Crkva Svetog Arhanđela Gavrila u Aranđelovcu

Crkva Svetog Arhanđela Gavrila u Aranđelovcu, poznata kao i Vrbička crkva, podignuta je 1862. godine, po odluci kneza Miloša Obrenovića i predstavlja nepokretno kulturno dobro kao spomenik kulture. [1]

Crkva Svetog Arhanđela Gavrila u Aranđelovcu
Crkva svetog Arhangela Mihaila u Aranđelovcu.JPG
Crkva Svetog Arhanđela Gavrila
Opšte informacije
MestoAranđelovac
OpštinaAranđelovac
Država Srbija
Vrsta spomenikacrkva
Vreme nastanka1862.
Tip kulturnog dobraSpomenik kulture
VlasnikRepublika Srbija
Nadležna ustanova za zaštituZavod za zaštitu spomenika kulture
www.zaprokul.org.rs/LKP/Kragujevac/zavod_za_zastitu_spomenika_kulture.html

IstorijatUredi

Ukazom od 8. marta 1837. godine knez Miloš Obrenović nalaže ušoravanje šumadijskog sela Vrbica, od kojeg 1840. godine nastaje palanka Vrbica. Potom, 1859. godine, za vreme druge Miloševe vladavine, knez odlučuje da u tom mestu izgradi crkvu i da je posveti Svetom Arhangelu Gavrilu, po čijem imenu 1. avgusta 1859. godine varošica Vrbica dobija novi naziv – Aranđelovac. Izbor Svetog Arhangela Gavrila za patrona ove crkve protumačen je kao kajanje zbog ubistva Karađorđa, koje se dogodilo baš između 12. i 13. jula po julijanskom kalendaru, što je dan proslavljanja Sabora Svetog Arhangela Gavrila.

Pretpostavlja se da je poslovima oko izgradnje hrama u Aranđelovcu rukovodio neimar Nastas Đorđević iz Ohrida a da je plan crkve izrađen u Ministarstvu unutrašnjih dela. Kamen za izgradnju crkve je donet sa obližnjeg brda Klještevice. Radovi su počeli u maju 1860. godine i to na brdu Porovac koje se nalazilo neposredno iznad ondašnjeg centra varošice. U septembru iste godine umro je knez Miloš pa je brigu oko izgradnje crkve preuzeo njegov sin, knez Mihailo. Izgradnja crkve je završena 1862. godine.

Za vreme Prvog svetskog rata, nakon odstupanja naše vojske, austrougarski vojnici su sa crkve skinuli sva tri zvona i odneli su mnoge bogoslužbene predmete. U Drugom svetskom ratu, 1944. godine crkvena kancelarija je bila demolirana i zapaljena i tada je izgoreo letopis i mnogo dokumenata iz crkvene arhive.

ArhitekturaUredi

Crkva predstavlja jednobrodnu građevinu sa tri apside i zvonikom na zapadnoj strani. Sazidana je opekom, spolja obložena pravougaonim kamenim blokovima, unutra malterisana i bez živopisa, sa vrednim ikonostasom u klasicističkom stilu. Izradi ikonostasa posvećena je posebna pažnja, i on predstavlja jedan od prvih samostalnih radova Nikole Markovića, postavljen 1863. godine. Pripada svedenom tipu i inspirisan je ikonostasom Saborne crkve u Beogradu.[2] Ikonostas je oslikao znameniti slikar Nikola Marković, 1863. godine.

GalerijaUredi

Vidi jošUredi

LiteraturaUredi

  • T. Ivanović, Crkva Svetog Arhanđela Gavrila u Arnđelovcu, Aranđelovac 2004.

ReferenceUredi

  1. ^ „Pravoslavlje/150 godina Vrbičke crkve u Aranđelovcu”. Arhivirano iz originala na datum 05. 06. 2014. Pristupljeno 05. 06. 2014. 
  2. ^ „Istorija Aranđelovca/Kulturno nasleđe”. Arhivirano iz originala na datum 07. 01. 2019. Pristupljeno 05. 06. 2014. 

Spoljašnje vezeUredi