Отворите главни мени

Rani moderni period moderne istorije prati kasni srednji vek postklasične ere. Iako su hronološka ograničenja perioda otvorena za debatu, vremenski okvir obuhvata period nakon kasnog dela postklasičnog doba (oko 1500. godine), poznatog kao srednji vek, do početka doba revolucija (c. 1800). Istoričari ga različito razgraničavaju da počinje od pada Carigrada 1453, perioda renesanse u Evropi, muslimanskih osvajanja na indijskom potkontinentu i doba otkrića (naročito putovanja Kristifora Kolumba počevši od 1492, ali i sa Vasko da Gaminim otkrivanjem morskog puta do Indije 1498) i da se završava oko doba Francuske revolucije 1789.

Istoričari poslednjih decenija tvrde da je sa globalnog stanovišta najvažnija karakteristika ranog modernog perioda bio njegov globalizujući karakter.[1] Pojavile su se nove ekonomije i institucije, koje su tokom ovog perioda postale sofisticiranije i globalno artikulisane. Ovaj proces je započeo u srednjovekovnim severnoitalijanskim gradovima-državama, posebno Đenovi, Veneciji i Milanu na zapadu, a u indijskom Bengalu na istoku. Rano moderno razdoblje takođe je uključivalo porast dominacije ekonomske teorije merkantilizma.

U Amerikama su pretkolumbijski narodi izgradili veliku i raznoliku civilizaciju, uključujući Astečko carstvo i savez, civilizaciju Inka, Majansko carstvo i gradove, i Čibču. Evropska kolonizacija Amerika počela je tokom ranog modernog perioda, kao i uspostavljanje evropskih trgovačkih centara u Aziji i Africi, što je doprinelo širenju hrišćanstva širom sveta. Porast stalnih kontakata između ranije izolovanih delova sveta, posebno Kolumbijske razmene koja je povezivala Stari svet i Novi svet, uveliko je izmenio ljudsko okruženje. Naročito, atlantska trgovina robovima i genocid nad domorodačkim narodima počeli su tokom ovog perioda.[2] Turska je kolonizovala jugoistočnu Evropu, i delove zapadne Azije i severne Afrike.[3] Rusija je stigla do obale Tihog okeana 1647. godine i učvrstila svoju kontrolu nad Ruskim dalekim istokom u 19. veku.

U islamskom svetu dinastija Gurid, Delhijski sultanat, i Osmansko, Suridsko, Safavidsko i Mugalsko carstvo rasli su u snazi (tri od kojih su poznata kao carstva baruta po vojnoj tehnologiji koja im je to omogućila). Posebno na Indijskom potkontinentu, arhitektura, kultura i umetnost Mogula dostigli su svoj zenit, dok je samo carstvo imalo jednu od najvećih svetskih ekonomija, verovatno veću od celokupne zapadne Evrope i vrednu 25% globalnog BDP-a,[4] koja je bila preteča proto-industrijalizacije.[5] Kasniji religiozni trendovi tog razdoblja okončali su muslimansku ekspanziju.

Razne kineske dinastije i japanski šogunati kontrolisali su azijsku sferu. U Japanu se period Edo od 1600. do 1868. godine takođe naziva ranim modernim periodom. U Koreji se smatra da je rani moderni period trajao od uspona dinastije Čoson do ustoličenja kralja Godžonga. Do 16. veka, azijske ekonomije pod dinastijom Ming i Mogal Bengal su bile podstaknute trgovinom sa Portugalacima, Špancima i Holanđanima, dok je Japanu trajao Nanbanski trgovački period nakon prispeća Portugalaca tokom perioda Azuči-Momojama.

Rani moderni trendovi u raznim regionima sveta predstavljali su udaljavanje od srednjovekovnih modaliteta organizacije, politički i ekonomski. U Evropi je slabio feudalizam, a hršćani i hrišćanstvo videli su kraj krstaških ratova i verskog jedinstva pod rimokatoličkom crkvom. Stari red je destabilizovala protestantska reformacija, što je izazvalo nemire, ekspanziju inkvizicije i dovelo do katastrofalnih evropskih religioznih ratova, među kojima je bio i naročito krvavi Tridesetogodišnji rat, koji je okončan uspostavom modernog međunarodnog sistema Vestfalskim mirom. Uporedo sa evropskom kolonizacijom Amerika, ovaj period je sadržao i trgovačku revoluciju i zlatno doba piratstva.

Ostali zapaženi trendovi ranog modernog perioda uključuju razvoj eksperimentalne nauke, sve brži tehnološki napredak, sekularizovana građanska politika, ubrzana putovanja zbog poboljšanja u mapiranju i dizajniranju brodova, i nastanak nacionalnih država. Istoričari obično smatraju krajem ranog modernog perioda doba kada je Francuskom revolucijom 1790-ih započelo razdoblje „kasne moderne”.[6]

ReferenceУреди

  1. ^ Jan De Vries, "The limits of globalization in the early modern world". Economic History Review (2010) 63#3 pp: 710–733.
  2. ^ Taylor, Alan (2001). American Colonies. New York: Penguin Books. ISBN 978-0-14-200210-0. 
  3. ^ „Ottoman Empire”. Britannica Online Encyclopedia. Приступљено 2013-02-11. 
  4. ^ Maddison, Angus (2003): Development Centre Studies The World Economy Historical Statistics: Historical Statistics, OECD Publishing, ISBN 9264104143, pages 259–261
  5. ^ Lex Heerma van Voss; Els Hiemstra-Kuperus; Elise van Nederveen Meerkerk (2010). „The Long Globalization and Textile Producers in India”. The Ashgate Companion to the History of Textile Workers, 1650–2000. Ashgate Publishing. стр. 255. 
  6. ^ Christopher Alan Bayly, The birth of the modern world, 1780–1914: global connections and comparisons (2004).

LiteraturaУреди

  • Burke, Peter. A Social History of Knowledge: From Gutenberg to Diderot. Cambridge, UK: Polity, 2000.
  • Cavallo, Sandra, and Silvia Evangelisti, eds. A Cultural History of Childhood and Family in the Early Modern Age (2014)
  • De Vries, Jan. "The limits of globalization in the early modern world." Economic History Review (2010) 63#3 pp: 710–733. online
  • Duara, Prasenjit et al. eds. A Companion to Global Historical Thought (Wiley Blackwell 2014)
  • Goldstone, Jack A. "Early Modern World." in Sociological Worlds: Comparative and Historical Readings on Society (2013) pp: 249+
  • Goldstone, Jack A. Revolution and Rebellion in the Early Modern World (1993)
  • Goldstone, Jack A. "The Rise of the West–or not? A revision to socio-economic history," Sociological Theory (2000). 18#2 pp 173–194
  • Lockyer, Roger. Tudor and Stuart Britain: 1485–1714 (3rd ed. 2004), 576 pp excerpt
  • Knoll, Martin, and Reinhold Reith, eds. An Environmental History of the Early Modern Period (2014)
  • Kümin, Beat A. A cultural history of food in the early modern age (1600–1800) (Berg, 2011)
  • Newman, Gerald, ур. (1997). Britain in the Hanoverian Age, 1714–1837: An Encyclopedia. Taylor & Francis. ISBN 9780815303961.  online review; 904pp; short articles on Britain by experts
  • Parker, Charles H. Global Interactions in the Early Modern Age, 1400–1800 (2010)
  • Pomeranz, Kenneth. The great divergence: China, Europe, and the making of the modern world economy (Princeton University Press, 2000), a highly influential statement
  • Wong, R. Bin. China Transformed; Historical Change and the Limits of European Experience (Cornell U.P., 1997)

Spoljašnje vezeУреди