Spomen-kosturnica na Mačkovom kamenu

објекат и непокретно културно добро у Мачванском управном округу, Србија

Spomen-kosturnica na Mačkovom kamenu je memorijalni spomenik kulture od izuzetnog značaja, koji se nalazi na koti 924 mnm (Mačkov kamen), na planini Jagodnja, u kome su pohranjeni posmrtni ostaci poginulih ratnika iz Prvog svetskog rata.[1][2]

Spomen-kosturnica na Mačkovom kamenu
Spomenik na Mačkovom kamenu
Opšte informacije
MestoPlanina Jagodnja (kota 924), Crnča
OpštinaLjubovija
Država Srbija
Vrsta spomenikaMemorijalni spomenik
Vreme nastanka1914/1928-1932
Tip kulturnog dobraSpomenik kulture od izuzetnog značaja
Nadležna ustanova za zaštituZavod za zaštitu spomenika kulture
www.vaza.co.rs

Istorija uredi

Spomen-kosturnica se nalazi na samom vrhu Mačkov kamen. Izgradnja ovog spomenika srpskim borcima inicirana je od strane „Odbora za podizanje kapele na Mačkovom kamenu“ davne 1925. godine. Inicijativu je pokrenuo tadašnji ministar građevina, Milorad Vujičić, a odbor su sačinjavali Ljuba Jovanović (predsednik Narodne skupštine), Đorđe Vajfert (guverner Narodne banke), dr Arčibald Rajs, kao i tridesetak najuglednijih građana Rađevine i Azbukovice. Projekat Spomen kosturnice izradio je član Odbora, arhitekta Momir Korunović dok je izrada poverena Šimi Franoviću iz Crkvenice. Za samu izgradnju vađen je kamen iz sela Kržava i Planina, a prenos kamena kao i ostalog materijala izvršili su dobrovoljno seljaci iz okoline. Konačno, spomen-kosturnica sagrađena je 1929. godine. U avgustu 1931. godine izvršen je prenos kostiju palih ratnika. Taj posao izvršili su vojnici bolničari po dozvoli Ministarstva Vojske.

Izgled spomene kosturnice uredi

Spomenik je visine osam metara, izrađen je od pritesanih granitnih blokova u vidu kapele sa zvonikom na čijem vrhu se nalazi krst. Kapela ima dvokrilna, rešetkasta vrata, a u unutrašnjosti je fresko-ikona Bogorodice sa mladencem, rad slikara Živorada Nastasijevića. Prostor oko spomenika je ograđen 1936. godine. Na stubovima kapije su dve spomen-ploče sa stihovima Vojislava Ilića Mlađeg, a između stubova i nad vratima je natpis „Otadžbina palim herojima“.

Stihovi na spomen kosturnici uredi

 
Tabla na ulazu u spomen-kompleks
Neznani brate, kad putem naiđeš,
Za jedan časak zastani u hodu,
I svrati ovde gde spavaju žrtve,
Iz ispolinske borbe za slobodu.
Poklon' se svetoj kosturnici njinoj
I opomen' se, zatvarajuć' vrata:
Da pravo znači više nego sila,
I da je David survo Golijata.
(Stihovi Vojislava Ilića Mlađeg)
Jugosloveni, o, rođena braćo,
Odbac' te rasprave i trvenje svako!
Zakunte se na ljubav i slogu
Pa će nam biti i u grobu lako!
(Stihovi Vojislava Ilića Mlađeg)

Konzervatorsko – restauratorski radovi uredi

Na spomen-kosturnici na Mačkovom kamenu izvedeni su 1994. godine konzervatorsko – restauratorski radovi koji su obuhvatili uređenje platoa i prilazne staze, kao i konzervaciju spojnica spomenika i restauraciju ikone u unutrašnjem njegovom delu. Tokom proteklih godina oštećene su spojnice, voda je ponovo prodirala u spomenik, te su 2005. godine izvedeni radovi parternog uređenja.[3]

Galerija uredi

Vidi još uredi

Reference uredi

  1. ^ „Mačkov kamen, Ljubovija”. Arhivirano iz originala 07. 03. 2013. g. Pristupljeno 12. 10. 2013. 
  2. ^ „Srbija i Prvi svetski rat”. Arhivirano iz originala 13. 10. 2013. g. Pristupljeno 13. 10. 2013. 
  3. ^ „Mačkov kamen”. vaza.co.rs. Pristupljeno 12. 5. 2024. 

Literatura uredi

Spoljašnje veze uredi