Antonin Pije

Tit Aurelije Fulvije Bojonije Arije Antonin Pije (lat. Titus Aelius Fulvius Boionius Arrius Antoninus Pius;[2][3] rođen 19. septembra 86. godine, umro 7. marta 161. godine) bio je rimski car od 138. do 161. godine. Bio je četvrti car u nizu tzv. Pet dobrih careva.[4] Kao caru, njegovo zvanično ime je glasilo: Tit Elije Hadrijan Antonin Avgust Pije.

Antonin Pije
Antoninus Pius Glyptothek Munich 337 cropped.jpg
Antonin Pije, mermerna bista koja se danas čuva u minhenskoj Glipoteci.
Puno imeTit Elije Hadrijan Antonin Avgust Pije
Datum rođenja19. septembar 86.
Mesto rođenjakod Lanuvija
Rimsko carstvo
Datum smrti7. mart 161. (74 god.)
Mesto smrtiLorijum
Rimsko carstvo
GrobHadrijanov mauzolej
DinastijaAntonini
OtacTit Aurelije Fulvije (biološki),
Hadrijan (usvojenjem)
MajkaArija Fadila[1]
SupružnikFaustina Starija
PotomstvoFaustina Mlađa, Marko Aurelije
Rimski car
Period11. jul 138. — 7. mart 161. (22 god.)
PrethodnikHadrijan
NaslednikMarko Aurelije

Uspon do vlastiUredi

Antonin Pije bio je sin Tita Aurelija Fulvija, konzula iz 89. godine,[4] čija je familija poticala iz Nima, grada na jugu Galije,[5] a bio je rođen blizu italskog mesta Lanuvijuma. Njegov deda Tit Aurelije Fulvo bio je dva puta konzul i prefekt Grada. Aurelije Fulvije su bili relativno nova senatorska familija iz Narbonske Galije čiji uspon na prominentnu poziciju su podržavali Flavijevci.[6] Veza između Antoninove porodice i provincije iz koje su poticali objašnjava rastuću važnost pozicije prokonzula Narbonske Galije tokom kasnog drugog veka.[7] Posle smrti oca Aurelija Fulva (koji je bio konzul 89. godine), o budućem caru se starao deda sa majčine strane, Arije Antonin, dva puta konzul, čovek velikog poštenja i obrazovanja, prijatelj Plinija Mlađeg.

Karijeru je započeo kao kvestor, a kasnije je dobio preturu. Antonin Pije je dobio svoj prvi konzulat 120. godine; tada mu je kolega bio Katilije Sever. Nakon tog konzulata, zapazio ga je car Hadrijan, koji mu je dodelio, zajedno sa još trojicom konzulara, sudsku upravu nad čitavom Italijom. No, pravo iskustvo je stekao kao prokonzul u provinciji Aziji gde je služio kao prokonzul 135-136. godine. Pokazao se kao dobar namesnik, koji je po vrednosti nadmašio čak i svog dedu. Tako je došao u naročitu milost cara Hadrijana koji ga je usvojio, odredio ga za svog naslednika 25. februara 138. godine. Na položaj Hadrijanovog naslednika Antonin Pije je došao tek posle smrti Elija Vera i pod uslovom da Antonin Pije sam usvoji Marka Anija Vera, koji je postao car, Marko Aurelije i sina Elija Vera, Lucija Vera budućeg savladara cara Marka Aurelija. Čim je Antonin Pije bio usvojen dobio je prokonzularni imperijum i tribunsku vlast, čime je jasno stavljeno do znanja da Hadrijan u njemu vidi svog naslednika. Nakon smrti Hadrijana u leto iste godine, Antonin Pije je postao njegov naslednik.

Antonin Pije bio je gotovo idealni gospodin, koga su hvalili ne samo antički pisci (vidi naročito Scriptores Historiae Augustae), nego i kasniji, moderni istoričari (Edvard Gibon, na primer).

Antonin Pije kao carUredi

Svoju vlast Antonin Pije je započeo time što je amnestirao sve one koje je Hadrijan osudio, govoreći da bi to sam Hadrijan uradio samo da je poživeo. Hadrijan je od svog naslednka očekivao da utvrdi vlast u Carstvu, a ne da vodi ddalju ekspanziju i da širi granice, kao što je to Trajan činio. Najkasnije do 142. godine, Antonin Pije je tako utvrdio granicu u Britaniji, oko 160 km severnije od zida koji je izgradio Hadrijan. I u Gornjoj Germaniji Antonin Pije je utvrdio granicu, pomerajući je na istok.

Tokom svoje vladavine Antonin Pije je suzbio ustanke u Dakiji i Mavretaniji. Krajem vladavine Antonina Pija došlo je do poteškoća sa Partima, pa je njegov naslednik, Marko Aurelije, morao voditi rat.

Unutrašnja politikaUredi

U unutrašnjim prilikama, Antonin Pije je vodio vrlo prijateljsku politiku prema Senatu. Brinuo se o provincijama, o pošti u carstvu, pojedinim gradovima, naročito posle velikog zemljotresa koji je zadesio Malu Aziju i Rodos. Ostao je zapamćen po naročito ambicioznim radovima u Italiji i Rimu: obnovio je Koloseum, izgradio je Hadrijanov mauzolej i niz hramova u svom rodnom Lanuvijumu.

Antonin je upravljao carstvom oslanjajući se na guvernere provincija ali i putem direktne komunikacije carskim pismima, od kojih su nekolicina javno objavljivana. Za razliku od Hadrijana, Antonin je samo jednom napustio Italiju.

Kako je carevo zdravlje počelo da slabi, Marko je postepeno preuzimao državne dužnosti. Antonin je umro 7. marta 161. u 74. godini. Njegova vladavina najduža je posle Avgustove, samo nekoliko meseci duža od Tiberijeve. Antoninovi naslednici, Marko Aurelije i Lucije Ver odmah su deifikovali svog prethodnika.

Vidi jošUredi

ReferenceUredi

  1. ^ Wotton, William (1701). The history of Rome: from the death of Antoninus Pius, to the death of Severus Alexander. T. Goodwin. str. 152. 
  2. ^ Brian Campbell, Lawrence A. Tritle (eds.), The Oxford Handbook of Warfare in the Classical World, Oxford University Press, 2013, p. xxv.
  3. ^ In Classical Latin, Antoninus' name would be inscribed as TITVS AELIVS HADRIANVS ANTONINVS AVGVSTVS PIVS.
  4. ^ a b Bowman 2000, str. 150
  5. ^ Bury 1893, str. 523
  6. ^ Whitfield, Hugo Thomas Dupuis (2012). The rise of Nemausus from Augustus to Antoninus Pius: a prosopographical study of Nemausian senators and equestrians (PDF) (MA). Ontario: Queen's University. str. 49—57. Pristupljeno 24. 1. 2016. 
  7. ^ Gayraud, Michel (1970). „Le proconsulat de Narbonnaise sous le Haut-Empire”. Revue des Études Anciennes. 72 (3–4): 344—363. Pristupljeno 24. 1. 2016. 

LiteraturaUredi

Spoljašnje vezeUredi


Prethodnik: Rimski car Naslednik: