema pravih planina u ovom delu Galileje, postoji nekoliko većih brda u oblasti zapadno od Galilejskog mora. Stoga neki naučnici smatraju da je prevod „planina“ neakedvatan; Gandri smatra da to može značiti „planinska oblast“, dok Frans smatra da treba čitati kao „brdo“. Jedna od mogućih lokacija Isusove besede može biti brdo u blizini Kapernauma, na kome se danas nalazi katolička kapela nazvana Crkva blaženstava. Drugi smatraju da je u pitanju Sionska gora.

Opis Isusovog uspona na goru radi propovedanja mnogi vide kao paralelu čuvenom biblijskom opisu Mojsijevog uspona na goru Sinaj.[5][6]

SadržajUredi

BlaženstvaUredi

 
Džejms Tiso, Beseda o blaženstvima.

U ovoj besedi, Isus je izrekao devet blaženstava, koja glase:

  • Blaženi su siromašni duhom, jer je njihovo Carstvo nebesko.
  • Blaženi su tužni, jer će se oni utešiti.
  • Blaženi su krotki, jer će oni naslediti zemlju.
  • Blaženi su gladni i žedni pravde, jer će se nasititi.
  • Blaženi su milostivi, jer će oni biti pomilovani.
  • Blaženi su čisti srcem, jer će oni Boga videti.
  • Blaženi su mirotvorci, jer će se oni sinovi Božiji nazvati.
  • Blaženi su prognani pravde radi, jer je njihovo Carstvo nebesko.
  • Blaženi ste kad vas, mene radi, ruže n progone i, lažući, nabede svakim zlom. Radujte se i veselite se, jer je nagrada vaša velika na nebesima; jer su tako progonili proroke koji su bili pre vas."

Proširenje zakonaUredi

Neopiranje zluUredi

Sveopšta ljubavUredi

Zlatno praviloUredi

ReferenceUredi

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 "Sermon on the Mount." Cross, F. L., ed. The Oxford dictionary of the Christian church. New York: Oxford University Press. 2005.
  2. ^ Isus, Enciklopedija živih religija (str. 316-318), Nolit, Beograd, 2004.
  3. ^ Ehrman 2004, str. 101.
  4. 4,0 4,1 Harris, Stephen L., Understanding the Bible. Palo Alto: Mayfield. 1985.
  5. ^ St. Augustine of Hippo. Commentary on Sermon on Mount. Translated by William Findlay. http://www.newadvent.org/fathers/1601.htm
  6. ^ Lapide, Pinchas. The Sermon on the Mount, Utopia or Program for Action? translated from the German by Arlene Swidler. Maryknoll: Orbis Books, 1986.
  7. ^ Evanđelje po Mateju, glava 5:17 (prevod Vuka Karadžića)
  8. ^ Evanđelje po Mateju, glava 5:38-41 (prevod Emilijana Čarnića)
  9. ^ Evanđelje po Mateju, glava 5:43-45 (prevod Vuka Karadžića)
  10. ^ Evanđelje po Mateju, glava 7:12 (prevod Vuka Karadžića)

Spoljašnje vezeUredi