Vezir (pers. وزير — „nosač dokumenata“) je reč koja označava ministra u islamskom svetu. U doba kalifata, vezir je bio savetnik kalifa (npr. legendarni Barmakindi na dvoru Harun el Rašida).

Službu vezira su uveli halifi Abasidi oko 750. godine po ugledu na persijske Sasanide. Posle pada Bagdadskog halifata 1258. preuzeli su je i drugi islamski vladari. U turskoj državi (po ugledu na Seldžuke) vezirsko je zvanje ustanovio sultan Orhan I oko 1350. godine. Bilo je više vezira, koji su ulazili u tajno veće – Divan, na čijem je čelu stajao veliki vezir.

U 16. veku su bila 4 vezira, koji su bili vrhovne vojskovođe – seraskeri. U vreme Sulejmana Veličanstveni neki beglerbezi, dobili su naziv vezira (paša sa tri tuga).[1] Kasnije su veziri postojali u svim pašalucima (vezir u Bosni). Arapske zemlje koje su se u XIX i 20. veku otcepile od Turske, davale su ministrima službeni naziv vezir.

Najslavniji vezir bio je Nizam el Mulk (ubijen 1092) koji je služio dvojici seldžučkih sultana i vodio državu 20 godina. U Osmanskom carstvu bila je vrlo značajna uloga velikog vezira, koji je bio desna ruka sultana pa je nazvan i Prvi ministar. Od 17. veka, veliki veziri su vodili državu umesto nesposobnih halifa iz takozvane Porte (npr. dinastija Ćuprilića). Interesantno je da su većina osmanskih vezira dovođeni kao robovi i obrazovani u Carigradu u palati Topkapi.

Jedini osmanski vezir koji je služio za vreme trojice sultana je bio rođen kao Srbin iz Bosne Mehmed-paša Sokolović.

ReferenceUredi

  1. ^ Tug (tur.) je konjski rep privezan na vrhu koplja, sa zlatnom jabukom na vrhu, koji se nosio kao zastava pred pašama kada su putovali ili išli u boj.

LiteraturaUredi

Spoljašnje vezeUredi