Pravoslavna crkva čeških zemalja i Slovačke

Pravoslavna crkva čeških zemalja i Slovačke (češ. Pravoslavná církev v Českých zemích a na Slovensku, svk. Pravoslávna cirkev v českých krajinách a na Slovensku) jeste pomesna i autokefalna crkva sa dostojanstvom mitropolije. Nalazi se na 14. mestu u diptihu.

Pravoslavna crkva čeških zemalja i Slovačke
Pravoslavná církev v Českých zemích a na Slovensku
Pravoslavny katedralni chram sv. Cyrila a Metodeje Resslova Praha.jpg
Hram Svetih Ćirila i Metodija u Pragu
Osnovni podaci
Osnivanje863.
Autokefalnost1951.
Kanonsko priznanjekanonski priznata
Predstojateljarhiepiskop prešovski i mitropolit čeških zemalja i Slovačke Rostislav
SjedištePrag
Kanonska jurisdikcijaČeška, Slovačka
KalendarNovojulijanski kalendar
[[1]<br%20/>[2] Zvanični veb-sajt]
Broj
Arhijereja6
Eparhija4
Vjernikaoko 100.000
Srpski pravoslavni hram u slovačkom gradu Komarno, sagrađen sredinom 18. veka
Čehoslovačka od 1920 do 1938
Praški episkop Gorazd (Pavlik) (1921-1942)
Mukačevsko-prešovski episkop Vladimir Rajić (1938-1945)

U periodu 1921.-1951 zvala se Moravska pravoslavna crkva a od 1951- 1992. godine Pravoslavna crkva Čehoslovačke (češ. Pravoslavná církev v Československu), a koristi se i naziv Čehoslovačka pravoslavna crkva.

IstorijaUredi

Crkva je osnovana u Velikoj Moravskoj (863) misionarenjem Svetih Ćirila i Metodija. Međutim, nakon njihove smrti u Solunu nametnut im je latinski obred od strane papskih izaslanika. Pravoslavlje se održava samo u okviru Eparhije Mukačevo.

U 19. veku se organizuje prva zajednica pravoslavnih vernika. Godine 1903. u Pragu nastaje zajednica „Pravoslavna beseda“. Godine 1920, na srpsku inicijativu, u Karpatima ponovo se uspostavljaju parohije u nadležnosti Srpske pravoslavne crkve. Dana 25. septembra 1921. godine srpski patrijarh Dimitrije posvetio je Gorazda Pavlika za episkopa Češko-moravske eparhije.

Međutim, u to vreme je došlo i do prvih unutrašnjih podela među pravoslavnim hrišćanima u Čehoslovačkoj. Jedna skupina obratila se Carigradskoj patrijaršiji koja je 1923. godine bez prethodnog dogovora sa Srpskom patrijaršijom postavila Savatija Vrabeca za "arhiepiskopa praškog i cele Čehoslovačke" što je dovelo do neželjenog zapleta u odnosima između dve patrijaršije.[1]

Na molbu pravoslavnih hrišćana iz istočnih delova Čehoslovačke, Srpska pravoslavna crkva je osnovala i Mukačevsko-prešovsku eparhiju za čijeg je episkopa postavljen Damaskin Grdanički (1931). Nakon njegovog prelaska u drugu eparhiju, za novog mukačevsko-prešovskog episkopa izabran je Vladimir Rajić (1938). U jesen 1938. godine, nakon prve Bečke arbitraže, Čehoslovačka je bila primorana da Mukačevo ustupi Mađarskoj. Grad je oslobođen 1944. godine, ali već naredne godine je ustupljen Sovjetskom Savezu i uključen u sastav Ukrajinske SSR, dok je Prešov ostao u sastavu Čehoslovačke. Tada je izvršena i podela dotadašnje Mukačevsko-prešovske eparhije: od istočnog dela oko Mukačeva osnovana je Mukačevsko-užgorodska eparhija Ruske pravoslavne crkve, dok je od zapadnog dela oko Prešova osnovana Prešovska eparhija Čehoslovačke pravoslavne crkve.[2]

Tokom Drugog svetskog rata pravoslavni episkopi i sveštenstvo bili su masovno proganjani i streljani.

Nakon rata, Srpska pravoslavna crkva je 1948. godine zvanično dala saglasnost da autonomna "Češka i moravsko-šleska eparhija" pređe u nadležnost Moskovske patrijaršije.[3] Godine 1951, nakon darovanja autokefalnosti, organizuje se Čehoslovačka pravoslavna crkva sa četiri eparhije.

Po popisu iz 1991. godine, u Češkoj i Slovačkoj, bilo je oko 53 hiljade pravoslavnih vernika. Na popisu iz 2001. godine, u Slovačkoj je bilo 50.363 pravoslavnih vernika. Pravoslavni su najbrojniji u Prešovskoj regiji. U Češkoj Republici, bilo je 23.053 pravoslavnih vernika. U Češkoj i Slovačkoj, sve je veći broj pravoslavnih. Od svih tradicionalnih verskih zajednica Češke i Slovačke, Pravoslavna crkva je zajednica sa najbržim rastom broja vernika.[traži se izvor]

OrganizacijaUredi

Nakon dogovornog raspada Čehoslovačke, na Pomesnom saboru Čehoslovačke pravoslavne crkve, održanom 1112. decembar u Prešovu, odlučeno je da se sačuva jedinstvo autokefalne Crkve i odlučeno je da se preimenuje u Pravoslavnu crkvu čeških zemalja i Slovačke. Istovremeno je usvojen novi Ustav prema kome je jedinstveni Mitropolijski savet bio razdeljen na dva organa — Mitropolijski savet Pravoslavne crkve u češkim zemljama (sa sedištem u Pragu) i Mitropolijski savet Pravoslavne crkve u Slovačkoj (sa sedištem u Prešovu), a za jedinstvenog poglavara (mitropolita) može biti izabran ili arhiepiskop praški ili arhiepiskop prešovski. Jedinstveni za celu Crkvu su Sveti sinod i Pomesni sabor.[4][5]

Pravoslavna crkva čeških zemalja i Slovačke ima ukupno četiri eparhije:

  • Praška eparhija;
  • Olomoucko-brnjenska eparhija;
  • Prešovska eparhija;
  • Mihalovsko-košicka eparhija.


Posle smrti Njegovog blaženstva arhiepiskopa prešovskog Nikolaja (2006) za mitropolita čeških zemalja i Slovačke je ustoličen Njegovo blaženstvo arhiepiskop praški Hristofor. Nakon njegovog povlačenja (april 2013)[6] za novog mitropolita je izabran arhiepiskop prešovski Rostislav.[7]

Vidi jošUredi

IzvoriUredi

LiteraturaUredi

Spoljašnje vezeUredi