Golubac je naselje u Srbiji u opštini Golubac u Braničevskom okrugu. Prema popisu iz 2022. bilo je 1.445 stanovnika.

Golubac
Grb
Grb
Administrativni podaci
DržavaSrbija
Upravni okrugBraničevski
OpštinaGolubac
Stanovništvo
 — 2022.Pad 1445
Geografske karakteristike
Koordinate44° 39′ 00″ S; 21° 37′ 35″ I / 44.65° S; 21.6265° I / 44.65; 21.6265
Vremenska zonaUTC+1 (CET), leti UTC+2 (CEST)
Aps. visina179 m
Golubac na karti Srbije
Golubac
Golubac
Golubac na karti Srbije
Ostali podaci
Poštanski broj12223
Pozivni broj012
Registarska oznakaPO

Naselje je smešteno na obali Dunava, a nedaleko od njega nalazi se poznata Golubačka tvrđava.

Geografija uredi

 
Središte Golupca
 
Jedna od najstarijih kuća

Grad Golubac je smešten u istočnom delu Republike Srbije, na samoj granici sa Rumunijom. Granica je reka Dunav. Od najbližeg većeg grada, Požarevca grad je udaljen 50 km istočno, a od glavnog grada Beograda 130 km istočno.

Reljef: Golubac je smešten na prelazu iz istorijske oblasti Zvižd (oko reke Pek) u oblast Đerdapa. Naselje je položeno na desnoj obali Dunava, na mestu gde krajnje jugoistočni obod Panonske nizije prelazi u Đerdapsku klisuru, smeštenu između jugozapadnih planina Karpata. Shodno tome, zapadno od grada se pruža talasasti predeo Zvižda i Braničeva, dok se istočno izdiže planinski predeo. Najbliže brdo gradu je Radan. Stari deo naselja je smešten u uskom priobalnom pojasu Dunava, dok se noviji deo pruža na uzvišenju južno. Središte naselja je položeno na približno 75 m nadmorske visine, ali se južni delovi izdižu i do 130 m.

Klima u Golupcu je umerenokontinentalna. Udari košave zimi su posebno jaki s obzirom da ona duva uz Đerdapske klisure.

Vode: Golubac se i obrazovao na mestu gde je Dunav utiče u Đerdapsku klisuru. 4 km nizvodno je smeštena Golubačka tvrđava, na mestu glavnog suženja reke pri utoku u klisuru. Ipak, ovaj položaj je bio nepodesan za razvoj većeg naselja, pa se ono obrazovalo na mestu današnjeg Golupca, gde se ono moglo širiti ka jugu. Jedinstvenost Dunava ispred Golupca je da je on najširi na celom svom toku - preko 6 km. Svega par kilometara nizvodno on se sužava na manje od 300 m.

Istorija uredi

Do 19. veka glavno istorijsko središte golubačkog kraja je bila Golubačka tvrđava, da bi se od tada počelo razvijati današnje naselje kao omanje središte. Krajem 19. veka Golubac postaje varošica[1].

Od 1964. do 1972. godine obrazovano je Đerdapsko jezero. Golubac je bio prvo uzvodno naselje od hidrocentrale koje nije bilo izmešteno izdizanjem nivoa Dunava. Ipak, najniži delovi priobalja, poput sportskih terena uz Dunav, su nepovratno potopljeni. Ovo nije mnogo omelo razvoj Golupca tokom druge polovine 20. veka, kada grad dobija nekoliko industrijskih pogona u istočnom delu, više upravnih zdanja u gradskom središtu. Najveći značaj je imala izgradnja velikog hotela „Golubački grad” sredinom 1980-ih godina, smeštenog između glavnog gradskog trga i Dunava.

Od 2000-ih godina naselje se brzo obnavlja, u skladu sa sve većom orijentacijom Golupca ka turizmu. U gradu su obnovljeni glavni trg i park, a naselje je dobilo i savremeni kej u gradskoj zoni, sa uključenom biciklističkom stazom.

Ovde se nalaze OŠ "Branko Radičević" Golubac i Narodna biblioteka „Veljko Dugošević” Golubac.

Stanovništvo uredi

U naselju Golubac živi 1.494 punoletna stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 39,7 godina (38,0 kod muškaraca i 41,2 kod žena). U naselju ima 653 domaćinstva, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 2,90.

Ovo naselje je velikim delom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2022. godine).

Demografija[2]
Godina Stanovnika
1948. 1.373
1953. 1.430
1961. 1.743
1971. 1.779
1981. 1.924
1991. 1.995 1.909
2002. 1.896 2.072
2011. 1.653
2022. 1.445
Etnički sastav prema popisu iz 2002.‍[3]
Srbi
  
1.716 90,50%
Vlasi
  
88 4,64%
Rumuni
  
19 1,00%
Crnogorci
  
11 0,58%
Jugosloveni
  
9 0,47%
Mađari
  
3 0,15%
Makedonci
  
3 0,15%
Hrvati
  
2 0,10%
Rusi
  
2 0,10%
Česi
  
1 0,05%
Slovenci
  
1 0,05%
Bugari
  
1 0,05%
nepoznato
  
29 1,52%


Domaćinstva
Stanovništvo staro 15 i više godina po bračnom stanju i polu
Stanovništvo po delatnostima koje obavlja

Znamenitosti uredi

 
Golubačka tvrđava

Golubac je danas najpoznatiji po istoimenoj Golubačkoj tvrđavi, smeštenoj 4 km nizvodno od grada. Ona je kulturno dobro od izuzetnog značaja, a poslednjih godina i značajno turističko odredište. Nalazi se u Nacionalnom parku Đerdap, na desnoj obali Dunava, 4 km nizvodno od današnjeg naselja. Smeštena je na visokim liticama, na mestu na kom se reka sužava, na samom ulazu u Đerdapsku klisuru.[5][6] Tvrđava je građena lepezasto i sastoji se od tri dela: prednjeg, zadnjeg i gornjeg grada (sa citadelom). Čini ga ukupno 10 kula i dve velike kolske kapije. Ispred tvrđave je bilo civilno naselje, o čemu danas svedoče samo neki delimično istraženi objekti.

Pored toga, u samom gradu se nalaze Crkva Svetog Nikole u Golupcu i Zgrada u Ul. Veljka Dugoševića 110 u Golupcu kao kulturna dobra od velikog značaja.

Galerija uredi

Reference uredi

  1. ^ Kojić, Branislav (1970). Varošice u Srbiji XIX veka. Beograd: Institut za arhitekturu i urbanizam Srbije
  2. ^ „Knjiga 9”. Stanovništvo, uporedni pregled broja stanovnika 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 2002, podaci po naseljima (PDF). webrzs.stat.gov.rs. Beograd: Republički zavod za statistiku. maj 2004. ISBN 86-84433-14-9. 
  3. ^ „Knjiga 1”. Stanovništvo, nacionalna ili etnička pripadnost, podaci po naseljima. webrzs.stat.gov.rs. Beograd: Republički zavod za statistiku. februar 2003. ISBN 86-84433-00-9. 
  4. ^ „Knjiga 2”. Stanovništvo, pol i starost, podaci po naseljima. webrzs.stat.gov.rs. Beograd: Republički zavod za statistiku. februar 2003. ISBN 86-84433-01-7. 
  5. ^ „Golubac”. Arhivirano iz originala 9. 3. 2007. g. Pristupljeno 28. 1. 2007. 
  6. ^ „Golubac”. Serbia National Association of Travel Agencies. Pristupljeno 23. 3. 2007. 

Spoljašnje veze uredi