Sovjet (rus. совет, savet) izvorno je bio radnički savet (radničko veće) u kasnim danima Carske Rusije.

Kasnije su Sovjeti bili predstavnički organi vlasti u Sovjetskoj Rusiji i nekim drugim državama od 1917. do 1922. godine, a od 1922. do 1991. u Sovjetskom Savezu.

IstorijatUredi

Prema zvaničnoj sovjetskoj istoriografiji, prvi Sovjet bio je osnovan tokom Ruske revolucije u maju 1905. godine u Ivanovsko-Voznesenskoj oblasti za vreme velikog štrajka 40.000 radnika.[1]

U svojim memoarima Volin (ruski anarhista i revolucionar Vsevolod Mihailovič Ejhenbaum) tvrdi da je lično prisustvovao osnivanju Sovjeta u Sankt Peterburgu u januaru, 1905. godine. Sovjeti su kasnije preoblikovani od strane boljševika, kao osnovne organizacione jedinice društva i države.

Izvorno, Sovjeti su bili širok front direktne demokratije. Ruski marksisti učinili su ih instrumentom borbe protiv državne vlasti Aleksandra Kerenskog, tako da je između Februarske i Oktobarske revolucije Petrogradski Sovjet bio najmoćnija politička snaga u zemlji.

Poklič - Sva vlast sovjetima (rus. Вся власть советам) - bio je borbeni poziv protiv Ruske privremene vlade koju je vodio Aleksandar Kerenski. Ovaj poklič počeli su da koriste i neki drugi marksističko-lenjinistički pokreti, kao Komunistička partija Kine u Kineskoj Sovjetskoj Republici pred Dugi marš.

Po dolasku boljševika na vlast, sovjeti su se proširili na svako organ koji bi bilo sastavljen od sovjetskih predstavnika kako po hijerarhijskoj strukturi tako i po republičkom principu teritorijalne podele zemlje. Na vrhu te piramide sovjetske vlasti bio je Vrhovni Sovjet (rus. Верховный Совет) koji je osnovan novembra 1922. godine.

Učvršćivanjem sovjetske vlasti i lokalni državni organi nazvani su sovjeti, sa pridevima koji bi označavali administrativni nivo, kasnije se ustalilo kraćenje tih naziva, tako je: gorsovjet (gorodskie sovjet, gradski savet), rajsovjet (rajonije sovjet: savet mesne zajednice), selsovjet(selskij sovjet: seoski savet).

NaziviUredi

U pojedinim republikama Sovjetskog Saveza, sovjet je nosio drugačije (nacionalno) ime.

ReferenceUredi

  1. ^ Manfred Hildermeier:Die Russische Revolution 1905–1921 (Suhrkamp, Frankfurt am Main, 1989. pp. 54) ISBN 3-518-11534-0

LiteraturaUredi