Vlko Červenkov
Vlko Velev Červenkov[1] (bug. Вълко Велев Червенков; Zlatica, 6. septembar 1900 — Sofija, 21. oktobar 1980) bio je bugarski političar, sekretar Bugarske komunističke partije (1949–1954) i premijer Bugarske (1950–1956).
Vlko Červenkov | |||||||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
![]() | |||||||||||||||||||||||
Lični podaci | |||||||||||||||||||||||
Datum rođenja | 6. septembar 1900. | ||||||||||||||||||||||
Mesto rođenja | Zlatica, Kneževina Bugarska | ||||||||||||||||||||||
Datum smrti | 21. oktobar 1980.80 god.) ( | ||||||||||||||||||||||
Mesto smrti | Sofija, NR Bugarska | ||||||||||||||||||||||
Porodica | |||||||||||||||||||||||
Supružnik | Elena Dimitrova | ||||||||||||||||||||||
Politička karijera | |||||||||||||||||||||||
Politička stranka | Bugarska komunistička partija | ||||||||||||||||||||||
|
Biografija
urediRođen je 1900. godine u mestu Zlatica. Komunističkoj partiji Bugarske pristupio je 1919. godine, te je učestvovao u aktivnostima komunističke omladine i u uređivanju novinskih glasila. Učestvovao je u neuspešnom Septembarskom ustanku 1923, zbog čega su ga vlasti osudile na smrt, ali mu je bilo dopušteno da ode u egzil u Sovjetski Savez.[2]
Do 1925. je otišao u Sovjetski Savez gde se školovao u školi Marks-Lenjin u Moskvi, čiji je uskoro postao direktor. Podupirao je Staljina i bio dobar poznavalac komunističke teorije.[2] NKVD ga je regrutovao za svog agenta, te je bio poznat pod pseudonimom Spartak.[3] Tokom Drugog svetskog rata bio je urednik radio-stanice koja je emitovala prokomunističke i antifašističke emisije bugarskom narodu.
Nakon što su jedinice Crvene armije 1944. oslobodile Bugarsku, Červenkov se vratio kući po zadatku svog šogora Georgija Dimitrova. Postao je član nove bugarske vlade, ministar kulture od 1947. i zamenik premijera od 1949. godine. Iste je godine preminuo Georgi Dimitrov i privremeno ga je nasledilo kolektivno rukovodstvo u kojem je Červenkov postao sekretar BKP, a Vasil Kolarov premijer. Kolarov je umro 1950, nakon čega je Červenkov uspeo da preuzme dve najmoćnije funkcije u državi, i to uz odobrenje Sovjeta.
Vođa Bugarske
urediTokom njegove šestogodišnje vladavine bila je pokrenuta intenzivna industrijalizacija zemlje i kolektivizacija, u kulturi je nametnut socijalistički realizam, a iz BKP je isključeno 100.000 od 460.000 članova,[4] kako bi si Červenkov osigurao potpunu podršku. Bugarska je do 1953. prekinula gotovo sve veze sa Zapadom i 90% njenog uvoza i izvoza išlo je na Sovjetski Savez.[5]
Iako je prvih godina na vlasti gradio Bugarsku po staljinističkom modelu, Červenkov je još pre Staljinove smrti počeo da napušta tu politiku.[6] Godine 1953. su obnovljeni diplomatski odnosi s Jugoslavijom i Grčkom, te oslobođen određen broj političkih zatvorenika. Nakon 1953. se našao u nesigurnoj situaciji, te je popustio stegu režima kako bi zadobio više podrške: odstupio je s funkcije sekretara BKP, smanjio sovjetski ekonomski uticaj, olabavio proces kolektivizacije i ostalo. Uprkos tome, na talasu Hruščovljeve politike destaljinizacije, članstvo BKP je osudilo staljinizam, a time i Červenkovljevu politiku tih godina. Dao je ostavku na sve funkcije iste godine,[7] a do 1969. je isključen iz partije i penzionisan.
Privatni život i priznanja
urediČervenkov se 1926. oženio Elenom Dimitrovom, najmlađom sestrom Georgija Dimitrova. Imali su dvoje dece: Vladimir (1935–1965) i Irina (1931–2014).
Odlikovan je sa četiri Ordena Lenjina.
Izvori
uredi- ^ Bulgaria: Stalinism and de-Stalinization, Encyclopaedia Britannica Online
- ^ a b The Smelting of Bulgaria's Stalin Arhivirano na sajtu Wayback Machine (5. mart 2016), The Sofia Echo, 19 June 2003
- ^ Pamet za Vъlko Červenkov
- ^ „The Chervenkov Era”. Library of Congress Country Studies. 1992. Arhivirano iz originala 13. 12. 2012. g. Pristupljeno 28. 5. 2013.
- ^ „Foreign and Economic Policies”. Library of Congress Country Studies. 1992. Arhivirano iz originala 13. 12. 2012. g. Pristupljeno 28. 5. 2013.
- ^ „After Stalin”. Library of Congress Country Studies. 1992. Arhivirano iz originala 13. 12. 2012. g. Pristupljeno 28. 5. 2013.
- ^ „The Fall of Chervenkov”. Library of Congress Country Studies. 1992. Arhivirano iz originala 12. 12. 2012. g. Pristupljeno 28. 5. 2013.