Hrišćanska filozofija

Hrišćanska filozofija je filozofija koja polazi od hrišćanskih verskih dogmi, odnosno od objavljenih istina vere, kao svojih pretpostavki.[1]

Hrišćanska filozofija se ponaviše bavi pitanjima Svetog Trojstva (odnosom Boga Oca, Sina i Duha), čovekovim odnosom s Bogom, odnosom vere i uma, problemima slobode volje, greha, kazne, predodređenja, milosti, iskupljenja, spasenja i vaskrsenja.

RazvojUredi

Filozofija i hrišćanstvo, od najranijeg perioda u kome su se mogli susresti, stupaju u različite odnose, od odnosa odbijanja, do odnosa preplitanja i uzajamnog priznavanja.

ApologetikaUredi

U počecima hrišćanstva, verovanje u ono što je dato objavom isključuje istraživanje, jer nova vera ne insistira na racionalnoj uverljivosti svojih tvrdnji. Neki, kao Tertulijan (155-220 n. e.), vide odnos vere i filozofije kao sukob:


Tertulijan odbija svaku vezu vere sa znanjem, odnosno religije sa filozofijom. Poznat je po svojim izjavama: „svaki priprosti hrišćanin bliži je bogu od Platona“ i "credo quia absurdum" (verujem jer je besmisleno). On i drugi hrišćanski apologeti brane izvorno versko osećanje i pretpostavljaju ga svakoj naučnoj i filozofskoj spoznaji.

Gnostici su prvi hrišćani koji pokušavaju znanjem doći do istine vere. No vremenom, usled odupiranja jeresi i filozofskoj kritici, javljaju se hrišćanski apologeti, koji su filozofski pisali u odbranu hrišćanstva. Vremenom, kako je hrišćanstvo postajalo državna religija na prostorima Rimskog carstva, dolazi do helenizacije hrišćanske filozofije, što se ponajviše odrazilo nadovezivanjem na Platona i neoplatonizam. Filozofija i teologija se shvataju kao odvoje oblasti, koje ne protivreče jedna drugoj, već se nadopunjuju. Filozofija se bavi onim što se zasniva na čulnom iskustvu, a teologija onim čega nema u čulnom iskustvu (natprirodnim). Teologija okreće onim stvarima koje se ne mogu znati, ali se u njih može verovati.

PatristikaUredi

U 4. i 5. veku dolazi do sistemske razrade hrišćanske nauke koja se zove patristika (od lat. patres - oci). Istočni crkveni oci Grigorije Bogoslov (329-390) i Vasilije Veliki (330-378), pozivaju da se oprezno izučavaju antički filozofi, da se od njih prihvati ono što valja, a da se njihove zablude odbace.

Godine 529. vizantijski car Justinijan I, koji je ujedno bio i pravoslavni teolog, ukida sve filozofske škole u Atini, uključujući i Platonovu Akademiju.

SholastikaUredi

Na zapadu, Toma Akvinski (1225—1274) stvara teološki sistem u kome sledi Aristotelovu filozofiju, smatrajući ga svojim učiteljem.

Osnovne temeUredi

U odnosu na antičku filozofiju, hrišćanska filozofija donosi brojne promene. Razlika u poimanju vremena dolazi do izražaja kod Avgustina Hiponskog (354-430 n. e.). Dok su Grci smatrali da se svet obnavlja u ciklusima sličnim smeni godišnjih doba, hrišćani očekuju nastupanje Carstva nebeskog, shvatajući istorijski proces linearno. Takođe, Grci su smatrali da ništa ne može nastati ni iz čega, dok su hrišćani tvrdili da Bog stvara svet ex nihilo (iz ničega).[2]

PredstavniciUredi

Značajni predstavnici hrišćanske filozofije su:

Vidi jošUredi

ReferenceUredi

  1. ^ Neki spore i sam termin hrišćanska filozofija jer se u antici smatralo osnovom filozofske slobode raspravljati o svim učenjima.
  2. ^ Osnovna pitanja srednjovekovne filozofije Arhivirano na sajtu Wayback Machine (15. oktobar 2008), Pristupljeno 29. 4. 2013.

LiteraturaUredi

  • Batrelos, Dimitrios (2008). Vizantijski Hristos: Ličnost, priroda i volja u hristologiji svetog Maksima Ispovednika. Kragujevac: Kalenić. 
  • Lurje, Vadim (2010). Istorija vizantijske filosofije: Formativni period. Sremski Karlovci-Novi Sad: Izdavačka knjižarnica Zorana Stojanovića. 
  • Baird, Forrest E.; Kaufmann, Walter (2008). From Plato to Derrida. Upper Saddle River, New Jersey: Pearson Prentice Hall. ISBN 978-0-13-158591-1. 
  • Hillar, Marian (2012). From Logos to Trinity. The Evolution of Religious Beliefs from Pythagoras to Tertullian. Cambridge, UK; New York: Cambridge University Press. ISBN 978-1-107-01330-8. 
  • Richmond, James. Faith and Philosophy, in series, Knowing Christianity. London: Hodder and Stoughton, 1966.

Spoljašnje vezeUredi