Отворите главни мени

JP „Pošta Srbije“, skraćeno Pošta, javno je preduzeće kome je osnovna delatnost prijem, prenos i dostava poštanskih pošiljki. Takođe obavlja poslove platnog prometa, a za račun Poštanske štedionice obavlja i poslove štednje građana. Registrovano je za vršenje i drugih usluga (prodaja raznih artikala, na primer). Za Telekom Srbija i Telenor vrši prodaju SIM kartica, a prodaje i mobilne telefone. Osim toga, pruža usluge kao internet provajder, kablovski TV operater i dr.

JP „Pošta Srbije“
Javno preduzeće
DelatnostPoštanske usluge
Osnovano25. мај 1840.
Rukovodioci
Mira Petrović,
generalni direktor
Broj zaposlenih
oko 15.000[1]
SloganKo vas poznaje bolje od nas?
Veb-sajtwww.posta.rs

Preduzeće je 2002. godine počelo da koristi logo (pa i naziv) Pošta, s tim što je službeni naziv preduzeća JP PTT saobraćaja „Srbije“ promenjen u JP Pošta Srbije tek krajem 2013. godine.

Садржај

Istorija srpske poštanske službeУреди

 
Maketa menzulane u Brzoj Palanci, izgrađene 1837. godine (PTT muzej u Beogradu)

Za potrebe prenosa pošte u Srbiji je pod turskom vlašću postojala organizovana tatarska glasnička služba, čiji glasnici su se zvali tatari. Glavni i jedini zadatak tatara bio je da brzo i sigurno prenesu pošiljke, po naređenju najvišeg organa vlasti. Zato su ovi glasnici morali da budu dobri jahači, izdržljivi i snalažljivi, a iznad svega odani. Ova institucija je, po oslobođenju od Turaka, preuzeta i korišćena u Srbiji za vezu sa Carigradom.

Prva organizovana poštanska služba kod Srba potiče iz vremena Prvog srpskog ustanka, radi prenošenja naređenja, a pošiljke su prenosili seoski kmetovi (što se pominje i u Karađorđevom Kriminalnom zakoniku). Za odmor i promenu konja turska tatarska služba imala je razvijenu mrežu menzulana i nju su, zajedno sa osobljem, koristili ustanici. Posle Drugog srpskog ustanka prenos pošte je u Srbiji imao vid opšte obaveze. Srbiji u to vreme nije bilo dozvoljeno da ima svoju uređenu političku vlast, pisane zakone i sudove, kao ni đumruk (carinske takse) i menzulane. Zato je Knez Miloš upravljao zemljom usmenim nalozima i u tu svrhu je osnovao tatarsku službu za svoje lične potrebe.[2]

 
Rista Prendić, poslednji srpski tatarin

Osnivanje zvanične srpske tatarske službeУреди

Već 1819. godine srpski tatari počinju da prenose zvaničnu poštu. Tatari prenose poštu u druge gradove, dok unutrašnju kneževu i državnu korespodenciju prenose surudžije (poštonoše). Duž Carigradskog druma, a kasnije i širom zemlje, počinju da se podižu i organizuju prve srpske menzulane.

Hatišerifom iz 1830. godine Srbija dobija autonomiju kojom je srpskom narodu dozvoljeno da otvara svoje škole, bolnice, štamparije i pošte. Radi poboljšanja brzine i kvaliteta usluga javlja se potreba da se menzulane povežu u jedinstvenu organizaciju, pa Knez Miloš 1835. godine postavlja Jakova Jakšića za upravnika poštanskog saobraćaja.[2]

Osnivanje Srpske pošte i telekomunikacijaУреди

 
Hjuzov telegraf (PTT muzej u Beogradu)
 
Morzeov telegrafski aparat (PTT muzej u Beogradu)

Pošte, kao stalna državna nadleštva, sa pravom korišćenja od strane privatnih lica pod opštim uslovima,[a] počinju da se otvaraju 1840. godine. Prva javna Pošta u Beogradu bila je smeštena u menzulani u Knez Mihailovoj ulici (danas se na tom mestu nalazi zgrada Likovne akademije). Prvi zakonski akt o osnivanju poštanske organizacije u Kneževini Srbiji donet je 27. oktobar 1843 (15. oktobra po starom kalendaru). kao „Ustrojenije poštanskog zavedenija“.[3]

Već naredne godine uvode se pravila o uniformama i postavljaju prvi poštanski kovčežići. Godine 1855. u Srbiji započinje telegrafski saobraćaj. Srbija gradi telegrafske linije od Beograda do Zemuna i Aleksinca, a telegrafski saobraćaj je obavljan Morzeovim telegrafskim aparatima koji su, zbog jednostavnog održavanja, malih dimenzija, pouzdanosti i niske cene, bili u upotrebi u Srbiji narednih sto godina. Pored njih, od 1891. godine, koristi se i Hjuzov telegraf.[2]

Temelji moderne srpske pošteУреди

Godine 1866. donet je zakon o poštama, koji je važio do 1918. Ovim zakonom predviđeno je otvaranje većeg broja poštansko-telegrafskih stanica, štampanje prvih srpskih poštanskih maraka, postavljanje poštanskih kovčežića, otvaranje opštinskih pošta, uvođenje kolskog saobraćaja i smanjenje tarifa.[4][2]

Prve poštanske marke bile su marke za novine, sa odštampanim srpskim grbom i marke za pisma, sa likom kneza Mihaila. Glavni cilj uvođenja poštanskih maraka svakako je bilo pojednostavljenje naplate poštarine, ali je veliki značaj za građane tadašnje Srbije imalo i masovno javno pojavljivanje oznaka suvereniteta nove države.

Iste 1866. godine Srbija je postala član Međunarodnog telegrafskog saveza, što je omogućilo oslobađanje od austrijskog i turskog uticaja u pogledu tranzita, eksploatacije i tarifne politike. Nakon dve godine ukinuta je Austrijska konzularna pošta i srpska pošta je 1868. godine bila slobodna da samostalno obavlja međunarodni poštanski saobraćaj.

Iako još uvek turski vazal, Srbija je, zahvaljujući geografskom položaju, ali i kvalitetu poštanskih usluga, 1874. na kongresu u Bernu bila jedan od osnivača (21 zemlja) Svetskog poštanskog saveza.

 
Indukcioni telefoni
 
Bakelitni izolator koji je bio montiran na zgradi "Tri lista duvana" (PTT muzej u Beogradu)

Razvoj telefonijeУреди

Razvoj telefonije u Srbiji započinje 1833. godine. Koncesiju za uvođenje telefonskog saobraćaja od srpske vlade dobio je Panta Mihajlović. On je, u cilju promovisanja, telefonskom linijom, dugom oko 300 m, povezao zgradu Geografskog odeljenja Ministarstva vojnog (kasnije kafana "Tri lista duvana") sa i inžinjersku kasarnu na Paliluli. Prvi telefonski razgovor obavili su ministar vojni Tihomilj Nikolić i kapetan Kosta Radosavljević. Prva telefonska centrala za javni saobraćaj instalirana je 1898. godine.[2]

Razvoj Pošte posle Prvog svetskog rata (Kraljevina Jugoslavija)Уреди

 
Tabla Pošte Kraljevine Jugoslavije

Posle Prvog svetskog rata u tek formiranoj Kraljevini Srba, Hrvata i Slovenaca organizuje se dobro razgranata poštanska mreža, sastavljena od državnih, ugovornih, pomoćnih, ambulantnih i opštinskih pošta, seoskih listonoša, poštansko-carinskih magacina i radio-telegrafskih stanica. Prenos pošte obavljao se različitim transportnim sredstvima: poštanskim autobusima, vozovima, automobilima, kolima, na konjima i pešice. Na Jadranu su prenos pošte vršila tri parobrodarska društva, a avionski saobraćaj dve avio-kompanije.

Godine 1919. , za potrebe održavanja veze između Vlade u beogradu i jugoslovenske delegacije na mirovnim pregovorima u Parizu, na Banjici je montirana prva radio-telegrafska stanica. Po završetku pregovora uspostavljen je radio-telegrafski saobraćaj sa drugim državama.

Godine 1924. sagrađena je prva otpremna radio-stanica "Beograd-Rakovica", odakle je program emitovan do 1929. Zahvaljujući postojanju ove stanice Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca postala je članica Međunarodne unije za radiodifuziju od njenog osnivanja, 1925. godine. Godine 1929. počela je, iz zgrade Akademije nauka i umetnosti, sa emitovanjem programa radio-difuzna kompanija "Radio Beograd".[2]

Od 1930. godine telefonski saobraćaj se ubrzano razvija i postaje dominantna oblast delovanja. U Kosovskoj ulici u Beogradu 1931. godine montirana je prva telefonska centrala. Za razliku od telefonskog, telegrafski saobraćaj bio je u stalnom opadanju, zbog slabe organizacije i lošeg kvaliteta telegrafskih vodova. Zato su uvedeni teleprinteri.[2] Godine 1938, deset godina posle Britanije,[5] Srbija dobija prvi belinograf, telefotografski aparat za prenos fotografija, crteža ili tekstova na veće udaljenosti pomoću telefonske veze. Aparat je montiran u zgradi Pošte у Takovskoj ulici i korišćen je do 50-ih godina 20. veka.[6]

Razvoj Pošte u SFRJ (1945 - 1989)Уреди

Po završetku Drugog svetskog rata ponovo je uspostavljen poštanski sistem. Prema važećim zakonima Pošta funkcioniše kao državno preduzeće. Narodni odbori preuzeli su besplatan prevoz pošte, a pošiljke su bile oslobođene poštarine. Radi bolje efikasnosti otvarane su pomoćne pošte i proširena je služba seoskih poštonoša.

Generalnim planom iz 1960. utvrđena je poštanska mreža, organizacija transporta pošiljki, jedinstveni red prevoza, kvalitet i vrste prevoza, broj i organizacija poštanskih centara. Sredinom 60-ih uvedeni su uređaji za rad na šalterima i uvode se prvi računarski sistemi.

Sredinom 70-ih poštanska mreža se ubrzano razvija. Uvedeni su savremeni šalterski sistemi, digitalna elektronska centrala, a počela je sa radom i služba Informacije o pretplatnicima (Služba 988). Godine 1974. u Prilikama kod Ivanjice počinje sa radom prva Zemaljska satelitska stanica "Jugoslavija I", čime je omogućen automatski telefonski saobraćaj sa zemljama Severne Amerike, posretstvom telekomunikacionog satelita.[2]

  • 1. januar 1990. Na osnovu Odluke Skupštine SR Srbije od 28. decembra 1989. godine od tadašnjih RO PTT saobraćaja u Srbiji (tačnije SOUR PTT saobraćaja „Srbija“ i RO PTT saobraćaja „Vojvodina“) konstituisano je Javno preduzeće PTT saobraćaja „Srbija”, koje je objedinilo funkcionisanje svih radnih organizacija za PTT saobraćaj na teritoriji Srbije.
  • 1997.

1. jun Iz JP PTT saobraćaja „Srbija“ izdvojeno je Preduzeće za telekomunikacije „Telekom Srbija” čime je okončana zajednička faza razvoja pošte i telekomunikacija.

9. jun Preduzeće za telekomunikacije „Telekom Srbija“ konstituisano je kao mešovito akcionarsko društvo u kome JP PTT „Srbija“ kontroliše 51 posto kapitala, „STET“ (Italija), 29 posto i OTE (Grčka) 20 posto kapitala.

23. oktobar Osnovana Postbanka a.d. kao nezavisno preduzeće poznatija kao Poštanska Štedionica.

  • 26. decembar 2000. Predstavljen novi logotip Pošte i nove poštanske uniforme.
  • 28. decembar 2002. JP PTT saobraćaja „Srbija“ je, dogovorom postignutim u Rimu, otkupilo od „Telekoma Italija“ deo od 29 odsto akcija koje je ova firma imala u „Telekomu Srbija“, čime je JP PTT saobraćaja „Srbija“ postala vlasnik ukupno 80 odsto deonica Telekoma.
  • 2005. Donet je Zakon o poštanskim uslugama.

Oktobar 2005. Izdvojeno „PTT ugostiteljstvo“ doo i Turistička agenciji „Postturs“ doo.

UslugeУреди

Pošta Srbije pruža sledeće usluge:

  • Poštanske usluge
  • Marketinške usluge
  • Logističke usluge
  • IT usluge
  • Filatelija
  • Post Shop

GalerijaУреди

NapomeneУреди

  1. ^ opšti uslovi korišćenja poštanskih usluga: unapred propisana tarifa, redovan prijem i otpremanje pošiljaka i prenos po utvrđenom redu

Vidi jošУреди

ReferenceУреди

  1. ^ „Korporativni profil”. Zvanična prezentacija. Pošta Srbije. Приступљено 18. 4. 2019. 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 Đorđević, Ljiljana; Jovanović, Milorad; Sarić, Željko (2013). Tačka spajanja : Poštansko telegrafski telefonski PTT muzej (katalog). Beograd: Javno preduzeće PTT saobraćaja "Srbija". ISBN 978-86-7038-080-6. COBISS.SR 198585612
  3. ^ Dan marke („Politika“, 29. oktobar 2013)
  4. ^ [1] Istorijat
  5. ^ „Édouard Belin”. Encyclopaedia Britannica. Приступљено 13. 4. 2019. 
  6. ^ Bojanić, Manja (25. 6. 2013). „Telefoni kralja Petra i Džejmsa Bonda”. Danas. Приступљено 14. 4. 2019. 

Spoljašnje vezeУреди