Dama (igra)

Početna pozicija dame na tabli 10h10
Igra međunarodne dame

Dama (franc. jeu de dames) je vrsta kombinatorne igre za dva igrača na tabli od 100 crno-belih polja. Prema nekim izvorima, ova igra je stara oko 4.000 godina.

U svom razvoju, ona se igrala na tablama s različitim brojem polja i različitim pravilima. Poznate su italijanska, ruska, engleska i turska dama (sve na šahovskoj tabli od 64 polja), te kanadska (na tabli od 144 polja).

Dama koja se igra na tabli od 100 polja (koju još nazivaju međunarodna dama i poljska dama) nastala je u Francuskoj (Pariz) 1723. Godine 1894. igralo se i prvo prvenstvo sveta na kojem je pobedio Francuz Isidor Vajs. Svetska prvenstva se redovno igraju od 1912. godine. Svetska federacija za damu (franc. Federation Mondiale du jeu de dames (FMJD)) osnovana je 1947. Osnivači su bili Francuska, Holandija i Belgija.

Počeci igre u krajevima JugoslavijeUredi

U jugoslovenskim krajevima se najpre igrala turska dama (Makedonija, Bosna i Hercegovina) pa mešavina nemačke, ruske i italijanske dame. Igra je uglavnom egzistirala kao dečja igra i nije joj se pridavao veći značaj.

Tek 1973. u Jugoslaviji se prvi put počinje organizovano igrati međunarodna dama. Igru je počeo popularizovati zagrebački student M. Lepšić, koji je preveo knjigu za početnike, čiji je autor bio svetski prvak u toj igri Kuperman. Krajem 1974. u Zagrebu se osniva Zagrebački dama klub „Kviz“. Istovremeno se klub učlanjuje u Svetsku federaciju za igru dame (FMJD), a njegovi predstavnici već iste godine učestvuju na 4 međunarodna turnira, od kojih su i muško, žensko i omladinsko prvenstvo sveta, gde su postigli skromne rezultate. Godine 1974. godine organizovano je prvo neslužbeno prvenstvo Jugoslavije, na kojem su učestvovali predstavnici iz tri republike, a pobedio je M. Lepšić iz Zagreba, prvi jugoslovenski dama majstor.

Pravila igreUredi

Tabla za igru slična je šahovskoj samo što umesto 64 ima 100 polja (10h10), a sastoji se od 50 tamnih i 50 belih polja. Igra se po tamnim poljima. Da bi igra mogla početi tabla se mora postaviti tako da je donje krajnje polje sa desne strane igrača belo. Pre početka postavljaju se figure, s obe strane ploče. Figure su takođe tamne na jednoj, a bele na drugoj strani table i u početnom položaju sve se zovu obične figure. (vidi sliku).

Figure su okrugle pločice, nešto manjeg promera od polja na tabli. Notacija u dami je brojčana i svako polje ima svoju oznaku. Svaki igrač ima po dvadeset figura iste boje. Tamne figure se postavljaju na polja od 1 do 20, a bele od 31 do 50. Igru počinje beli. Cilj igre je da se osvoje sve protivničke figure ili im se onemogući sledeći potez (blokada). Ako nijedan protivnik to ne može učiniti, partija se proglašava nerešenom (remi). Obična figura se kreće samo napred za po jedno polje po dijagonali u pravcu protivnika. Kad ona dođe do protivničke figure koja iza sebe ima slobodno polje, ona tu figuru mora preskočiti i uzeti je. Za uzimanje obična se figura se može ponekad kretati i unazad. Kad obična figura dođe do polja u poslednjem redu na strani protivnika, ona se pretvara u damu. Dama se sastoji od dve obične figure, postavljene jedna na drugu. Ona se može kretati u svim pravcima po dijagonali, za bilo koliko praznih polja. Dama je obavezna uzeti protivničku figuru, bez obzira na rastojanje, ako se ta figura nalazi na istoj dijagonali s njom i ako iza nje postoji prazno polje. Pri uzimanju protivničke se figure skidaju s table posle završenog poteza. Za uzimanje figure dozvoljeno je višestruko pralaženje preko jednog te istog polja, ali se ne sme dva puta preskakati preko jedne te iste figure.

U igri postoji bezbroj mogućnosti, za taktičko nadigravanje protivnika, što damu čini zanimljivom i atraktivnom igrom.

LiteraturaUredi

  • Enciklopedija fizičke kulture JLZ Zagreb 1977. tom II str. 529.

Spoljašnje vezeUredi