Stanišor (alb. Stanishorë ili Stanishori) je naselje u opštini Gnjilane, Kosovo i Metohija, Republika Srbija.

Stanišor
Administrativni podaci
DržavaSrbija
Autonomna pokrajinaKosovo i Metohija
Upravni okrugKosovskopomoravski
OpštinaGnjilane
Geografske karakteristike
Koordinate42° 29′ 36″ S; 21° 27′ 49″ I / 42.49333° S; 21.46361° I / 42.49333; 21.46361
Vremenska zonaUTC+1 (CET), leti UTC+2 (CEST)
Aps. visina522 m
Stanišor na karti Srbije
Stanišor
Stanišor
Stanišor na karti Srbije
Ostali podaci
Registarska oznakaGL

Istorija uredi

Selo je osnovano ili obnovljeno pre albanskog doseljavanja u Gornju Moravu. Sadašnje selo prvo je bilo nešto niže u ravnici, pa su ga najstariji osnivači povukli pred klisuru, da bi u ravnici napravili njive.

U popisu iz 1912. godine navodi se da u selu ima 14 srpska domaćinstva.[1]

Poreklo stanovništva po rodovima uredi

Podaci iz 1929. godine[2][3]:

Srpski rodovi:

  • Paunkovići (4 k.) i Nešići (6 k.) su postali od dva brata, Paunka i Neše. Slave Sv. Nikolu. Ovo su najstariji rodovi u selu, a doseljeni su oko sredine XVII veka. Starinom su iz Prilepa, odakle su iseljeni što nisu mogli da plaćaju veliki danak. Bavili se oko Velesa i Skoplja i najzad prešli u Gornju Moravu. Prvo se nastanili u Šilovu, pa pređu na čifluk nekih Konturovih u Stanišoru. Zemlju su kupili tek oko 1880. godine.
  • Stolinci (3 k., Sv. Nikola). Starinom su takođe iz Prilepa, doseljeni 20 godina posle Paunkovih i Nešinih sa kojima su bili u kumstvu. Iseljeni iz starine zbog ubistva Turčina i prvo im došao jedan predak, pa je posle doveo porodicu. I ovde se uvek pokazivali „hrabrim“. Jedan od njihovog roda je oko 1870. godine ubio trojicu Albanaca.
  • Mladenovići (7 k., Sv. Nikola); doseljeni iz Tuđevca, gde su imali zadrugu od 65 duša.
  • Markovići (2 k., Sv. Arhanđeo). Starinom su iz Vrbice; živeli su u Šilovu i oko 1885. god. u Ravnu Banju, odakle su se vratili 1912. godine i nastanili u Stanišoru.
  • Stajković (1 k., Sv. Arhanđeo), doseljen iz Šilova 1900. god.
  • Ograk (1 k., Sv. Nikola), doseljen iz Draganca, potiču od roda Ljubića u Gornjem Kuscu. Starinom su iz Prilepa.
  • Milošević (1 k.), doseljen iz Draganca 1927. god.

Arbanaški muhadžirski rod:

Stanovništvo uredi

Etnički sastav prema popisu iz 2011.[4]
Albanci
  
168 0%
Srbi
  
152 0%
Ukupno: 320
Demografija[5]
Godina Stanovnika
1948. 313
1953. 306
1961. 395
1971. 470
1981. 457
1991. 515

Reference uredi

  1. ^ Đorđe Mikić — Društvene i ekonomske prilike kosovskih Srba u XIX i početkom XX veka – Od čifčijstva do bankarstva, strana 206 (Posebna izdanja (knjiga DLXXXVIII) — Srpska akademija i umetnosti, Beograd 1988)[1][mrtva veza]
  2. ^ Atanasije Urošević — Gornja Morava i Izmornik, strana 226 i 227 (Naselja i poreklo stanovništva (knjiga 28) — Srpski etnografski zbornik (knjiga LI), Beograd 1935)[2][3]
  3. ^ Poreklo prezimena, selo Stanišor (Gnjilane) www.poreklo.rs
  4. ^ Etnički sastav stanovništva Republike Kosov 2011. godine pop-stat.mashke.org (jezik: albanski)
  5. ^ Savezni zavod za statistiku i evidenciju FNRJ i SFRJ: Popis stanovništva 1948, 1953, 1961, 1971, 1981. i 1991. godine.