Matija Gubec

Ambroz Matija Gubec (rođen 1538, pogubljen 15. februara 1573) bio je zagorski seljak, poznat kao vođa Hrvatsko-slovenačke seljačke bune.

Matija Gubec
Matija Gubec.JPG
Datum rođenja1538.
Mesto rođenjaHrvatska
Datum smrti(1573-02-15)15. februar 1573.
Mesto smrtiZagreb
Pogubljenje Matije Gupca na trgu ispred crkve Svetog Marka u Zagrebu

Pre bune, Gubec je bio kmet na imanju zloglasnog vlastelina Ferenca Tahija u Hrvatskom Zagorju.[1]

Kada je izbila buna, seljaci su Gupca izabrali za jednog od vođa, a on je svojim ličnim vrlinama stekao najveći uticaj među vođama bune.[1] Tokom kratke bune, Gubec se pokazao kao sposoban organizator, i inspirišući vođa, pa je nakon smrti ušao u legendu.

Predvodio je seljačku vojsku u presudnoj bici kod Stubličkih Toplica, 9. februara, 1573. Pre bitke je održao govor u kome je pokušao da ubedi seljake da će im samo pobeda doneti slobodu, dok će im poraz doneti još nesreće. Nakon poraza je uhvaćen, i odveden u Zagreb, gde je javno mučen i pogubljen tako što je bio prisiljen da sedne na užareni metalni presto, a na glavu mu je postavljen užareni metalni venac čime je i „zvanično“ ovenčan kao seljački kralj, kako su ga feudalci nazivali, a potom je raščetvoren.

Iako je Gupčeva borba završena neuspehom, njegovo zaveštanje se odrazilo u lokalnom folkloru tokom narednih vekova.

U 20. veku, Tito i Komunistička partija Jugoslavije su evocirali sećanje na Gupca, tako što je jedna partizanska brigada u Sloveniji i jedna u Hrvatskoj nosila ime Matija Gubec.[1] Za vreme Tita, podignut mu je spomenik u Gornjoj Stubici, čiji je autor Antun Augustinčić.

U Nišu je jedna ulica po njemu nosila ime dok Skupština opštine Niš 2003. godine nije donela odluku da se ulica preimenuje u Ulicu majora Tepića[2]. U Beogradu, dve ulice nose njegovo ime, jedna je u Zemunu, a druga u Rakovici.

Osnovna škola u Tavankutu nosi njegovo ime.

Vidi jošUredi

IzvoriUredi

  1. 1,0 1,1 1,2 Vojna enciklopedija. Beograd: Redakcija Vojne enciklopedije. 1972. str. tom 3, str. 347. 
  2. ^ Glas javnosti: „Bulevar Zorana Đinđića“, Skupština opštine Niš promenila nazive ulice, Pristupljeno 12. 4. 2013.

LiteraturaUredi

Spoljašnje vezeUredi