Autohtoni narodi Arktika

Arktički narodi ili cirkumpolarni narodi jeste zajednički termin za raznovrsnu grupu starosedelačkih naroda Arktičkog (cirkumpolarnog) regiona.

Distribucija obalskih naroda cirkumpolarnog kruga 2009. (uključuje kako starosedelačke, tako i doseljeničke narode)

PraistorijaУреди

Najraniji stanovnici severnoameričkog centralnog i istočnog Arktika su pripadali arktičkoj kulturi malih alata koja je postojala do 2500. godine p. n. e. Narodi ove kulture pripadaju paleoeskimskim kulturama, koje uključuju nezavisnu I i predorsetsku kulturu sa Grenlanda.[1][2] Dorsetska kultura (inuktitut: tuniit ili tunit) odnosi se na naredne naseljenike centralnog i istočnog Arktika. Dorsetska kultura se dalje razvijala zbog tehnoloških i ekonomskih promena tokom perioda 1050—550 p. n. e. Sa izuzetkom poluostrva Kvebek/Labrador, dorsetska kultura je nestala oko 1500. n. e.[3]

Dorset/tulska tranzicija kulture datira iz perioda oko 9—10. veka. Naučnici veruju da je bilo međusobnog mešanja dveju kultura u smislu razmene tehnologija, kao što su izrada glava harpuna. Takođe je moguće da su Tuli našli ostatke Dorseta i preuzeli njihovu kulturu.[4] Drugi pak veruju da su Tuli zamenili Dorsete.

Istorijski i savremeni narodiУреди

Do 1300. godine, Inuiti, današnji stanovnici Arktika i potomci kulture Tula bili su stacionirani na zapadu Grenlanda, ali su se od tada polako premeštali na istok ostrva. Vremenom su Inuiti migrirali čitavim arktičkim regionom Kanade, Grenlanda, Rusije i Sjedinjenih Američkih država.[5]

Druge etničke grupe cirkumpolarnog kruga uključuju: Burjate, Čukčije, Evenke, Hante, Korjake, Nence, Laponce, Jukagire i Jupike, koji sebe smatraju Eskimima, čije ime znači „mrežari u zimskoj bući”, ne „oni koji jedu sveže meso” kao što se nekada greškom prevodi.[6]

Narodi po etnolingvističkoj listiУреди

Vidi jošУреди

ReferenceУреди

  1. ^ Hoffecker, John F. (2005). A prehistory of the north: human settlement of the higher latitudes. Rutgers University Press. str. 130. ISBN 978-0-8135-3469-5. 
  2. ^ Gibbon, стр. 28–31
  3. ^ Gibbon, стр. 216–217
  4. ^ Gibbon, стр. 218
  5. ^ „First Nations Culture Areas Index”. the Canadian Museum of Civilization. 
  6. ^ „Arctic Peoples”. British Museum. 

LiteraturaУреди

  • Takashi Irimoto, Takako Yamada (eds.) Circumpolar Religion and Ecology: An Anthropology of the North, University of Tokyo Press. 1994. ISBN 9780860085157.