Jajnici (lat. Ovarium, grč. Ωοθήκη) parni su ženski organi čija je osnovna uloga proizvodnja jajnih ćelija i lučenje polnih hormona. Jajnici su homologi organi testisima (semenicima) . Ovalnog su oblika, slični bademu. Najčešće su dugi 3–5 i široki 1,5–3 cm.

FunkcijaUredi

 
Ovčiji jajnik. 1. jajnik, 2. tercijarni folikul, 3. Ligamentum ovarii proprium, 4. Jajovod, 5. Arteria et vena ovarica u mezovarijumu

Stvaranje polne ćelijeUredi

Smešteni su na krajevima jajovoda ili falopijan tuba, odnosno neposredno uz njihov otvor. Stacionirani su u plitkim jamicama (lat. fossa ovarica), na bočnim stranama gornjeg dijela male karlice koja se nalazi na dnu trbušne duplje. S obzirom da su parni organi, nalaze se obe strane materice.

Jajnici se formiraju već u sedmoj sedmici intrauterinog razvoja (trudnoće). U sebi sadrže određeni broj primordijalnih, odnosno prvobitnih jajnih ćelija. Smatra se da broj nezrelih prvobitnih jajnih ćelija iznosi oko 2 do 3 miliona. [1] Smješteni su u vezivnom tkivu, tzv. stromi jajnika, i miruju do puberteta.

Međutim, iako nemaju veću funkciju do puberteta, oni neprekidno propadaju, te od početnog broja, od njih ostaje 15—20 %, odnosno 400—500.000. Veličina primordijalnog folikula iznosi oko 50 do 100 mikrometara, a u vrijeme ovulacije doseže obim od 1,5 cm. Počev od puberteta, hipofiza lučenjem hormona FSH i LH stimuliše jajnike na sazrevanje i lučenje polnih hormona. U cikličnim vremenskim intervalima u jajnicima naizmenično sazreva po jedna jajna ćelija od postojećih oocita. Iako pod uticajem tih hormona, izrastu nekoliko primarnih folikula istovremeno, od petog do sedmog dana ciklusa odabira se samo jedan folikul, a ostali propadaju.

Oko četrnaestog dana menstrualnog ciklusa zrela jajna ćelija biva oslobođena iz jajnika (ovulacija) da bi mogla biti oplođena. Jajna ćelija po pucanju folikularne opne dospijeva u jajovod, iz kojeg uz pomoć horionskih resica biva istisnuta u materičnu šupljinu. Zreo folikul se naziva Grafov folikul i kao takav sposoban je za oplodnju narednih 12—24 h. Prazan Grafov folikul se transformiše u žuto telo koje luči progesteron koji održava eventualnu trudnoću. Ovaj proces traje tokom fertilnog perioda žene, odnosno od puberteta do menopauze, a tokom njega se u telu žene oslobodi 400—500 jajnih ćelija.

Lučenje polnih hormonaUredi

Pored ove funkcije, jajnici takođe imaju i endokrinu funkciju. Njihov zadatak je da tokom cijelog života žene proizvode i dva specifična hormona (steroidni hormoni): estrogen i progesteron. Estogen se luči kontinuirano tokom čitavog života žene, a progesteron u drugoj fazi menstrualnog ciklusa i u toku trudnoće.

U klimakterijumu jajnik prekida svoju funkciju proizvođača jajnih ćelija, čime se završava fertilni perod žene, odnosno žena nakon toga ulazi u menopauzu i ne može zatrudneti. Jajnici u kasnijim godinama postepeno zakržljaju, i na kraju budu veličine koštice šljive. Uporedo s time smanjuje se i lučenje polnih hormona u njima.

OboljenjaUredi

Vidi jošUredi

ReferenceUredi

  1. ^ Folikulometrija, klinika-papic.rs. Pristupljeno 15. juna 2015.

Spoljašnje vezeUredi

 Molimo Vas, obratite pažnju na važno upozorenje
u vezi sa temama iz oblasti medicine (zdravlja).