Besarabija

Бесарабија (рум. Basarabia, ukr. Бесарабія, rus. Бесарабия) je istorijska pokrajina u istočnoj Evropi između Dnjestra i reke Prut. Danas je podeljena između Moldavije, Rumunije i Ukrajine.

Подела Бесарабије.

Poreklo imenaUredi

Ime je dobila po vlaškoj dinastiji Besarab, koja je bila rumunsko-kumanskog roda. Navodno aba znači „otac“ a bašar „vladavina“, tako Bašarabija na kumanskom znači „Vladavina oca“. Reč je o vlaškom knezu Aleksandru Besarabi koji je 1350. godine osvojio taj prostor i priključio ga svojoj državi.[1]

IstorijaUredi

Nakon smrti najvećeg vlaškog vladara Stefana Velikog 1484. godine, Turci su zauzeli deo Besarabije sa dva utvrđena grada na Dnjestru. Trebalo je da prođe još čitav vek dok Osmanlije nisu zagospodarile celom teritorijom Besarabije sa gradom Hotinom. Besarabija je došla pod rusku upravu nakon oslobođenja od Osmanskog carstva u Rusko-turskom ratu (1806—1812). Bukureškim mirom 1812. godine Besarabija (teritorija između reka Dnjesta i Pruta) je odvojena od Moldavije i data Rusiji. Nakon propasti Prvog srpskog ustanka u Besarabiji se naselilo mnogo izbeglih Srba, na čelu sa narodnim prvacima i samim Karađorđem.[2] Besarabija je ustupljena Rumuniji 1856. godine Pariskim ugovorom.[3] Zapadni deo Moldavije se ujedinio sa Vlaškom 1859. godine u Kraljevinu Rumuniju.

Nakon Prvog svetskog rata, Besarabija je proglasila nezavisnost od Rusije i nakon 3 meseca se ujedinila sa Kraljevinom Rumunijom. Bilo je to 28. oktobra 1920. godine; a Rumunija se pozivala na istorijsko i etničko pravo.[4] Po obavljenom plebiscitu rumunska većina stanovništva je donela odluku o spajanju sa Rumunijom. 1940. godine okupirana je od Sovjetskog Saveza (pakt Ribentrop-Molotov), to je i jedan od razloga ulaska Rumunije u rat protiv Sovjetskog Saveza.

U Drugom svetskom ratu prelazila je iz ruke u ruku. Sovjetska aneksija je međunarodno priznata 1947. kao Moldavska Sovjetska Socijalistička Republika. Tada je deo Besarabije pripao i Ukrajini.

Nakon raspada Sovjetskog Saveza 1991, promenila je ime u Republika Moldavija. 27. avgusta 1991. je postala nezavisna država.

ReferenceUredi

  1. ^ "Vreme", Beograd 16. mart 1940.
  2. ^ "Beogradske opštinske novine", Beograd 15. februar 1887.
  3. ^ "Delo", Beograd 1. januar 1908.
  4. ^ "Vreme", Beograd 28. jun 1940.

Spoljašnje vezeUredi